CROHN HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?

CROHN HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?

Crohn hastalığı, bağırsakların iltihaplanması (IBD) sonucu oluşan bir hastalıktır. Sindirim yolu astarlarının iltihaplanmasına bağlı olarak gelişen crohn hastalığı, karın ağrısına, şiddetli ishale, halsizliğe, kilo kaybına ve yeme bozukluklarına yol açmaktadır. Crohn hastalığında iltihaplanma sindirim sisteminin farklı bölgelerinde gerçekleşebilmektedir ve her insanda farklı bir sindirim sistemi organında oluşabilmektedir.

Crohn hastalığının sebep olduğu iltihaplanma, bağırsak doku katmanlarına yayılarak içlerine işlemektedir. Çok ağrılı ve güçten düşüren bir hastalık olan crohn hastalığı bazen hayati tehlikeye sebep olabilecek komplikasyonlar oluşturabilmektedir.

Diğer yandan, crohn hastalığının bilinen, kendine has belli bir tedavi yöntemi yoktur. Fakat, tedaviler hastalık semptom ve belirtilerini büyük oranda azaltmaktadır ve uzun vadede hafifleme meydana getirmektedir. Tedavi yardımı ile birçok crohn hastası iyileşmektedir.

Oluşum Nedenleri

Crohn hastalığının oluşum nedeni tam olarak bilinmemektedir. Hastalığın ilk şüphelileri beslenme alışkanlıkları ve strestir. Fakat doktorlar, daha sonradan hastalığın şiddetlenmesine sebep olan faktörlerin ne olduğunu bilmemektedir. Crohn hastalığının oluşmasına sebep olan ve gelişmesinde rol oynayan faktörler, genetik özellikler ve bağışıklık sisteminde yaşanan bozukluklardır.

Bağışıklık sistemi: Olası bir virüs ya da bakteri crohn hastalığını tetiklemektedir. Bağışıklık sistemi, vücudu istila eden mikroorganizmalar ile mücadele edip onları yok etmeyi deneyecektir. Fakat bu sırada bağışıklık sistemi şiddetli bir şekilde tepki gösterdiği için, sağlıklı olan sindirim sistemi organlarına da saldıracaktır. Bu durum sonucunda sindirim sistemi zarar görecek ve crohn hastalığı gelişebilecektir.

Genetik faktörler: Crohn hastalığı, ailesinde bu hastalığı geçirmiş biri bulunan kişilerde daha yaygın şekilde görülmektedir. Genetik özelliklere bağlı olan bu hastalık bazen de genetik faktörlerden ayrı olarak gelişebilmektedir.

Crohn Hastalığının Belirtileri

Bazı hastalarda ince bağırsaklarının sadece son bölümü bu hastalıktan etkilenmektedir. Diğer bazı hastalarda ise, hastalığın etki alanı kolonu da (kalın bağırsağın büyük bir kısmı) kapsamaktadır. Crohn hastalığının yaygın olarak etkilediği bölgeler, ince bağırsak ve kolon bölgeleridir.

Crohn hastalığının belirti ve semptomları şiddetli ya da hafif şekilde seyredebilmektedir. Crohn hastalığı genellikle kademeli olarak gelişmektedir fakat bazen de hiçbir sinyal vermeden aniden ortaya çıkmaktadır.

Crohn hastalığı belirtileri şu şekildedir;

  • İshal,
  • Ateş ve halsizlik,
  • Karın ağrısı ve kramplar,
  • Kanlı dışkı,
  • Ağız yaraları,
  • İştahsızlık ve kilo kaybı,
  • Perianal hastalıklar.

1.İshal

What-Your-Stool-Says-About-Your-Health

İshal, crohn hastalığında en yaygın olarak gözlenen problemdir. Bağırsakları hedef alan bu hastalıkta, sıvı ve gevşek yapılı dışkı yani ishal yaşanmaktadır. Bağırsaklarda meydana gelen iltihaplanma da bu durumu tetiklemektedir.

2.Ateş ve Halsizlik

fever

Birçok crohn hastası, düşük dereceli ateşlenme yaşamaktadır. Bu ateşlenme durumunun nedeni iltihaplanma ya da enfeksiyonlardır. Ateşlenme sonucunda ise hastada şiddetli yorgunluk ve halsizlik yaşanmaktadır.

3.Karın Ağrısı ve Kramplar

mesane-tasi-nasil-dusurulur_646x340

İltihaplar ve yara oluşumları sindirim sistemi hareketlerini olumsuz etkilemektedir. Bu durum ise, karın bölgesinde şiddetli sancı ve krampların yaşanmasına yol açmaktadır. Bazı kişilerde ise bu karın ağrıları hafif geçmektedir ve kusma ile mide bulantısı da hafif şekilde yaşanabilmektedir.

4.Kanlı Dışkı

diskilama

Crohn hastalığında dışkıda kana rastlanmaktadır. Bu kan bazen dışkıda parlak ve canlı kırmızı renkte olabildiği gibi, bazen de koyu kırmızı renkte olabilmektedir. Bazı crohn hastalarında ise dışkıdaki kan gizli olup anlaşılamayabilir. Bu durumda dışkıda kan görmek mümkün değildir.

5.Ağız Yaraları

Children With Aphtha On Lip

Crohn hastalığında ağız yaraları oluşabildiği gibi, pamukçuk şeklinde yaralar da gözlenebilmektedir. Bunun da nedeni, yüksek ihtimal ile vücuttaki iltihaplanma ve enfeksiyon oluşumlarıdır.

6.İştahsızlık ve Kilo Kaybı

86511750

Karın ağrısı ve kramplar ile iltihaplanmanın bağırsak duvarlarına yaptığı olumsuz etkileri, iştahın kapanmasına sebep olmaktadır. Crohn hastalığında kişide, sindirim problemleri yaşandığı için, besinlerin sindirilmesi ve emilimi işlemlerinde bozukluklar meydana gelmektedir. Bundan dolayı kişide kilo kaybı ve iştahsızlık gelişmesi kaçınılmazdır.

7.Peranal Hastalıklar

Bebeklerde-pişik-nasıl-oluşur-ve-nasıl-önlenir

Perianal yani, anüsü etkisi altına alan hastalıkların yaşanması, crohn hastalığında mümkündür. Bu durumda, anüsün etrafında ağrı ya da kuruma gibi sorunlar oluşabilmektedir. Anüs bölgesinde ya da etrafında yaşanan bu sorunun nedeni, deri altındaki tünellerin iltihaplanmasına (çıban gibi) bağlı olarak gelişmektedir.

Crohn hastalığının diğer belirti ve semptomları şu şekildedir;

  • Deride, gözlerde ve eklemlerde iltihaplanma,
  • Karaciğer ya da safra kanallarında iltihaplanma,
  • Çocuklarda büyüme ya da cinsel gelişimde gerileme ve gecikme.

Risk Faktörleri

Crohn hastalığında risk faktörleri aşağıda belirtildiği gibidir;

  • Yaş,
  • Etnik köken,
  • Aile hastalık geçmişi,
  • Sigara kullanımı,
  • Steroid olmayan anti-iltihap ilaç kullanımı,
  • Yaşanılan bölge.

Yaş: Crohn hastalığı herhangi bir yaş aralığında ortaya çıkabilmektedir. Fakat hastalığın oluşma şartları genç yaşlarda gelişme göstermektedir. Birçok crohn hastasının tanı ve teşhisi 30 yaşından önce konulmaktadır.

Etnik köken: Crohn hastalığı herhangi bir etnik kökene sahip kişide gelişebilmektedir. Fakat, beyaz ırklarda ve özellikle Doğu Avrupa Musevi kökenli (Aşkenaz) ırklarda yaşanma riski daha yüksektir.

Aile hastalık geçmişi: Eğer aile bireylerinden ya da ebeveynlerden birinde crohn hastalığı yaşanmış ise, o kişide crohn hastalığı yaşanması riski daha yüksektir. Ailesinde bu hastalık yaşandığı için kendisi de bu hastalığı yaşamış olan crohn hastalarının oranı, her 5 kişiden 1’idir.

Sigara kullanımı: Sigara kullanmak, crohn hastalığının gelişmesine zemin hazırlamaktadır. Zaten sigara içmek birçok hastalığın oluşma riskini artırmaktadır.

Steroid olmayan anti-iltihap ilaçlar: İbuprofen de dahil bu gibi ilaçlar (Advil, Motrin IB gibi) ile, naproksen sodyum (Aleve, Anaprox), diklofenak sodyum (Voltaren, Solaraze) ve diğer ilaçlar, crohn hastalığı riskini artırmaktadır. Öte yandan bu ilaçlar crohn hastalığının oluşmasına neden olmamakla birlikte, esasında bağırsakların iltihaplanmasına sebep olmaktadır. Yani hastalığın daha kötüye gitme riskini artırmaktadır.

Yaşanılan bölge: Eğer yaşanılan bölge, şehirleşmiş ve endüstriyel bir alan ise, crohn hastalığı riski daha yüksektir. Yaşanılan bölgeye ek olarak, yağ oranı yüksek ve kızartılmış besinleri fazla miktarda tüketmek, çevresel faktör bazında, crohn hastalığı riskini artırmaktadır. Ayrıca, kuzey iklimine sahip olan böge insanlarında, crohn hastalığı riski daha fazladır.

Komplikasyonlar

Crohn hastalığının yol açabileceği komplikasyonlar şu şekildedir;

  • İltihaplanma,
  • Bağırsak tıkanıklığı,
  • Yaralar,
  • Çıbanlar,
  • Anal çatlaklar ve yarıklar,
  • Beslenme bozukluğu,
  • Kolon kanseri,
  • Diğer sağlık problemleri,
  • İlaç riskleri.

İltihaplanma: İltihaplanma sadece bağırsak duvarlarında sınırlı olabileceği gibi, bu duvarların dışına da yayılabilir. Bu durum ise, bağırsak çeperlerinde daralma ve yara oluşumuna sebep olmaktadır.

Yaralar: Kronik iltihaplanma herhangi bir sindirim sistemi oranında yaraların oluşmasına sebep olmaktadır. Bundan dolayı, crohn hastalığı ağızda, anüste ve genital bölgede birtakım yaraların oluşmasına yol açmaktadır.

Çıbanlar: Bazen bu hastalık nedeniyle oluşan yaralar çok fazla büyür ve bağırsak duvarlarında çıban şeklinde gelişir. Bu çıbanlar, deri altında ve bağırsaklarda gelişme gösterirler ya da bağırsaklar ile diğer organlar arasında gelişirler. Bazen de, genellikle çocuklarda, anüs bölgesinde bu çıbanlar çıkabilmektedir. Ayrıca, vajina bölgesinde, idrar kesesinde ya da deri altında bu çıbanlar oluşabilmektedir.

Anal çatlaklar ve yarıklar: Anal yani anüs bölgesinde hastalık nedeniyle oluşan enfeksiyonlar, çatlak ve yarıkların gelişmesine yol açmaktadır.

Yeme bozukluğu: İshal, karın ağrısı ve kramplar, yemek yemeyi zorlaştırır ve besinlerin yeterli oranda emilmesini önler. Bu durum ise, vücudun bazı besinler bakımından fakir kalmasına yol açar. Bu hastalık, genellikle B12 vitamini ya da demir eksikliğine bağlı olarak gelişen anemiye yol açmaktadır.

Kolon kanseri: Crohn hastalığı, kolon kanseri riskini artırmaktadır. Genel kolon kanseri taramasında, crohn hastası olsun ya da olmasın, 50 yaşından sonra, her 10 yılda bir herkesin kolonoskopi yaptırması önemlidir.

Diğer sağlık sorunları: Crohn hastalığı vücudun bazı organlarını olumsuz etkilemektedir. Bu hastalık genellikle, anemi, osteoporoz, safra kesesi sorunları ve karaciğer hastalıklarına yol açabilmektedir.

İlaç riskleri: Crohn hastalığının tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, bağışıklık sistemi fonksiyonlarını bloke etmektedir. Bu ilaçların az da olsa kanser riski de bulunmaktadır. Ayrıca tedavi sürecinde kullanılan ilaçlar, enfeksiyon oluşmasına da yol açabilmektedir.

Tanı ve Analizler

Doktorlar, crohn hastalığının tanısını koyabilmek için, hastanın semptom ve belirtilerini ayrıntılı şekilde ele almaktadır. Crohn hastalığının tanısının konulması için yalnızca tek bir test yeterli değildir. Hastalık teşhisi için, endoskopi, biyopsi ve radyoloji testleri kullanılmaktadır.

Crohn hastalığının teşhisi için aşağıda belirtilen test ve analizler yapılmaktadır;

  • Kan testi (anemi ya da enfeksiyon için),
  • Gaitada gizlenmiş kan testi,
  • Kolonoskopi,
  • Esnek sigmoidoskopi,
  • Bilgisayarlı tomografi (BT),
  • Manyetik rezonans görüntülü tarama (MRI),
  • Kapsül endoskopi,
  • Çift balon endoskopi,
  • İnce bağırsak görüntülü tarama.

Kan testi: Doktor enfeksiyon kontrolü için, kan tahlili yaptırabilir. Böylece kandaki kırmızı hücre ve oksijen oranı tespit edilir ve anemi durumu olup olmadığı kontrol edilmiş olur.

Gaita kan testi: Doktor bu kan testi aracılığı ile, gaitada (dışkıda) gizlenmiş kan olup olmadığını tespit etmektedir.

Kolonoskopi: Bu test, kolon bölgesine, ince, esnek, ışıklı tüp ile bağlantılı olan bir kamera yardımı ile girilmesi ile yapılmaktadır. Bu işlem sırasında doktor, dokulardan örnek parça alır ve laboratuvara gönderir. Bu yöntem yardımı ile, granülom hücrelerinin iltihaplanması teşhis edilmektedir. Bu hücreler crohn hastalığına sebep olmaktadır.

Esnek sigmoidoskopi: Bu işlemde doktor, ince, esnek ışıklı tüp ile sigmoidi incelemektedir. Bu şekilde kolonun son bölümü incelenmiş olur.

Bilgisayarlı tomografi (BT): Bilgisayarlı tomografi, özel bir X-ray tekniği yardımı ile, detaylı görüntüleme sağlamaktadır. Bu cihaz yardımı ile uzmanlar, bağırsak dokularını daha ayrıntılı şekilde incelemektedir.

Manyetik rezonans görüntüleme taraması (MRI): Bu cihaz yardımı ile doku ve organlar detaylı şekilde incelenmektedir.

Kapsül endoskopi: Bu test, küçük kameralı bir kapsülün yutulması yoluyla yapılmaktadır. Bu kamera yutulduğunda, hastanın belinde bağlı olan bilgisayar ekranına görüntüler düşmektedir. Bu görüntüler ışığında doktor incelemeler yaparak, crohn hastalığı tanısı koyabilmektedir. Daha sonradan işlem bitince bu kamera, ağrısız ve acısız bir şekilde dışkıdan çıkmaktadır.

Çift balon endoskopi: Bu test, ince bağırsaklara ulaşabilmek için yapılmaktadır. Standart endoskopinin ulaşamadığı ince bağırsaklara bu endoskopi türü ile ulaşmak mümkündür.

İnce bağırsak görüntülü taraması: Bu test, kolonoskopinin ulaşamadığı ince bağırsak dokularını görüntülemektedir. Bir miktar baryum içeren sıvının içilmesinin ardından, doktor hastayı röntgen, bilgisayarlı tomografi (BT) ya da manyetik rezonans görüntülü tarama (MRI) cihazlarından herhangi birine göndermektedir.

Tedavi ve İlaçlar

Crohn hastalığının tedavisi genellikle ilaç yardımı ile ama bazı durumlarda ise ameliyat yardımı ile yapılmaktadır. Tedavide amaç, iltihaplanmayı azaltmak ve hastalık belirtilerini azaltmaktır. Crohn hastalığının tedavisinde aşağıda belirtilen yöntemler kullanılmaktadır;

  • Anti-iltihap ilaçlar (Bu ilaçlar, Oral 5-aminosalisilat ve kortikosteroid tabanlı ilaçlardır),
  • Bağışıklık sistemini destekleyen ilaçlar,
  • Antibiyotikler,
  • Diğer ilaçlar (anti-ishal ilaçlar, ağrı kesiciler, takviye demir, B12 vitamin ilaçları, kalsiyum ve D vitamini takviyesi gibi),
  • Beslenme tedavisi,
  • Ameliyat.

Alternatif İlaçlar

Crohn hastalığının tedavisinde bazı alternatif ilaçlar ve besinler kullanılmaktadır. Ancak, bu gibi yöntemlerin güvenilirliği ve etkisi tam olarak açıklanamamıştır. Alternatif yöntemler şu şekildedir;

Bitkisel besin takviyeleri: Bu gibi bitkisel besinler faydalı olsalar dahi, yan etkileri bazen çok tehlikeli olabilmektedir. Doktora danışarak tüketmekte fayda vardır.

  • Probiyotikler,
  • Balık yağı,
  • Akupuntur,
  • Prebiyotikler: Bitkilerin içinde doğal olarak bulunan prebiyotikler özellikle, enginarda bol miktarda vardır.

Başa Çıkma Yöntemleri

Crohn hastalığı ile başa çıkabilmek için birkaç yöntem bulunmaktadır. Bu yöntemler şu şekildedir;

  • Bilinçli olmak ve rutin kontrolleri aksatmamak,
  • Egzersiz yapmak,
  • Hastalık sürecinde ise terapist yardımı almak.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ