Çölyak Tedavisi

Çölyak Tedavisi

Çölyak hastalığı diğer bir adıyla Gluten Enteropatisi olarak bilinmektedir. Çölyak hastalığı, bağırsaklarda bulunan besinlerin emilmesine yardımcı olan villusun bozulmasına neden olan ve bundan dolayı da yiyeceklerde bulunan besinlerin emilmesini engelleyen ve ayrıca ince bağırsakta sorunlar meydana getiren bir sindirim sistemi hastalığıdır.

Çölyak hastalığı gluten, buğday, arpa ve çavdarda bulunan besinlere karşı oluşan bir alerjidir desek yanlış olmaz. Bu besinlerin tüketimi zamanla ince bağırsağı kötü etkileyerek besinlerin sindirimini etkilemektedir. Bağırsak hasarı kilo kaybı, şişkinlik ve bazen de ishale neden olabilir. Sonunda ise, beyin, sinir sisteminiz, kemikleriniz, karaciğer ve diğer organlarınızda bu durumdan etkilenmektedir.

Çocuklarda meydana gelen bu kötü emilim ise, büyüme ve gelişmeyi etkileyebilir. Bağırsak tahrişi özellikle yemek yedikten sonra mide ağrısına neden olabilmektedir. Çölyak hastalığı için herhangi bir tedavi bulunmamaktadır. Ancak yapılacak olan diyetler ve destekleyici tedaviler ile birlikte etkilerini azaltabilirsiniz.

Çölyak Belirtileri Nelerdir?

Çölyak hastalığının belirti ve semptomları değişiklik göstermektedir. Çoğu kişide ise belirtiler klasik olarak kilo kaybı ve ishaldir. Bu kapsamda, kilo kaybı yaşayan kişilerin yarısında ve ishal sorunu yaşayan kişilerin üçte birinde çölyak hastalığı sorunu oluşmaktadır. Çölyak hastalığı olan kişilerin yüzde yirmisi kabızlık sorunu ve yüzde 10 obezlik sorunu çekmektedir. Sindirim sorunlarına ek olarak, diğer belirtiler şunlardır;

  • Genellikle demir eksikliğinden kaynaklanan anemi
  • Kemik yoğunluğu (osteoporoz) veya kemik yumuşaması (osteomalazi)
  • Kaşıntılı deri döküntüsü (dermatit herpetiformis)
  • Diş minesi zararları
  • Baş ağrısı ve yorgunluk
  • Hissizlik de dahil olmak üzere ayaklarda ve ellerde karıncalanma
  • Denge sorunları
  • Eklem ağrısı
  • Dallakta azaltılmış işlevsellik (Hiposplenizm)
  • Asit reflü ve mide ekşimesi

Çocuklar İçin;

Çocuklar için belirtiler farklılıklar göstermektedir. Bu belirtiler yaşa göre farklılık göstermektedir. Buna göre bebeklerde bulunan tipik belirtiler şöyle sıralanmaktadır;

  • Kronik ishal
  • Şişmiş karın
  • Ağrı
  • Gelişme geriliği ya da kilo kaybı

Yaşça daha büyük çocuklarda ise belirtiler şöyle sıralanmaktadır.

  • İshal
  • Kabızlık
  • Kısa boy
  • Dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu (DEHB)
  • Öğrenme zorluğu, baş ağrısı ve kas koordinasyon eksikliği gibi nörolojik belirtiler

Doktora Ne Zaman Görünmeniz Gerekmektedir?

Eğer, ishal durumunuz 2 hafta gibi bir süreden daha fazla sürüyor ise, doktora gitmeniz gerekmektedir. Ayrıca dışkınızda meydana gelen renk değişiklikleri veya koku değişiklerinden sonrada doktora görünmeniz gerekmektedir. Çölyak tedavisinde gluten diyeti uygulaması içinde yine doktorunuzdan destek almanız gerekmektedir.

Çölyak Hastalığı Testleri ve Tanısı

  • Kan testleri: Kanınızdaki bazı maddelerin (antikorların) yüksek seviyeleri, glutene karşı bağışıklık reaksiyonu gösterir. Bu testler sadece hafif belirtilere sahip olsanız bile çölyak hastalığını algılar.
  • Endoskopi: Kan testleri çölyak hastalığı tanısında sizlere yardımcı olmuyorsa, doktorunuz ince bağırsağı görüntülemek ve villuslardaki hasarı analiz etmek için küçük bir doku örneği (biyopsi) almak için bir endoskopi yapabilir.
  • Kapsül endoskopi: Kapsül endoskopi ile tüm ince bağırsağın görüntüsünü almak için küçük bir kablosuz kamera kullanılmaktadır. Kapsül sindirim yolu üzerinden geçerek kamera kayıt cihazına iletilir ve binlerce fotoğraf alır.

Çölyak Tedavisi Nasıl Yapılır?

Çölyak tedavisi kapsamında ancak sahip olduğunuz belirtileri azaltabilirsiniz. Bunun için yapmanız gereken en önemli şey ise gluten diyetidir. Bu kapsamda yapacak olduğunuz tedaviler şöyle sıralanmaktadır;

1.Diyet

3. Sağlıklı tam tahıl kaynağı

Çölyak tedavisinde glutensiz diyet esastır diyebiliriz. Doktorunuz sizleri sağlıklı bir glutensiz diyet planına yardımcı olabilecek bir diyetisyene sevk edebilir. Yapacak olduğunuz bu diyet yardımı ile oluşan farkı birkaç gün içerisinde bile farketmeniz mümkün olacaktır. Birkaç hafta sonunda ise, kendinizi çok daha iyi hissediyor olacaksınızdır. Villus’un tam olarak iyileşmesi ise yılları bulan uzun bir diyet programı gerektirebilmektedir.

Yanlışlıkla gluten içeren bir ürün yerseniz, karın ağrısı ve ishal görülebilir. Bazı insanlar gluten yedikten sonra hiçbir belirti veya semptom meydana gelmez. Ama bu durum zararlı olmadığı anlamına gelmez.

2.Vitamin ve Mineral Takviyeleri

Background from colored pills, tablets and capsules

Beslenme eksiklikleri hakkında sorunlar yaşıyorsanız, doktorunuz sizlere vitamin ve mineral takviyeleri önerebilmektedir. Bunlar;

  • Kalsiyum
  • Folat
  • Demir
  • Vitamin B-12
  • D vitamini
  • K vitamini
  • Çinko

Vitamin takviyeleri genellikle hap şeklinde alınır. Sindirim yolunda vitaminlerin emiliminde sorun varsa, doktorunuz enjeksiyon yoluyla vitaminleri verebilir.

3.İlaçlar

opened-bottle-of-pills

Küçük bağırsak ciddi hasar görürse, doktorunuz iltihabı kontrol etmek için steroid önerebilir. Steroidler, bağırsakları iyileştirir ve çölyak hastalığının şiddetli belirtilerini yok edebilir.

4.Dermatitis Herpetiformis

493917823

Bazen çölyak hastalığının yanında kaşıntılı, kabarma deri döküntüsü meydana gelmektedir. Bunun için doktorunuz sizlere glutensiz diyet ile birlikte bir cilt ilacı (dapson) önerebilmektedir.

Yaşam Tarzı ve Ev İlaçları

Eğer çölyak hastalığı tanısı konulduysa, gluten içeren tüm gıdalardan kaçınmak gerekir. Aşağıdaki bilgiler kapsamında yemekleriniz için güvenli gluten ve glutensiz gıdaların bilgisini alabilirsiniz.

Daima kaçının; 

  • Arpa
  • Bulgur
  • Graham un
  • Malt
  • Çavdar
  • İrmik
  • Spelt (buğday formu)
  • Tritikale
  • Buğday

Etiketlerini okuyun;

Ekmekler, pastalar, kekler ve kurabiye gibi ambalajlı ürünlerden tahıllar, makarnalar ve unlu mamuller ek olarak gluten içeren diğer ambalajlı gıdaları dikkatle incelemeniz gerekmektedir. Bunlar;

  • Bira
  • Şekerler
  • Gravies
  • Taklit etler ya da deniz ürünleri
  • İşlenmiş öğle yemeği
  • Soya sosu da dahil olmak üzere salata sosları ve soslar,
  • Kümes hayvanları
  • Çorbalar

Böyle yulaf gibi bazı tahıllar, büyümesi ve işlenmesi sırasında buğday ile kontamine olabilir. Bazı durumlarda saf yulaf da bazı kişilere zarar verebilmektedir.

İzinli gıdalar;

Birçok temel gıdalar dahil olmak üzere bir glutensiz diyet için izin verilen gıdalar şunlardır;

  • Taze et, balık, meyilli-kaplanmış veya marine edilmiş etler
  • Meyve
  • Çoğu süt ürünleri
  • Patates
  • Sebze
  • Şarap ve distile içkiler, ciders ve alkollü içkiler

Bir glutensiz diyette izin verilen tahıllar ve nişastalar şunlardır;

  • Ararot
  • Karabuğday
  • Mısır
  • Mısır unu
  • Glutensiz unlar (pirinç, soya, mısır, patates, fasulye)
  • Saf mısır ekmeği
  • Kinoa
  • Pirinç
  • Tapyoka

Çölyak Hastalığının Nedenleri Nelerdir?

Çölyak hastalığının kesin nedeni bilinmemektedir. Genel olarak vücudunuzun bağışıklık sistemi ile alakalı olmaktadır. Bazı gen değişimleri (mutasyonlar) hastalığına yakalanma riskini artırdığı görülmektedir. Ama bu gen mutasyonları olan her kişinin çölyak hastalığına sahip olacağı anlamına gelmez. Bazen çölyak hastalığı tetiklenir. Bu durumlar ise genellikle cerrahi bir operasyondan sonra ya da gebelik, doğum, viral enfeksiyon, şiddetli duygusal bir stresten sonra bu sorunu yaşayabilmektesiniz.

Risk Faktörleri Nelerdir?

Çölyak hastalığı herkesi etkileyebilir. Ancak, aşağıdaki durumlara sahip olan kişilerde daha sık olma eğilimindedir;

  • Çölyak hastalığı veya dermatit herpetiformisli bir aile üyesi bulunuyorsa
  • Diyabet
  • Turner sendromu
  • Otoimmün tiroid hastalığı
  • Sjögren sendromu
  • Mikroskopik kolit (lenfositik veya kollajen kolit)

Çölyak Komplikasyonları Nelerdir?

Tedavi edilmezse, çölyak hastalığı şunlara neden olabilir:

  • Yetersiz beslenme: Küçük bağırsakta meydana gelen hasar, besinleri absorbe edemediği anlamına gelir. Kötü beslenme anemi ve kilo kaybına yol açabilir. Çocuklarda yetersiz beslenme bodur büyüme ve gecikmeli gelişime neden olabilir.
  • Kalsiyum ve kemik yoğunluğu kaybı: Kalsiyum ve D vitamini yetişkinlerde, çocuklarda kemik (osteomalazi veya raşitizm) yumuşamasına ve kemik yoğunluğuna (osteoporoz) yol açabilir.
  • Kısırlık ve düşük: Kalsiyum ve D vitamini emilimi üreme sorunlarına neden olabilir.
  • Laktoz intoleransı: Küçük bağırsakta hasar, gluten içermeyen bir gıda olsa bile, laktoz içeren süt ürünleri yedikten sonra karın ağrısı ve ishale neden olabilir. Bağırsağınız iyileştikten sonra, tekrar süt ve süt ürünleri tolere etmek mümkün olabilir. Ancak, bazı insanlarda çölyak hastalığının başarılı tedavisine rağmen laktoz intoleransı devam etmektedir.
  • Kanser. Glutensiz diyet çölyak hastalığı olan kişilerde, bağırsak lenfoma ve küçük bağırsak kanseri de dahil olmak üzere çeşitli kanser formları etkilemektedir.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ