Demir Eksikliğine Ne İyi Gelir?

Demir Eksikliğine Ne İyi Gelir?

Anemi, kanda bulunan kırmızı kan hücresi seviyesinin normalden daha az olması sonucu oluşmaktadır. Demir eksikliği anemisi ise, anemi türleri arasında en yaygın olarak gözlenen kansızlık türüdür. Demir eksikliği, vücutta yeterli miktarda demir minerali olmadığında ortaya çıkmaktadır. Vücudun, hemoglobin adı verilen protein oluşturabilmesi için demir mineraline gereksinimi vardır. Hemoglobin vücuttaki dokulara oksijen taşımak ile görevlidir. Böylece doku ve kasların etkin şekilde çalışması sağlanmaktadır. Kan içinde yeterli miktarda demir minerali bulunmadığında, vücudun bazı kısımlarına ihtiyacı olan oksijen ulaşmamış olur.

Birçok insan kendisinde demir eksikliğinin olduğunu anlayamayabilir. Bundan dolayı, nedenini bilmeden yıllar boyunca semptomlar yaşanabilmektedir. Çocuk doğurma çağındaki kadınlarda demir eksikliği anemisinin yaygın oluşma nedeni, ağır geçen regl dönemlerinde, kan kaybedilmesine bağlı olarak gelişen demir kaybı ya da hamilelik dönemidir. Kötü beslenme ya da bazı bağırsak hastalıkları, vücudun demir minerali emilimini etkilediği için demir eksikliğine yol açabilmektedir. Demir eksikliğinin tedavisinde ise, demir takviyeleri ya da beslenme biçiminde bazı değişimler uygun görülmektedir.

Oluşum Nedenleri

Kansızlığa neden olan en yaygın durum demir eksikliğidir. Demir eksikliği birden çok nedene bağlı olarak gelişebilmektedir. Bunlar şu şekildedir;

Yetersiz demir alımı: Uzun bir zaman dilimi içinde, çok az miktarda demir tüketilmesi halinde demir eksikliği oluşabilmektedir. Kırmızı et, yumurta ve bazı yeşil yapraklı sebzeler yüksek oranda demir içermektedirler. Demir, hızlı büyüme ve gelişme dönemlerinde gerekli olduğu için, hamile kadınların ve küçük çocukların beslenmelerinde önemli yer tutmaktadır.

Hamilelik ya da ağır kanamalı regl: Çocuk doğurma çağındaki kadınlarda ya da çok kanamalı regl yaşayan kadınlarda demir eksikliği oluşabilmektedir.

İç kanama: Mide ülseri, bağırsaklarda ya da kolonda polip oluşumu (doku büyümeleri) ve kolon kanseri gibi hastalıklar nedeni ile iç kanamalar yaşanabilmekte ve bundan dolayı da demir eksikliği oluşabilmektedir. Aspirin gibi bazı ağrı kesici ilaçların düzenli olarak alınması da mide kanamalarına ve dolayısı ile demir eksikliğine neden olabilmektedir.

Demir emiliminde yetersizlik: Bağırsakları etkileyen bazı bozukluklar ve ameliyatlar, vücudun demir emilimini olumsuz etkileyebilmektedir.

Tedavi ve İlaçlar

Demir eksikliği tedavisinde amaç, kandaki demir seviyesini yükseltmek ve vücudun demir minerali emilimini etkin şekilde gerçekleştirebilmesini sağlamaktır. Bu doğrultuda, demir eksikliği tedavisi şu şekilde yapılmaktadır;

  • Demir takviye tabletleri (yan etkileri kabızlık ya da dışkı renginde kararma şeklinde olabilir),
  • Demir bakımından zengin besinlerden oluşan bir diyet. Bu diyete dahil edilen besinler ise şu şekildedir;
  1. Kırmızı et
  2. Koyu yeşil yapraklı sebzeler
  3. Kuru meyve
  4. Fındık
  5. Demir takviyeli tahıllar
  6. C vitamini vücudun demir emilimini sağladığı için, portakal suyu ya da turunçgiller.
  • Demir eksikliğinin altında yatan hastalıkların tedavisi
  • Şiddetli kanama durumlarında kan nakli.

Tanı ve Testler

Doktor, demir eksikliği tanısının konulması için birtakım test ve analizler yapılmasını uygun görebilmektedir. Bu testler ve analizler şu şekildedir;

Tam kan hücresi testleri (CBC): Bu testler yardımı ile aşağıda verilen kan ölçümleri yapılmaktadır;

  • Kırmızı kan hücreleri (RBCs)
  • Beyaz kan hücreleri (WBCs)
  • Hemoglobin
  • Hematokrit
  • Trombositler.

Demir eksikliği anemisinin işareti ise, hematokrit ve hemoglobin seviyesindeki düşüklükten anlaşılmaktadır.

Diğer kan testleri: Demir eksikliğinin var olup olmadığını saptamak için yapılan diğer kan testleri yardımı ile aşağıdaki durumlar belirlenmiş ise, demir eksikliği tanısı konulmaktadır.

  • Kanda demir minerali seviyesinin düşük olması
  • Kırmızı kan hücrelerinin renginde solgunluk
  • Vücutta demir depolanmasını sağlayan ferritin proteini seviyesinde azalma
  • Toplam demir bağlama kapasitesi testi (TIBC) ile taşınan demir miktarının ölçülmesi.

Risk Faktörleri

Demir eksikliği hem erkeklerde hem de kadınlarda, yaş ve etnik köken fark etmeksizin görülebilmektedir. Fakat bazı insanlarda demir eksikliği yaşanması riski daha yüksektir.

  • Menopoza girmemiş olan ve aşırı kanamalı regl geçiren kadınlar
  • Hamileler
  • Yetersiz beslenenler
  • Sık sık kan bağışı yapan insanlar
  • Bebek ve çocuklar, özellikle de prematüre doğan ya da büyüme atağı geçiren bebekler,
  • Vejetaryenler.

Belirti ve Bulgular

Demir eksikliğinin ilk dönemlerinde belirtileri oldukça hafiftir ve dikkat çekmeyebilir. Fakat demir eksikliğinin ileriki zamanlarda ortaya çıkan belirtileri orta ve şiddetli şekilde gelişebilmektedir ve şu şekildedir;

  • Genel yorgunluk ve bitkinlik hali
  • Halsizlik
  • Ciltte solgunluk
  • Nefes darlığı
  • Baş dönmesi
  • Normalde yenilmeyen, çamur, buz ya da kil gibi maddeleri yemek için istek duyulması
  • Bacaklarda uyuşma ve karıncalanma hissi
  • Dil şişmesi ya da ağrı
  • Soğuk el ve ayaklar
  • Hızlı ve düzensiz kalp atışları
  • Tırnaklarda kırılma
  • Baş ağrısı.

Komplikasyonlar

Demir eksikliği anemisi vakalarının çoğu hafiftir ve komplikasyonlara yol açmamaktadır. Durum genellikle kolaylıkla çözülebilmektedir. Fakat eğer, demir eksikliği ya da anemi tedavi edilmez ise, diğer bazı sağlık sorunlarına sebep olabilmektedir ve bu komplikasyonlar şu şekildedir;

  • Hızlı ve düzensiz kalp atışı
  • Hamilelerde erken doğum ve prematüre doğum ya da doğan bebeğin düşük ağırlıkta olması
  • Bebeklerde ve çocuklarda büyüme sorunları.

Önleyici Tedbirler

Demir eksikliğini önlemek mümkündür. Bu doğrultuda demir ve C vitamini bakımından zengin gıdaları tercih etmek önemli olacaktır.

Demir bakımından zengin gıdalar şu şekildedir;

  • Kuzu, tavuk ve sığır eti gibi hayvansal gıdalar
  • Fasulye
  • Bal kabağı ve kabak çekirdeği gibi besinler
  • Ispanak gibi yeşil yaprakları sebzeler
  • Kuru üzüm ve diğer kurutulmuş meyveler
  • Yumurta
  • Sardalye, karides ve istiridye gibi deniz ürünleri
  • Demir takviyeli kuru tahıllar.

C vitamini bakımından zengin gıdalar ise şu şekildedir;

  • Portakal ve greyfurt gibi turunçgiller
  • Çilek, kivi, guava, papaya, ananas, kavun ve mango gibi meyveler
  • Brokoli
  • Kırmızı ve yeşil dolmalık biber
  • Brüksel lahanası
  • Karnabahar
  • Domates
  • Yeşil yapraklı sebzeler.

Demir Eksikliğine Ne İyi Gelir?

Demir eksikliğinin giderilmesine yardımcı olan ve demir eksikliğini önleyen besinler aşağıda belirtildiği şekildedir;

1.Elma

apple-fruit-desktop-wallpaper-3622-3821-hd-wallpapers

Demir ve çeşitli besin değerleri bakımından zengin bir meyve olan elma, anemi tedavisine de yardımcıdır. Buna göre, günde 2 ile 3 elma yetişkin bir insanın günlük demir ihtiyacını karşılayabilmektedir. Günde en az 1 elma, mümkünse yeşil elma tüketilmesi ve kabukları ile birlikte yenilmesi de demir eksikliğine iyi gelmektedir. Ayrıca, taze elma suyu ile pancar suyuna az miktarda eklenen bal ile elde edilen karışımın günde iki defa içilmesi de demir eksikliğine iyi gelmektedir.

2.Bal

Honey

Bal mükemmel bir doğal anemi ilacıdır. Bir çorba kaşığı bal ile, limon suyu ve elma sirkesini karıştırarak elde edilen karışımın günlük kullanımı, demir eksikliğine iyi gelmektedir. Çünkü bal, kanda bulunan hemoglobin miktarının artmasını sağlamaktadır ve demir, manganez ile bakır bakımından da zengindir.

3.Kurutulmuş Siyah Frenk Üzümü

T1YOpWFmthXXXXXXXX_!!0-item_pic

İçeriğinde bulunan yüksek oranda demir ve C vitamini sayesinde kurutulmuş siyah Frenk üzümü, kansızlık tedavisinde de etkilidir. Çünkü C vitamini, vücudun demir minerali emilimi yetisini artırmakta ve kırmızı kan hücreleri ile hemoglobin miktarını da artırmaktadır. Bu durumda, 8-10 adet kurutulmuş siyah Frenk üzümünü akşamdan suda beklettikten sonra, sudan çıkarıp ve çekirdeklerini temizledikten sonra, kahvaltılardan önce yemek, demir eksikliğine iyi gelmektedir. Bu yöntem birkaç hafta uygulandığında etkisini gösterecektir.

4.Pancar

fresh beetroot on wooden background

Yüksek miktarda demir içeren pancar bunun yanı sıra iyi bir lif, kalsiyum, potasyum, sülfür ve vitamin kaynağıdır. Pancar demir eksikliğine iyi gelmesinin yanı sıra, vücudu temizler ve vücut için iyi bir oksijen kaynağı görevi yapar. Böylece vücuttaki kırmızı kan hücrelerinin miktarı da artmış olur. Pancarı tek başına olduğu gibi, salatalarda ya da suyu elde edilerek de tüketmek mümkündür.

5.Şeker Pekmezi

molasses - pekmez

İyi bir demir, B vitamini ve mineral kaynağı olan şeker pekmezi, kırmızı kan hücrelerinin üretilmesini desteklemektedir. Bir çorba kaşığı şeker pekmezi, günlük demir ihtiyacının yaklaşık olarak % 15’ini karşılamaktadır. Bir fincan sıcak su ya da süte eklenen bir çorba kaşığı şeker pekmezi karışımı, günde bir veya iki defa tüketildiğinde, özellikle de hamile kadınlar için oldukça faydalı olacaktır.

6.Ispanak

spinach-in-a-bowl-1260x840

Yeşil yapraklı bir sebze olan ıspanak, zengin bir demir kaynağı olduğu kadar B12 vitamini ile folik asit bakımından da iyi bir besin kaynağıdır. Yarım bardak ıspanak günlük demir ihtiyacının % 35’ini ve günlük folik asit ihtiyacının ise % 33’ünü sağlamaktadır. Günde iki defa ıspanak çorbası içilmesi demir eksikliği için faydalı olacaktır.

7.Nar

open-pomegranate

Nar, demir ile kalsiyum ve magnezyum gibi diğer mineraller bakımından zengin bir meyvedir. Ayrıca nar C vitamini de içermektedir ve C vitamini vücudun demir emilimini sağlamaktadır. Böylece kandaki kırmızı kan hücrelerinin ve hemoglobinin miktarı artmaktadır.

8.Susam

Close up of spoon of overflowing sesame seeds

Susam zengin demir içeriği nedeni ile iyi bir anemi tedavi edicisidir. Dörtte bir fincan susam, günlük demir ihtiyacının yaklaşık olarak % 30’unu karşılamaktadır. Sıcak su içine eklenen iki çorba kaşığı siyah susam, 2-3 saat boyunca bekletilmelidir. Daha sonra, suyu süzülüp geriye kalan susamlar hamur haline getirilmeli ve bu hamur halindeki susamlara 1 çorba kaşığı bal eklenmelidir. Bu karşımı günde iki defa tüketildiğinde demir eksikliğine iyi gelmektedir.

9.Hurma

17-Amazing-Benefits-Of-Dates-For-Skin-Hair-And-Health

Hurma zengin bir demir kaynağı olmasının yanı sıra iyi bir C vitamini kaynağıdır da. Bilindiği gibi C vitamini vücutta demir tutulmasını sağlamaktadır. Geceden bir fincan süt içine bırakılan iki adet hurma, sabah aç karnına yenildiğinde ve geriye kalan süt de içildiğinde, demir eksikliği için etkili bir çözümdür.

10.Muz

6947435-food-bananas-yellow

Muz yüksek oranda demir içermektedir ve kırmızı kan hücrelerinin oluşumu için gerekli olan hemoglobin ve diğer enzimlerin üretimini uyarmaktadır. Bunların yanı sıra muz, iyi bir magnezyum kaynağıdır. Magnezyum ise, hemoglobin sentezine yardımcı olmaktadır.

11.Boyotu

Fenugreek-Seeds-Spice-ThePicanteKitchen.co_.uk_

Yüksek oranda demir içeren boyotu (çemen otu) kandaki demiri koruyan temel kaynaktır. Ayrıca boyotu yeni kırmızı kan hücrelerinin üretilmesini de sağlamaktadır. Bir bardak pişmiş pirince eklenen 2 çorba kaşığı boyotu tohumu, az miktarda tuz eklenerek, en az 2-3 hafta süreyle, günde bir defa tüketildiğinde etkisini gösterecektir.

12.İncir

fresh-fig-recipes

Mükemmel bir demir kaynağı olan incir, günde 3-4 adet tüketildiğinde vücudu demir bakımından desteklemektedir. İncir geceden su içinde bekletildikten sonra, sabah tüketildiğinde etkisini göstermektedir.

13.Diğer Besin Kaynakları

Tomato-on-cuttingboard

Demir eksikliğine ve anemiye iyi gelen diğer besin kaynakları ise şu şekildedir;

  • Sarı dok kökü
  • Karahindiba ve dulavrat otu
  • Domates suyu
  • Badem
  • Süt
  • Erik ve kuru üzüm
  • Hayvansal protein.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ