ÇÖLYAK BELİRTİLERİ NELERDİR?

ÇÖLYAK BELİRTİLERİ NELERDİR?

Bu yazımızda sizlere çölyak belirtileri hakkında bilgiler vereceğiz. Yazımızın devamında sizlere verecek olduğumuz bu bilgiler yardımı ile sizlerde bu hastalıkla alakalı olarak, çölyak nedir, nedenleri, komplikasyonları, belirtileri, teşhis edilmesi ve tedavi yöntemleri hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olabilirsiniz.

Çölyak hastalığı diğer bir adıyla Gluten Enteropatisi olarak bilinmektedir. Çölyak hastalığı, bir sindirim sistemi sorunudur. Bu hastalık, bağırsaklarımızın sindirimini sağlayan villus adı verilen yapıların bozulmasına neden olmaktadır. Bu sebeple yiyeceklerdeki besinin emilmesini engelleyen ve ince bağırsaklarımızda hasarların oluşmasına neden olan bir sağlık sorunudur.

Bu sağlık sorununa genellikle, glutene karşı bağışıklık reaksiyonu neden olur. Gluten buğday, arpa, çavdar ve tritikale ile yapılan besinlerde bulunan bir proteindir. Gluten aynı zamanda bazı ilaçlarda, vitaminlerde ve rujlarda bulunabilmektedir.

Çölyak hastalığı, glutene karşı bağışıklık tepkisine neden olan toksinler tarafından oluşturulur. Bu aynı zamanda bağırsakların içinde bulunan küçük villuslara da zarar vermektedir. Bu da yeme bozukluğuna neden olmaktadır.

Bağırsak hasarı kilo kaybı, şişkinlik ve bazen de ishale neden olabilir. Sonunda ise, beyniniz, sinir sisteminiz, kemiklerinizi, karaciğerinizi ve diğer organlarınızı yaşamsal besinlerden yoksun bırakmış olursunuz. Çocuklarda, büyüme ve gelişimi etkileyebilir. Bağırsak oluşan tahrişler özellikle yemek yedikten sonra mide ağrısına neden olmaktadır. 

Çölyak hastalığı tedavisi ise, temelde yapılacak olan diyetler ile birlikte hayatınızdan gluteni çıkarmak ile mümkün olmaktadır. Bu da ekmek ürünleri, kek, kurabiye, bira ve bazen stabilize madde olarak kullanılan dondurma gibi ürünleri hayatınızdan çıkarmanız anlamına gelmektedir.

Çölyak Hastalığının Nedenleri Ve Risk Faktörleri Nelerdir?

Çölyak hastalığının tam olarak nedeni bilinmemektedir. Çölyak hastalığından kaynaklanan hasar ince bağırsağın iç yüzeyinin seramik zemin görünmesine neden olmaktadır. Bunun sonucunda da vücudunuz sağlığınız için ve büyümesi için gerekli olan besinleri absorbe edemez.

Obez olan kişilerde bu hastalığa yakalanma riski daha fazladır.

Bazı gen değişimleri (mutasyonlar) hastalığa yakalanma riskini artırdığı görülmektedir. Ama bu gen mutasyonlarına sahip olmak çölyak hastalığına sahip olacağınız anlamına gelmez. Bazense çölyak hastalığı, ameliyat, hamilelik, doğum, viral enfeksiyon ya da şiddetli duygusal stresten sonra tetiklenerek ortaya çıkmaktadır. 

Bu durumda çölyak hastalığına yakalanabilecek olan aşağıda sizlere vermiş olduğumuz şu kişiler risk altındadır.

  • Deri veremine sahip olan kişiler
  • Çölyak hastalığı veya dermatit herpetiformisli olan bir aile üyesine sahip olanlar
  • Diyabet
  • Tiroid hastalığı
  • Eklem iltihabı
  • Otoimmün karaciğer hastalığı
  • Addison hastalığı
  • Down Sendromu
  • Turner sendromu
  • Bağırsak kanseri
  • Bağırsak lenfoma
  • Sjogren sendromu

Çölyak Belirtileri Nelerdir?

Çölyak hastalığının belirtileri, bağırsak ve sindirim sistemini, aynı zamanda vücudun diğer bölümlerini de etkileyebilmektedir. Çocuklar ve yetişkinler üzerinde farklı farklı birçok belirtisi mevcuttur.

Çölyak rahatsızlığının ilk aşamalarında genellikle herhangi şiddetli bir belirti ile karşılaşmazsınız. Çölyak hastalığının yetişkinler için belirtileri ise şöyledir;

1.İshal

fft99_mf5220232

Çölyak rahatsızlığı belirtilerinde en önemlisi yaşamakta olduğunuz ishal sorunudur. Çölyağın bağırsaklarınızı etkilemesinden ötürü kişilerde bu sorun oluşmaktadır. İshal 3 kişiden birinde görülmektedir. Bunlara ek olarak ise, bazı kişilerde kabızlık sorunu da yaşanmaktadır.

2.Kilo Kaybı

Woman showing how much weight she lost. Healthy lifestyles concept

Çölyak rahatsızlığı sonucunda her 2 kişiden birinde kilo kayıplarının yaşandığı görünmektedir. Bunun nedeni olarak yemek yeme düzeninizin bozulması ve vitaminlerin vücudunuzda kalmaması olarak görünmektedir.

3.Kısırlık ve Düşük

kisirlik

Bir diğer belirti ise kısırlıktır. Ayrıca çölyak hastalığına sahip olan kişiler genellikle düşük yapmış veya düşük tehlikesi altında olan kişilerdir. Kalsiyum ve D vitamini emilim üreme sorunlarının oluşmasına katkıda bulunabilir.

4.Düzensiz Adet Dönemleri

991-adet-duzensizlikleri-ve-tedavisi

Bağırsak sistemiminin yanı sıra, çölyak sizlerin adet zamanlarınızı da etkilemektedir. Bazen düzensiz olmasının yanı sıra, şiddetli ağrılar ile bu döneminizi geçirmenize neden olmaktadır.

5.Diğer Belirtiler

Stomach-Pain-You-Could-Have-IBS

Sindirim sorunlarına ek olarak, çölyak hastalığı belirtileri şunlardır;

  • Genellikle demir eksikliğinden kaynaklanan anemi,
  • Kemik yoğunluğu (osteoporoz) veya kemik yumuşaması kaybı (osteomalazi)
  • Kaşıntılı, blistery deri döküntüsü (dermatit herpetiformis)
  • Diş minesi zararı
  • Baş ağrısı ve yorgunluk
  • Uyuşukluk, ayak ve ellerde karıncalanma ve sinir sistemi yaralanması, denge ile olası sorunlar
  • Eklem ağrısı
  • Dalağın problemleri (Hiposplenizm)
  • Asit reflü ve mide ekşimesi

Çölyak hastalığının çocuklarda görülen belirtileri ise şöyledir; Çölyak hastalığı olan çocuklar, duygusal ve sinirli olabilmektedir.

1.Kilo kaybı

girl-at-table-near-sandwich-not-eating

Yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda da en önemli belirti olarak karşımızda hızlı kilo kayıpları çıkmaktadır. Kilo kayıpları çocuklarda sağlıkları tehdit eden önemli bir etken olmaktadır.

2.Kusma

Diğer bir belirti olarak, kusma çocuklarda oldukça çok görülmektedir. Kusmalarının bu kadar çok olması da kilo kayıplarına neden olmaktadır.

3.Karın Ağrısı

10134

Çocuklarda genellikle şiddetli karın ağrıları görülmektedir. Ayrıca karında şişkinlikler de meydana gelmektedir.

4.Dışkıda Meydana Gelen Değişiklikler

çocuğun-sık-kaka-yapması

Çölyak rahatsızlığı aynı zamanda çocukların dışkılarını da etkilemektedir. Bu durumda ise dışkı soluk, yağlı, kötü kokulu olmaktadır.

5.Diğer Belirtiler

images

Çocuklarda oluşabilecek diğer belirtiler ise şunlardır;

  • Kısa boy
  • Gecikmiş puberte
  • Dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu (DEHB), öğrenme güçlüğü, kas koordinasyon eksikliği gibi nörolojik sorunlar

Dermatit Herpetiformis

Dermatit herpetiformis (DH) çölyak hastalığının başka bir belirtisidir. Bu hastalık kaşıntılı, kabarmalara neden olan bir deri hastalığıdır. Bu sağlık sorunu dirsekler, kalça ve dizlerimizde oluşmaktadır. Dermatit herpetiformis genellikle, çölyak hastalığı ile aynı olan ve ince bağırsak duvarı değişiklikleri ile ilişkili olmaktadır. Ancak bu hastalıkta sindirim sorunlar görünmeyebilir.

Çölyak Komplikasyonları Nelerdir?

  • Zafiyet
  • Kalsiyum ve kemik yoğunluğu kaybı
  • Kısırlık ve düşük
  • Laktoz intoleransı
  • Kanser; bağırsak lenfoması ve küçük bağırsak kanseri de dahil olmak üzere çeşitli kanser formlarına yakalanma riskleri mevcuttur.
  • Tepki vermeyen çölyak hastalığı
  • Dirençli çölyak hastalığı; Bu ateşe dayanıklı çölyak hastalığı olarak da bilinir.

Eğer 1 yıl içerisinde 6 aylık bir süreçte hastalığınızda herhangi bir gerileme gibi bir durum söz konusu olmaz ise doktorunuz sizlere başka tedavi yöntemlerini sunacaktır. Bunun için bazı testleri yaptırmanız gerekmektedir. Doktorunuz bağırsak iltihabı veya bağışıklık sistemini baskılayan bu durumu azaltmak için steroid tedavisi önerebilir.

Çölyak Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı fizik muayene ve tıbbi geçmiş ile başlar.

Çölyak hastalığı olan kişiler genellikle anti-endomysium (EMA) ve anti-doku transglutaminaz (tTGA) antikorların yüksek seviyelerine sahip olmaktadırlar. Bu durumlar ise ancak kan testleri ile tespit edilebilmektedir. Testler gluten diyetinizi hala uyguladığınız zaman yapıldığı takdirde en güvenilir sonuçları vermektedir.

Diğer kan testleri şunlardır:

  • Tam kan sayımı (CBC)
  • Karaciğer enzimleri (transaminazlar)
  • Kolesterol, normalden daha düşük olabilir
  • Pıhtılaşma faktörleri
  • Kan kaybını gösteren alkalin fosfataz,
  • Albümin

Bunlara ek olarak endoskopi de çölyak test etmek için kullanılabilir. Bu test ile doktorunuz bağırsakları incelemek ve biyopsi gerçekleştirmek istemesi üzerine teşhisi kolaylıkla koyabilecektir. Bu aşamadan sonra doktor villuslardaki hasarı bulabilecektir. Ayrıca doktorunuz sizlere deri biyopsisi de yapabilir.

Çölyak Hastalığının Tedavisi

Yapacak olduğunuz kalıcı gluten diyeti, en önemli tedavi yöntemlerinden biri olmaktadır. Bu yapacak olduğunuz diyet ile birlikte bağırsak villi iyileşmek için ortam hazırlanmış ve besinlerin emilimini artırılmış olunur.

Eğer bu diyet yetersiz oluyor ise, doktorunuzun tavsiyesi olarak vitamin ve mineral besinlere başlayabilirsiniz. Bunlar ise şunlardır;

  • Kalsiyum
  • Folat
  • Demir
  • Vitamin B-12
  • D Vitamini
  • K vitamini
  • Çinko

Vitamin takviyeleri genellikle hap şeklinde alınır. Sindirim yolu sorunlarınız var ise, doktorunuz enjeksiyon yoluyla vitaminleri verebilir. Küçük bağırsak ciddi hasar görürse, doktorunuz iltihabı kontrol etmek için steroid önerebilir.

Eğer çölyak hastalığı tanısı konduysa, sizlerin de yapması gereken bazı şeyler bulunmaktadır. Bunlar ise kısaca şöyledir;

  • Gluten içeren tüm gıdalardan kaçınmak gerekmektedir. Eğer sağlıklı bir glutensiz diyet planı yardımcı olabilecek bir diyetisyenten yardım alabilirsiniz.
  • Yazımızın devamında sizlere verecek olduğumuz gıdaları tüketmekten kaçınmanız gerekmektedir. Bu besinler şöyle sıralanmaktadır;
    • Arpa
    • Bulgur
    • Durum (unundan makarna yapılan bir cins buğday)
    • İrmik
    • Graham un (bir cins tam buğday unu)
    • Malt
    • Çavdar
    • Spelt (buğdayın bir formu)
    • Tritikale unu
    • Buğday
  • Almış olduğunuz gıdaların etiketlerini dikkatlice okuyun. Gluten madde içeren ambalajlı ürünlerden kaçının. Bu gıdalar ise şöyledir;
  1. Bira
  2. Şekerler
  3. Salça
  4. Taklit etler ya da deniz ürünleri
  5. İşlenmiş etler
  6. Soya sosu da dahil olmak üzere salata sosları ve soslar
  7. Çorbalar
  • Bazı gıdaları ise özellikle tüketmeniz gerekmektedir. Bu gıdalar ise şöyledir;
  1. Taze et, balık ve kümes hayvanları, marine edilmiş et
  2. Meyveler
  3. Çoğu süt ürünleri
  4. Patates
  5. Sebzeler
  6. Şarap ve distile içkiler
  7. ararot nişastası
  8. Karabaş
  9. Mısır
  10. Mısır unu
  11. Glutensiz unlar (pirinç, soya, mısır, patates, fasulye)
  12. Saf mısır ekmeği
  13. Pilav

Eğer glutensiz yiyecekleri çevrenizde bulamıyor iseniz, internet üzerinden sipariş verebilirsiniz. Vermiş olduğumuz bu bilgiler kapsamında, bilinçli bir şekilde hareket etmeniz ile birlikte sağlığınıza kavuşabilirsiniz.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ