Atom Tedavisi

Atom Tedavisi

Atom Tedavisi Nedir?

Atom tedavisi olarak bilinen ama asıl ismi radyoaktif iyot tedavisi olan bu iyileştirme yöntemi, tiroid hastalıklarının tedavisinde uygulanmaktadır. Özellikle, tiroid bezinin aşırı aktif şekilde çalışması sonucu oluşan hipertiroidi ile tiroid kanseri tedavisinde kullanılan radyoaktif iyot tedavisi, çok fazla büyüyen tiroid bezinin kademeli olarak küçültülmesine ve kanserli tiroid hücrelerinin imha edilmesine yardımcı olmaktadır. Bu terapi yöntemi ses dalgalarından daha güvenlidir ve Amerika Birleşik Devletleri’nde, hipertiroidi tedavisinde en yaygın olarak kullanılan terapidir. Anti-tiroid ilaçların aksine radyoaktif iyot terapisi hipertiroidi tedavisinde daha güvenilirdir ve daha kalıcı sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır. Ayrıca, atom tedavisinde cerrahi işlem bulunmamaktadır.

Atom tedavisi, folüküler tiroid kanseri hastalarının hayatta kalma şanslarını artırmaktadır ve bu kanserin boyun ya da diğer bölümlere yayılması durumunda, standart bir uygulama haline gelmiştir. Fakat, atom tedavisinin faydaları, yayılım göstermemiş olan küçük kanserli tiroid bezi tedavisinde daha azdır ve bu ufak kanserli alan genellikle ameliyat ile çıkarılmaktadır. Ayrıca, atom tedavisi, anaplastik (farklılaşmamış) ve medüller tiroid karsinomu tedavisinde kullanılamamaktadır. Çünkü bu kanser türleri iyot tutmamaktadır.

Atom tedavisinin en etkili olduğu hastalık ise, tiroid düzenleyici hormon (TSH) seviyesinin kanda çok fazla yükselmesi durumudur. Bu tedavi yardımı ile tiroid dokuları uyarılmaktadır.

Hipotiroidi yani tiroid bezinin anormal şekilde yetersiz çalışması durumunun tedavisi ise, atom tedavisi olmaksızın yapılmaktadır ve genellikle hipertiroidinin tedavisinden çok daha kolaydır. Eğer hastada hipotiroidi gelişmiş ise, ömür boyu uygulanması gereken tiroid hormonu dengeleyici terapi uygun olacaktır. Bu tedavi yöntemi güvenlidir, fakat maliyeti yüksektir.

Atom Tedavisinin Uygulanma Şekli

Atom sadece tiroid bezini etkisi altına almaktadır. Tiroid hücreleri, vücudun iyot emilimini sağlayan temel hücrelerdir. Bundan dolayı atom tedavisi süresi boyunca vücudun tiroid bezi dışında kalan diğer hücreleri oldukça az oranda radyoaktif iyota maruz kalmaktadır. Tiroid hücreleri radyoaktif iyotu absorbe ettikleri (emdikleri) için hasara uğramaktadırlar ve imha edilmektedirler.

Hipertiroidi hastalarının yaklaşık olarak % 90’ında tedaviye başlanmadan önce sadece bir doz radyoaktif iyot kullanılmaktadır. Yalnızca tek bir doz radyoaktif iyot gerekli olmasına rağmen, tiroidin bir kısmının ya da tümünün imha edilmesinden önce altı ay kadar bir süre boyunca kullanılması gerekebilmektedir. Hastaların çoğunda tedavinin bir ay sonrasında semptomlarda azalma gözlenmektedir. Eğer hastalık belirtileri radyoaktif iyot tedavisinden 6 ay sonra dahi yok olmamış ise, ikinci bir doz radyoaktif iyot terapisi uygulanabilmektedir. Ender olarak da olsa, bazı hastalarda radyoaktif iyot tedavisi ile sonuç alınması mümkün olmayabilmektedir. Böyle bir durumda ise cerrahi işlem gerekli olacaktır.

Atom Tedavisi Nasıl Yapılır?

1.Radyoaktif İyot İlaçlar

photo21

Atom tedavisi oral haplar (iodine 131 olarak bilinir) ya da likit formundaki ilaçlar yardımı ile uygulanabilmektedir. Bundan dolayı hastaneye gidilmesine ihtiyaç duyulmamaktadır. Doktor hastalara radyoaktif hap vücuda alındıktan sonra bol miktarda su ya da sıvı tüketmelerini tavsiye etmektedir. Böylece vücuda alınan radyoaktif iyot idrar yolu ile dışarı atılmış olacaktır.

2.Radyoaktif İyot Ablasyonu

iStock_000019886759XSmall

Radyoaktif iyot tiroid bezinin tümünü ya da bir kısmını imha edebilmektedir. Ayrıca, hipertiroidi semptomlarının azalması için tiroid bezinin tümünün imha edilmesine gerek de kalmayabilir. Fakat genellikle tiroid bezinin imha edilmesi gereklidir. Doktor radyoaktif iyot ablasyonu yani radyoaktif iyot tahribatını (imha edilme) uygun görebilmektedir.

3.Radyoaktif İyot Testi

thryoid

Atom terapisi, dozajına bağlı olarak, tiroidin bir kısmını ya da tümünü yok edebilmektedir. Doktor, radyoaktif iyot alımını tavsiye ederek, tedavide kullanılacak dozajı belirleyebilir, hipertiroidinin oluşum nedenini saptayabilir ve tiroid dokuları hakkında bilgi toplayabilir. Bu test, küçük bir doz radyoaktif iyotun yutulması şeklinde uygulanmaktadır. Böylece doktor, emilen iyot miktarını ölçerek, tiroidin çalışma aktivitesini belirlemektedir. Sonrasında ise tiroid taraması yaparak, sağlıklı ve hastalıklı tiroid dokularını saptamaktadır.

Tedavi süresince alınacak olan radyoaktif iyot dozajı belirlenirken; fiziksel muayene ile kontrol edilen tiroid bezi boyutu ile radyoaktif iyot yutulması sonucu çıkan sonuçlar şeklinde iki faktör baz alınmaktadır. Tiroid bezi ne kadar büyükse, alınacak radyoaktif iyot dozajı da bu oranda artacaktır. Yüksek radyoaktif iyot alımında ise dozajlar daha küçük olacaktır.

Atom Tedavisinin Yan Etkileri

Radyoaktif iyot genellikle çok fazla miktarda tiroid hücresinin yok olmasına neden olmaktadır. Bundan dolayı, tedavi sonrasında vücut yeterli miktarda tiroid hormonu üretemez hale gelebilmektedir. Bu durumda ortaya çıkan sorun ise, tedaviden önceki sorunun tam tersi şeklinde olacaktır. Bunun dışında, atom tedavisinin diğer yan etkileri aşağıda belirtildiği şekildedir;

  • Ağızda metalik tat kalması – bu durum birkaç hafta boyunca devam edebilmektedir.
  • Bulantı ve kusma – genellikle tedaviden bir ile iki gün sonrasında sonlanmaktadır.
  • Boyun bölgesinde hassasiyet ve şişkinlik oluşması – bazı  insanlarda tedaviden sonraki birkaç gün boyunca, boyun şişkinliği, kızarıklık ve boyun bölgesinde hassasiyet oluşabilmektedir. Bu yan etkiler, tiroid bezinin büyük bir kısmı için radyoaktif iyot tedavisi görmüş olan hastalarda daha yaygın olarak gözlenmektedir. Ender olarak da bazı hastalarda boyun (boğaz) ağrısı yaşanabilmektedir.
  • Ağız kuruluğu – böyle bir durumda bol bol sıvı tüketmek faydalı olmaktadır.
  • Gözlerde kuruma ya da sulanma – uzun vadede yaşanan yan etkilerdir.
  • Kan hücreleri miktarında azalma – kemik iliğinde üretilen, beyaz ve kırmızı kan hücreleri ile trombositler azalmaktadır. Çünkü bu tedavi süresince kemik iliği kan hücresi üretimini durdurabilir. Bu durum karşısında ise vücudun enfeksiyonlara karşı direnci düşer ve güçsüzleşir. Hatta nefes darlığı, vücutta çürükler ve kolayca kanama yaşanması gibi durumlar da gözlenebilir. Fakat bu yan etkiler de, uzun vadede yaşanmaktadır.
  • Akciğer sorunları – bu durum oldukça nadir olarak gözlenir.
  • Yorgunluk ve halsizlik – uzun vadede yaşanan yan etkilerdir.
  • Tükürük bezlerinde şişme – bu durum birkaç hafta boyunca devam edebilmektedir. Tükürük bezlerinin iyot absorbe etmesi sonucu meydana gelen bu şişkinlik, tedaviden sonra tükürük salgısının artırılması yardımı ile azaltılabilmektedir. Bundan dolayı tedaviden sonra, limon yenilmesi, sakız çiğnenilmesi ya da sert şekerlemelerin tüketilmesi, tükürük salgısını dengelemeye yardımcı olabilmektedir.

Not: Atom tedavisi hakkında yanlış izlenimlere kapılmayınız ve bu tedaviden korkmayınız. Çünkü bu tedavi yöntemi, tiroid kanserine yol açmayacak ya da doğurganlığı engellemeyecektir.

Kadınlar İçin Özel Bir Uyarı

Hamile kadınlar ya da hamile kalmayı planlamış olan kadınlar, önlerindeki 6 ay içinde radyoaktif iyot tedavisinden uzak durmalılardır. Çünkü, radyoaktif iyot tedavisi fetusun tiroid bezini hasara uğratabilmekte ya da tiroid gelişimini olumsuz etkileyebilmektedir. Aslında, hamile kalınmadan radyoaktif iyot tedavisi görmüş olan kadınların hamile kalmadan bir yıl önce beklemeleri gerekmektedir. Ayrıca emziren annelerin de radyoaktif iyot tedavisi görmemeleri gerekmektedir.

Tedavi Sonrası Dönem

Atom tedavisi sonrasında başkalarında radyasyon maruziyeti oluşmaması için bazı önlemlerin alınması gerekmektedir. Alınacak olan önlemler doktor tarafından, hastanın alması gereken dozaja ve gün sayısına göre ayarlanmaktadır. Bu önlemler aşağıda belirtildiği şekildedir;

  • Alınan dozun şiddetine bağlı olarak, tedavi sonrasında 3 ile 5 gece yalnız uyunması gerekmektedir.
  • Alınan dozajın şiddetine bağlı olarak, tedaviden 3 ile 7 gün sonrasındaki, çocuklar ile yapılan sarılma ve öpme gibi temaslardan uzak durulmalıdır.
  • Tedaviden sonraki ilk 3 gün boyunca, başkalarından uzak güvenli bir mesafe kalınmalıdır (yaklaşık 2 metre yeterlidir).
  • Halka açık yerlerden uzak durulmalıdır.
  • Bol miktarda sıvı tüketilmelidir. Böylece idrar yolu ile radyoaktif iyot vücuttan atılacaktır.
  • Tedaviden sonraki ilk üç gün boyunca, mutfak eşyaları, yatak takımları, havlu ve kişisel eşyalar gibi eşyalar başkaları ile paylaşılmamalıdır ve çamaşırlar ile bulaşıklar, diğerlerinden ayrı şekilde temizlenmelidir.
  • Tedaviden sonraki ilk üç gün boyunca tuvaletler ayrı kullanılmalıdır, eller sık sık yıkanmalı ve günlük duş alınmalıdır.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ