Alzheimer Tedavisi

Alzheimer Tedavisi

Alzheimer hastalığı, ilerleyen bir hastalıktır. Alzheimer, hafızanın tahribata uğramasına ve diğer önemli zihinsel fonksiyonların bozulmasına yol açmaktadır. Bu hastalık en başta, kişide zihin karışıklığı ve hatırlamada güçlük çekilmesi şeklinde kendini göstermektedir. Hastalığın sonunda ise kişi, etrafındaki önemli insanları unutur ve çarpıcı şekilde kişilik değişikliği yaşar.

Alzheimer hastalığının oluşmasına neden olan en yaygın sebep bunamadır. Ayrıca alzheimer hastalığında, beyin hücreleri bozulmaktadır ve ölmektedir. Bundan dolayı kişinin hafızasında ve zihinsel fonksiyonlarında sürekli olarak bir düşüş yaşanmaktadır.

Günümüzdeki Alzheimer hastalığı ilaçları ve hastalık yönetimi şekilleri, geçici olarak belirtileri iyileştirebilmektedir. Bu bazen Alzheimer hastalığı olan kişilerin aktivitelerini maksimize etmeye yardımcı olabilmektedir. Fakat Alzheimer hastalığının çaresi olmadığı için, olabildiğince erken dönemde destek almak önemlidir.

Oluşum Nedenleri

Bilim insanlarının çoğu, alzheimer hastalığının oluşmasını, zamanla beyini etkileyen genetik faktörler, yaşam stili ve çevresel faktörlerin kombinasyonuna bağlamaktadır. Alzheimer hastalığının nedeni tam olarak anlaşılamamasına rağmen, beyin üzerindeki etkileri açıktır. Çünkü alzheimer hastalığı beyin hücrelerini tahribata uğratır ve imha eder. Alzheimer hastalarının beyinlerinde normalden daha az miktarda hücre vardır. Bundan dolayı beyindeki hücre sayısı az olduğundan, hücreler arasındaki bağlantılarda daha yetersiz olacaktır. Beyin hücreleri yok oldukça, beyinde büzülmeye bağlı olarak alzheimer hastalığı meydana gelir.

Doktorlar mikroskop altında, alzheimer hastalıklı bir beyin dokusunu incelediklerinde, iki tür anormalliğin, hastalık yapıcı olarak ayırıcı özellik olduğunu düşünmüşlerdir;

Plaklar: Beta-amiloid adı verilen bir protein, birkaç farklı şekilde beyine zarar vermektedir. Bu protein, beyin hücrelerine zarar vererek, hücreler arası iletişimin engellenmesine neden olmaktadır.

Düğümler: Beyin hücreleri besinleri ve diğer gerekli malzemeleri taşımak için, uzun bağlantılar boyunca, bir iç destek ve ulaşım sistemine bağlı durumdadır. Bu sistem, tau adı verilen bir proteinin fonksiyonları ile normal yapısını gerektirmektedir. Tau proteininin düğüm iplikleri, beyin hücrelerinde anormal yumaklar meydana getirmektedir. Böylece beyindeki iletişim sistemi bozulur ve alzheimer hastalığı meydana gelir.

Tanı ve Testler

Alzheimer hastalığının tanısında doktorun uyguladığı test ve muayeneler şu şekildedir;

  • Fiziksel ve nörolojik muayeneler – refleksler ve kaslar kontrol edilir.
  • Laboratuvar testleri – herhangi bir vitamin eksikliğinin olup olmadığı tespit edilmeye çalışılır.
  • Zihinsel durum ve nöropsikolojik testler,
  • EMAR (manyetik rezonans görüntüleme),
  • Bilgisayarlı tomografi (BT),
  • Pozitron emisyon tomografi (PET),
  • Beyin omurilik sıvısı testi.

Alzheimer Tedavisi Nasıl Yapılır?

Alzheimer hastalığının tedavisinde hem ilaçlardan hem de diğer bazı yöntemlerden yararlanılmaktadır. Buna göre tedavi yöntemleri şöyledir;

1.İlaç Tedavisi

120308025244-alzheimers-drug-old-woman-pill-story-top

Günümüzde alzheimer ilaçları, bir süreliğine hastalık belirti ve şikayetlerini azaltmaya yardımcı olmaktadırlar. Bu alzheimer ilaçları iki gruba ayrılmaktadır ve zihinsel şikayetleri tedavi etmeye yardımcı olmaktadırlar;

Kolinesteraz inhibitörleri: Bu ilaçlar, hücre-hücre arası iletişimi desteklemeye yardımcı olmaktadır. Kolinesteraz inhibitör ilaçlarına örnekler ise; donepezil (Aricept), galantamin (Razadyne) ve rivastigmin (Exelon) şeklindedir. Fakat bu ilaçların, ishal, bulantı, iştahsızlık ve uyku bozuklukları gibi yan etkileri olabilmektedir. Ayrıca, kardiyak iletişim bozuklukları olan kişilerde, ciddi yan etkiler yaşanmasına neden olabilmektedirler.

Memantin (Namenda): Bu ilaç, Alzheimer hastalığının ciddi ve hafif belirtilerini yavaşlatmaktadır ve beyin hücreleri arasındaki bağlantıyı sağlamaktadır. Memantin ilaçların yan etkileri ise, kabızlık, baş dönmesi ve baş ağrısı gibi sorunlardır.

Bazen Alzheimer tedavisinde kullanılan diğer ilaçlar ise, depresyon, uyku ve anksiyete ilaçları şeklindedir.

2.Egzersizler

USA, New York State, Old Westbury, Seniors stretching in park

Sadece alzheimer hastalığı için değil, tüm vücut sağlığı için düzenli olarak egzersiz yapmak önemlidir. Günlük yapılan düzenli yürüyüşler, ruh sağlığını destekler, eklem, kas ve kalp sağlığını ise güçlendirir. Ayrıca egzersiz, uyku kalitesini artırır ve kabızlığı önler. Bundan dolayı, Alzheimer hastalarının da, herhangi bir kaybolma durumuna karşın, tıbbi alarm veren bileklikleri ile birlikte yürüyüş yapmaları sağlıklı olacaktır. Bunların yanı sıra, sabit bisikletler ve sandalye egzersizleri yapılabileceği gibi, yaşı ilerlemiş hastalar ise, televizyon ya da DVD izlemek gibi daha sakin aktiviteler yapabilirler.

3.Beslenme

1349767321_0051

Alzheimer hastaları yemek yemeyi, öğünleri ya da sağlıklı gıdaları unutabilmektedirler. Ayrıca hastalar, yeteri kadar su içmeyi unutabildikleri için, dehidrasyon ve kabızlık gibi sorunlarla karşı karşıya kalabilmektedirler. Bundan dolayı Alzheimer hastalığında beslenme çok önemlidir ve tedavi kapsamında önerilen gıdalar şu şekildedir;

  • Yüksek kalorili sağlıklı beslenme,
  • Su, meyve suyu ve diğer sağlıklı içecekler – kafeinli içeceklerden kaçınılmalıdır.

4.Güvenli Çevre Sağlanması

older-adult-meeting-with-doctor

Alzheimer hastalarının daha güvenli ve korunaklı şekilde yaşamalarını sağlayacak ortamların düzenlenmesi de tedavinin bir parçasıdır;

  • Her zaman, anahtar, cüzdan, cep telefonu ve diğer değerli eşyaların aynı yerlerinde tutulması,
  • Eğer mümkünse doktorun alınacak ilaçları günde bir doza indirmesi,
  • Otomatik ödeme ve para yatırma gibi işlemlerin düzenlenmesi,
  • Cep telefonlarına konum bildiren uygulamalar eklenmesi, cep telefonlarına önemli numaraların kolay bulunacak şekilde kaydedilmesi,
  • Evin fazla miktarda mobilyadan arındırılması, takılmaması için kilim gibi eşyaların kaldırılması,
  • Merdiven ve banyolarda sağlam şekilde korkuluk yapılması,
  • Kullanılan ayakkabı ve terliklerin sağlam olmasına özen göstermek,
  • Evde ayna sayısını azaltmak da önemlidir. Çünkü hastalar birçok görüntüyü aynı anda gördüklerinde korkabilirler ya da kafaları karışabilir.
  • Fotoğraf gibi anlamlı eşyaların ev içinde yaygın şekilde kullanılması.

Risk Faktörleri

Alzheimer hastalığında risk faktörleri ve risk grupları aşağıdaki gibidir;

Yaş: Yaşın ilerlemesi alzheimer hastalığı riskini artırmaktadır. Özellikle 65 yaş üzeri yetişkinlerde bu risk daha da yüksektir. Bazı ender genetik değişimler ise, 30’lu yaşların başında bu hastalığın oluşması riskini artırmaktadır.

Aile hastalık öyküsü ve genetik: Özellikle anne-baba ya da kardeşlerde alzheimer hastalığının olması halinde, kişi birinci dereceden risk grubuna girmektedir. Ayıca bilim insanları nadir bazı genetik değişimlere (mutasyon) sebep olan 3 gen saptamışlardır. Bu genleri kalıtımsal olarak taşıyan kişilerde kademeli olarak alzheimer hastalığı gelişmektedir. Fakat bu şekilde gelişen Alzheimer vakası % 5’in altındadır. Araştırmacılar, alzheimer hastalığına sebep olduğu düşünülen ve daha güçlü bir risk oluşturan apolipoprotein e4 (ApoE4) genini bulmuşlardır. Diğer riskli genler ise henüz araştırılma aşamasındadır.

Down sendromu: Down sendromlu hastalarda alzheimer hastalığının belirtileri 10 ile 20’li yaşlarda ortaya çıkabilmektedir.

Cinsiyet: Kadınlarda alzheimer hastalığı oluşması riski erkeklerden daha fazladır. Bunun nedeni kadınların daha uzun süre yaşıyor olması olabilir.

Hafif bilişsel bozukluk: Özellikle bunama sonrasında bu bozukluk alzheimer riskini artırabilmektedir. Fakat bunun kesinliği yoktur.

Önceden yaşanmış kafa travmaları: Özellikle şiddetli şekilde baş kısmından yaralanan kişiler, risk grubundadır.

Yaşam stili ve kalp sağlığı: Bu faktörlerin alzheimer riskini artırabildiği kesin olarak bilinmemektedir. Ancak, aşağıda verilen bazı kalp ve diğer sağlık sorunlarının risk oluşturduğu düşünülmektedir;

  • Egzersiz yapılmaması,
  • Obezite,
  • Sigara kullanılması ya da pasif içici olunması,
  • Yüksek tansiyon,
  • Yüksek kolesterol,
  • Yeteri kadar kontrol altına alınamamış olan tip 2 diyabet,
  • Meyve ve sebze bakımından yetersiz beslenme.

Komplikasyonlar

Hafıza ve konuşma kaybı, karar vermede bozukluk ve diğer bilişsel değişimler, alzheimer hastalığının komplikasyonlarından bazılarıdır. Ayrıca, hastalar kendilerinde yaşanan birtakım sağlık sorunlarını bildirmek konusunda sıkıntı yaşayabilmektedirler. Ya da hali hazırda devam eden tedavi süreçlerini aksatabilmektedirler.

Bunların dışında alzheimer hastalarının yaşayabileceği diğer bazı sorunlar şu şekildedir;

  • Yemek yerken ya da bir şeyler içerken, ciğerlere gıda kaçırılması,
  • Zatürre ve diğer enfeksiyon hastalıkları,
  • Düşmeler,
  • Kırılmalar,
  • Yatmaktan kaynaklanan vücut yaraları,
  • Yetersiz beslenme ya da dehidrasyon.

Alternatif Tedavi Yöntemleri

Çeşitli bitkisel karışımlar, vitaminler ve diğer takviyeler yardımı ile, alzheimer hastalığının zihinsel etkileri azaltılabilmekte ve zihinsel sağlık desteklenebilmektedir. Fakat şu anda, bu gibi bitkisel çözümlerin etkilerini kanıtlayacak olan yeterli veri bulunmamaktadır.

Son zamanlarda üzerine çalışılmış tedavi yöntemlerinden bazıları şöyledir;

  • Omega 3 yağ asitleri – zihinsel gerilemeyi önlemektedir, fakat balık yağı takviyeleri üzerine yapılan çalışmalar ise herhangi bir faydalı etki göstermiş değildir.
  • Kurkumin – kaynağı zerdeçal olan bu bitkisel, antioksidan ve anti-iltihap özellikler göstermektedir ve beyinin kimyasal süreçlerini etkilemektedir, fakat şimdiye dek alzheimer hastalığı tedavisi üzerinde olumlu bir etkisi gözlenmemiştir.
  • Gingko – Çin’de yetişen bir tür ağaç olan gingkonun, alzheimer hastalığını yavaşlatan ya da önleyen herhangi bir etkisi olmadığını belirten çalışmalar da bulunmaktadır.
  • E vitamini – Alzheimer hastalığını önlemediği ama hastalığı yavaşlattığı bazı çalışmalarda belirlenmiştir.

Bu gibi bitkisel yöntemleri kullanmadan önce, ilaçlar ile birleşince herhangi bir olumsuz etki gösterebilmesi ihtimaline karşın, mutlaka ama mutlaka doktora danışılması gerekmektedir.

Yaşam Stili ve Evsel Çareler

Yapılan çalışmalara göre, beslenme, egzersiz ya da diğer sağlıklı yaşam stili yöntemlerinin, zihinsel gerilemeyi önlediği saptanmıştır. Bu sağlık planı şu şekilde olabilir;

  • Düzenli olarak egzersiz yapılması, özellikle kardiovasküler egzersiz,
  • Yağ içeriği düşük besinler tüketmek,
  • Meyve ve sebze bakımından zengin beslenmek,
  • Zihinsel fonksiyonları güçlendirecek aktivitelerde bulunmak.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ