Amfetamin İçeren Besinler Nelerdir?

Amfetamin İçeren Besinler Nelerdir?

Amfetamin Nedir?

Keşfi yaklaşık olarak 30 yıl öncesine dayanan amfetamin, sentetik bir uyarıcıdır ve direkt beyni uyarmaktadır. Amfetamin ilk keşfedildiği zamanlarda, savaşlardaki askerlerin daha uzun süre dayanması ve daha geç sürede yorulması amacı ile kullanılmıştır. Genellikle, uyku ve yorgunluğun ertelenmesi amacı ile kullanılan amfetamin, bundan dolayı gelişigüzel şekilde satışa sunulabilen bir kimyasaldır. Öyle ki, bazı ülkelerde amfetamin ilaç üretimi ve satışına kısıtlamalar getirilmiştir. Günümüzde ise amfetamin, sadece narkolepsi (gündüz aşırı uyku eğilimi) adı verilen uyku bozukluğunun tedavisinde ve bir takım çocuk davranış bozukluklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Fakat daha önceleri amfetamin, nezle ve grip gibi hastalıkların tedavisinde de kullanılmıştır. Çünkü amfetaminler, burun ve mukoza zarlarında büzülmelerin oluşmasına izin vermektedir. Bundan dolayı da amfetamin, nezle ve grip nedeni ile yaşanan burun mukoza zarındaki şişkinliklerin giderilmesine yardımcı olması amacı ile de kullanılmıştır. Fakat amfetamin kimyasalının bir takım olumsuz yan etkilerinde dolayı, bu şekilde grip ve nezle tedavisinde kullanımı kaldırılmıştır.

Amfetamin İlaçların Kullanım Alanları

Amfetamin bazlı ilaçlar bazı hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Amfetamin kimyasalının, tedavi amacı ile kullanıldığı bazı sağlık sorunları ise şu şekildedir;

  • Zihinsel, bilişsel ve psikolojik sağlık sorunlarının tedavisinde,
  • Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluk (DEHB) tedavisinde,
  • REM uykusu dönemini kısalttıkları için narkolepsi yani gündüz aşırı uyku eğilimi – Excessive Daytime Sleepiness (EDS) –  tedavisinde,
  • Kilo kontrolü sağlaması amacı ile iştah azaltıcı olarak,
  • Latearl hipotalamustaki merkezi inhibe etmesi nedeni ile obezite tedavisinde,
  • Dopaminerjik aktivite artışı nedeniyle Parkinson hastalığının tedavisinde.

Amfetamin Kullanımının Uygun Olmadığı Durumlar

Uluslararası Kimyasal Güvenlik Programı (IPCS)’na göre, bazı özel durumları bulunan kişiler için, amfetamin bazlı ilaçların kullanılması uygun değildir. Amfetamin kullanımı sakıncalı olacak kişiler ise; kalp hastaları, madde bağımlıları, şiddetli ajitasyon (aşırı çalkalanma) ve şiddetli anksiyete gibi sağlık sorunları bulunan kişilerden oluşmaktadır.

Amfetamin bazlı ilaçların kullanımının uygun olmadığı diğer sağlık sorunları ise; arterioskleroz (damar sertliği), glakom (göz tansiyonu), hipertiroidi (aşırı tiroid hormonu üretimi) ile orta ya da şiddetli hipertansiyon gibi sağlık sorunlarından oluşmaktadır. Öte yandan, alerjik reaksiyonu bulunan kişiler ile, hastalık öyküsünde monoamin oksidaz inhibitörleri (antidepresan ilaç türü) kullanmış olan kişilerin, amfetamin ilaçlarından uzak durmaları tavsiye edilmektedir.

Anoreksiya nervoza, bipolar bozukluk, depresyon, hipertansiyon, karaciğer ya da böbrek problemleri, mani (delilik), psikoz (ruhsal denge bozuklukları), Raynaud fenomeni (el ayak parmaklarında renk değişimi), nöbet, tiroid sorunları, istemsiz hareketleri (tik) olan kişiler  ya da Tourette sendromu (ani hareketler  ve sesler şeklinde ortaya çıkan tikler) bulunan kişiler ise, amfetamin ilaç kullansalar dahi, doktor gözetiminde kullanmak durumundadırlar.

Yapılan araştırmalara göre, terapötik amfetamin kullanımı, fetüs ya da yeni doğan üzerinde anormalliklerin gelişmesine neden olmamaktadır. Fakat, amfetamin bağımlılığı fetüs üzerinde olumsuz etkilere neden olabilmektedir ve risklidir.

Amfetaminin Yan Etkileri

Hayvanlar üzerinde yapılan deneylere göre, uzun süreli ve yüksek dozajlarda amfetamin kullanımı, anormal dopamin sistemi üretimin ya da sinir hasarına neden olmaktadır. Çeşitli yan etkileri bulunan amfetamin, kardiovasküler sorunlardan, hipertansiyona ya da tansiyon düşüklüğüne kadar, bazı yan etkiler gösterebilmektedir. Amfetamin ilaçların diğer yan etkileri ise şu şekildedir;

  • Taşikardi,
  • Ereksiyon bozukluğu,
  • Uzun süreli ereksiyon,
  • Karın ağrısı,
  • İştahsızlık,
  • Bulantı,
  • Kilo kaybı,
  • Görmede bulanıklık,
  • Ağız kuruluğu,
  • Aşırı şekilde diş gıcırdatma,
  • Burun kanaması,
  • Aşırı terleme,
  • Rinit medicamentosa (ilaç ile gelişmiş burun tıkanıklığı),
  • Artan uyanıklık hali,
  • Endişe,
  • Konsantrasyon,
  • Azalmış yorgunluk duygusu,
  • Ruh hali dalgalanmaları (hafif depresif ruh hali ve ardından mutlu ruh hali),
  • Artan girişimcilik duygusu,
  • Uykusuzluk ya da uyanıklık,
  • Artan kendine güven ve sosyallik,
  • Artan libido,
  • Kişinin kendi değerini, gücünü, bilgisini, şahsiyetinin önemini tamamen gerçek dışı boyutlarda aşırı abartması olarak tanımlanan grandiyozite,
  • Sinirlilik,
  • Tekrarlayan ya da obsesif davranışlar,
  • Huzursuzluk.

Amfetamin İle Etkileşime Giren Maddeler

Bazı maddeler amfetamin ile etkileşime girerek, zararlı etkilere neden olabilmektedir. Amfetamin ilaçların etkileşime girmiş olduğu bazı maddeler şu şekildedir;

  • Alkol,
  • C vitamini,
  • Meyve suları.

Amfetamin İçeren Besinler

Her ne kadar amfetamin, ilaç şeklinde kullanımı ile bilinse de, doğadaki bazı bitkiler, amfetamin kimyasalını doğal olarak içermektedirler. Amfetamin içeren bu bitkiler, aşağıda listelendiği şekildedir;

1. Siyah Fırça Bitkisi:

Coleogyne_ramosissima

Asıl orijinal adı blackbrush olan ve akasya rigidula olarak da bilinen siyah fırça bitkisi, daha çok güneybatı ülkelerinde ve Meksika bölgesinde yetişmektedir. Siyah fırça bitkisi genellikle obezite ve kilo verme tedavisinde kullanılmaktadır. Sadece amfetamin değil, diğer bazı kimyasal bileşenleri de içeren siyah fırça bitkisi, vücudun metabolik süreçlerinde kullanılmaktadır. Siyah fırça bitkisinin içermiş olduğu diğer kimyasal bileşenler ise şu şekildedir;

  • Dopamin,
  • Triptamin
  • Amid
  • Nikotin.

Bazı beyin kimyasalları tarafından dengelenen metabolik süreçlerde, siyah fırça bitkisi, ayrıca vücudun yağ yıkımı sürecine de katkı sağlamaktadır.

2. Ephedra Bitkisi:

ephedra

Ephedra ya da efedra bitkisi, Çin ve Hindistan’ın kuzeybatı bölgesinde yetişen çalı türü bir bitkidir. Ephedra bitkisi bir alkaloid olan efedrin içermektedir ve efedrin, metamfetamin ile benzer kimyasal yapıya sahiptir. Ayrıca ephedra bitkisi 2004 yılında ciddi yan etkileri olmasından dolayı Amerika Birleşik Devletleri’nde, yasaklanmıştır. Yan etkileri arasında, felç, kalp sorunları ve ölüm gibi ciddi sorunları etkileri bulunan ephedra bitkisi, doktor kontrolü olmaksızın kesinlikle kullanılmamalıdır. Ephedra bitkisi, amfetamin benzeri etkiler üretmektedir ve genellikle de, astım ve bronşit gibi hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Ephedra bitkisi, vücudun solunum sistemi ile dolaşım sistemini düzenlemektedir.

3. Cathinone Bitkisi:

Catha_edulis_Specimen

Cathinone, Khat bitkisinden elde edilen doğal şekilde oluşan bir amfetamin olarak mevcut şekildedir. Afrika’nın kuzeydoğusu ile Arap Yarımadası’nın bazı bölgelerinde yetişen Khat bitkisinin yaprakları çiğnendiğinde uyarıcı etkiler göstermekte ve kokainin etkilerine benzer etkiler göstermektedir. Kalp atışlarında hızlanma ve tansiyon değerlerinde artış yaşanmasına neden olan Khat bitkisi, tehlikeli yan etkilere sahiptir. Depresyon ve sedasyon duyguları gibi diğer olası etkilerinden dolayı bu bitkiden elde edilen ilacın, Fransa, İsveç, ABD  ve İsviçre’de kullanımı yasaklanmıştır. Cathinone bitkisi Türkiye’de ise, uyuşturucu madde olarak sınıflandırılmış ve kullanımı yasaklanmıştır.

Cathinone bitkisi, beyinde üretilen ve bir nörotransmitter kimyasal türü olan dopaminin üretilmesini artırmaktadır. Düz amfetamin etkilerinden daha az etkileri olan cathinone bitkisi, kafeine göre ise oldukça güçlü etkilere sahiptir. Ayrıca cathinone bitkisi, depresyon, halüsinasyon, paranoya, vesvese duygusu ve kabuslar görülmesine neden olmaktadır.

4. Guarana:

guaraná

Doğal bir amfetamin ajanı olan guarana, Amazon ormanlarında ve Brazilya bölgesinde yetişmektedir.  Doğal Ritalin olarak da lanse edilen guarana, bitki bazlı bileşenler içermektedir. Guarana hafıza, konsantrasyon ve motor fonksiyonlarda çevikliği arttırarak, beynin bilişsel işlevler üzerindeki en büyük etkiyi göstermektedir. Diğer amfetamin tipi ilaçlara nazaran, guarana ruhi çalkalanma ya da sinirsel bazı yan etkilere neden olmamaktadır.

5. Karnitin:

karnitin-hapi-carnitine-pill

Aslında karnitin,  kırmızı etin yapısında bulunan  amino asit benzeri bir yapıdır. Amino asitler ise genellikle, proteinlerin sentezlenmesinde ve nörotransmitter kimyasalların üretilmesinde gerekli olan yapı taşlarıdır. B vitaminin çalışma şeklinin aksine karnitin, hücresel düzeyde kimyasal işlemleri uyarmakta ve hücrelerin enerji üretmesi işlemini patik şekilde yapmasını sağlamaktadır. Böylece karnitin, metabolik enerjinin artmasına ve vücuttaki yağ yakımı olayına katkı sağlamaktadır.

Uyarı:

Doğal şekilde amfetamin içeren bazı bitkiler, doktor kontrolü ile kullanıldıkları takdirde bir takım faydalar sağlayabilmektedir. Fakat, hem amfetamin içeren bitkiler, hem de amfetamin bazlı ilaçlar, uzun süre boyunca kullanıldıklarında, istenmeyen ve ciddi yan etkiler yaşanmasına neden olmaktadır.

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ