GAZ NEDEN OLUR?

GAZ NEDEN OLUR?

Bağırsaklarda gerçekleşen gaz ve gaz ağrıları en kötü anlarda kendini gösterebilen, genellikle zararsız fakat insanı zor duruma sokan, bazen de utandıran bir problemdir.

Herhangi bir nedenden dolayı oluşabilen gaz, bazen de kabızlık ya da ishal gibi sorunlarla ilişkili olarak ağrılar yaşanmasına yol açabilmektedir. Bu gaz ağrıları genellikle, gaz bağırsaklarda biriktiğinde meydana gelir ve bu gazı çıkarmak mümkün değildir. Çoğu insan günde en az 10 defa gaz çıkarmaktadır.

Gaz Neden Olur?

Gaz, kolondaki bakterilerin, ince bağırsaklarda sindirime uğramayan karbonhidratları fermente (mayalandırma) etmesi ile meydana gelen bir olaydır. Gaz oluşumuna sebep olan durumlar ise aşağıda verildiği gibidir;

1.Beslenme Şekli

white-beans

Beslenme alışkanlıkları, gaz oluşmasına yol açabilmektedir. Buna göre, bazı gıdalar ince bağırsaklardan sindirime uğramadan geçmektedir ve kolonlara bu şekilde ulaşmaktadır. Yani bazı gıdalar absorbe edilemez. Kolon ise çok sayıda bakteri içermektedir. Bu bakteriler besinlerin parçalanmasını sağladığı gibi, bu işlem sonucunda gaz açığa çıkmasına da neden olurlar. Eğer, birtakım gıdalar çok fazla miktarda tüketilirse, gaz oluşumu gerçekleşmektedir. Sindirimi çok uzun süren ve gaz oluşmasına yol açan bu gıdalar ise şöyledir; fasulye, lahana, brokoli, kuru üzüm, mercimek, kuru erik ve elma. Meyve suları gibi, fruktoz şekeri veya sorbitol içeren gıdalar da gaz oluşumuna neden olabilmektedir.

2.Lifli Gıdalar

Fiber-Facts

Ne yazık ki, sağlıklı gıdalardan olan lif oranı yüksek gıdalar, gaz durumunu genellikle daha da kötüye götürmektedir. Lifin sağlık açısından birçok faydası bulunmaktadır. Örneğin; sindirim sisteminin iyi çalışmasını sağlayan lif, kan şekerini ve kolesterol seviyesini de dengelemektedir. Fakat lifli gıdalar aynı zamanda gaz oluşmasına da yol açabilmektedir. Yüksek oranda lif içeren gıdalar aşağıdaki gibidir;

  • Meyveler,
  • Sebzeler,
  • Tam tahıllar,
  • Fasulye ve bezelye (baklagiller).

Metamucil gibi, psyllium içeren lif takviyeleri, gaz sorunlarının yaşanmasına neden olabilmektedir. Ayrıca, soda, kola ve bira gibi gazlı içecekler de gaz yaşanmasına sebep olmaktadır.

3.Hava Yutulması

Gün boyunca, yeme içme sırasında normal olarak doğal bir şekilde hava yutarız. Hava, tipik olarak sadece küçük bir miktar yutulmaktadır. Ama eğer, sık sık olarak daha fazla miktarda hava yutuluyorsa, bu durum gaz oluşmasına yol açacaktır.

Çok hızlı şekilde yemek ve içmek, sakız çiğnemek, sigara içmek, gazlı içecekler içmek ve ağızda emerek şeker yemek hava yutulmasına ve dolayısı ile de gaz oluşmasına neden olmaktadır.

4.Gıda İntoleransı

Milk_Butter_Eggs_Yogurt_CheeseCurds_sqr_rgb_2500x1953

Eğer, süt ve süt ürünleri tükettikten sonra gaz ve şişkinlik sorunu yaşıyorsanız, bunun nedeni, vücudunuzun süt ürünlerinde bulunan laktoz şekerini sindirememesi durumu olabilir. Buna laktoz intoleransı denilmektedir. Gıda intoleransına yol açan diğer faktör ise, gluten (buğday ve diğer bazı tahıllarda bulunan bir tür protein) intoleransıdır.

5.Yapay Katkı Maddeleri

Popped wheat seeds full with food additive

Bazı kişilerin vücudu, şeker içermeyen gıdalarda, sakızlarda ve şekerlerde bulunan sorbitol, mannitol ve xylitol gibi yapay tatlandırıcılara karşı intolerans gösterebilmektedir. Bundan dolayı bu gibi yapay katkı maddeleri, birçok sağlıklı insanda, gaz ve ishal oluşmasına neden olabilmektedir.

6.Kabızlık

o-HIGH-FIBER-FOODS-facebook

Kabızlık, gaz çıkışını zorlaştırdığı ya da önlediği için, hem gaz oluşmasına hem de şişkinliğe neden olabilmektedir.

7.Malabsorpsiyon Sendromu

pancreas-120723

Malabsorpsiyon sendromu, pankreas tarafından üretilen enzimlerin azalması sonucu, safra kesesi ya da incebağırsak iç yüzeyinde problemler yaşanmasına yol açan bir sağlık sorunudur. Bundan dolayı malabsorpsiyon sendromu gaz oluşmasına yol açabilmektedir.

8.Diğer Sağlık Durumları

Colon-Cleansing

Eğer, fazla miktarda karbonhidrat ve şeker tüketmediğiniz ya da hava yutmadığınız halde, çok fazla gaz problemi yaşıyorsanız, bunun altında birtakım sağlık sorunları yatıyor olabilir.

Gaz oluşmasına sebep olan sağlık sorunları, kabızlık ve mide-bağırsak iltihabı olabileceği gibi, huzursuz bağırsak sendromu (IBS), ülserli kolit, Crohn hastalığı, parazitler, tiroid bezinin az çalışması ve çölyak hastalığı da olabilmektedir.

Öte yandan, gaz oluşmasına neden olan gıda maddeleri şu şekilde sınıflandırılmıştır;

Rafinoz: Rafinoz olarak bilinen kompleks şeker, özellikle taneli gıdalarda fazla miktarda bulunmaktadır. Baklagillerde ve özellikle de fasulyede bol miktarda bulunan rafinoz, lahana, Brüksel lahanası, brokoli, kuşkonmaz ile diğer sebze ve tam tahıllarda daha az miktarda bulunmaktadır.

Nişasta: Nişastaların çoğu, kalın bağırsaklarda sindirime uğrarken gaz açığa çıkarmaktadır. Bundan dolayı nişasta içeren patates, mısır, erişte ve buğday, gaz problemine neden olabilmektedir. Pirinç ise, nişasta içermesine rağmen gaz oluşumuna neden olmayan tek nişastalı gıdadır.

Fruktoz: Fruktoz adı verilen bir şeker türü, soğan, enginar, armut ve buğdayın yapısında doğal olarak bulunmaktadır. Frutoz ayrıca, bazı meyve suları ve alkolsüz içeceklerde tatlandırıcı olarak kullanılmaktadır.

Sorbitol: Elma, armut, şeftali ve kuru eriğin yapısında doğal olarak bulunan bu şeker türü, şeker içermeyen sakız, şekerleme ve diğer bazı diyet ürünlerinde kullanılmaktadır.

Lif: Birçok gıda çözünebilen ve çözünemeyen lif içermektedir. Çözünebilen lifler suda kolaylıkla erimektedir ve ince bağırsaklarda yumuşak jel gibi bir doku oluşturmaktadır. Yulaf kepeği, fasulye, bezelye ve pek çok meyvede bulunan, çözünür lifler, kalın bağırsağa ulaşana kadar bozulmaz ve gaz oluşmasına neden olur. Diğer yandan çözünemeyen lifler, bağırsaklardan değişmeden geçmektedir ve böylece gaz açığa çıkmamaktadır. Buğday kepeği ve bazı sebzeler bu tür lif içermektedir.

Belirti ve Semptomlar

İnsanların çoğu için gaz belirtileri oldukça açık ve nettir. Belirtiler şöyledir;

  • İstemli ya da istemsiz olarak gelen gazlar,
  • Karında ağrı ya da kramplar,
  • Karında düğümlenme hissi,
  • Karın bölgesinde yaşanan şişkinlik.

Ayrıca, gaz sorununun günde 10 veya 20 kere gerçekleşmesi normaldir. Fakat eğer aşağıda verilen şikayetler de beraberinde yaşanıyorsa, derhal bir doktora gitmek gerekmektedir;

  • Uzun süren karın ağrıları,
  • Dışkıda kan görülmesi,
  • Dışkının renk değiştirmesi ya da sık sık dışkı çıkarma,
  • Kilo kaybı,
  • Göğüs ağrısı,
  • Kalıcı ya da tekrarlayan bulantı veya kusma.

Risk Faktörleri

Eğer aşağıdaki durumlar söz konusu ise, gaz oluşma riski daha fazla olacaktır;

  • Laktoz ya da gluten intoleransı olan kişiler,
  • Meyve, sebze, tam tahıllar ve baklagiller bakımından zengin beslenme,
  • Gazlı içeceklerin içilmesi,
  • Huzursuz bağırsak sendromu ya da bağırsak iltihabı gibi kronik hastalığı olan kişiler.

Tanı ve Testler

Doktor, gaz probleminin esas nedenini anlayabilmek için hasta hakkında bazı bilgiler edinmek isteyecektir. Örneğin; hastanın tıbbi geçmişi ve beslenme alışkanlıkları gibi bilgilerini öğrendikten sonra, fiziksel bir muayene uygulamaktadır. Fiziksel muayene sırasında ise doktor, hastanın karın bölgesini kontrol ederek, içerisinde gaz olup olmadığını dinleyerek anlamaya çalışır. Bunların dışında, doktor, hastanın diğer semptomlarına bağlı olarak birtakım testlerin yapılmasını uygun görebilmektedir.

Tedavi ve İlaçlar

Eğer, gaz sorununun altında yatan esas neden, başka bir sağlık sorunu ise, tedavide bu sağlık sorunu baz alınmaktadır. Diğer türlü, gaz tedavisinde beslenme ve yaşam stili değiştirilerek tedavi mümkündür.

Tedavi yöntemleri şöyledir;

Diyet: Gaz oluşumunu en aza indirmek için yapılması gerekenler aşağıda verildiği gibidir;

  • Gaz oluşmasına neden olan gıdalardan kaçınmak – fasulye, soğan, brokoli, Brüksel lahanası, lahana, karnabahar, enginar, kuşkonmaz, armut, elma, şeftali, kuru erik, şeker içermeyen tatlılar ve sakızlar, tam tahıl ekmekleri, kepekli tahıllar ve çörekler, süt, krema, dondurma, bira, soda ve diğer gazlı içecekler bu gibi gıdalardan en önemlileridir.
  • Kızarmış ve yağlı yiyeceklerden uzak durmak,
  • Geçici bir süreliğine lif bakımından zengin gıdalardan uzak durmak,
  • Süt ve süt ürünleri tüketimini azaltmak.

Reçetesiz çareler: Bazı reçetesiz ilaçlar, her zaman olmasa da gaz sorunlarını gidermeye yardımcı olmaktadır. Bunlar şu şekildedir;

  • Beano – fasulye ve sebzelere eklenen bu Beano, gaz üretimini azaltmaya yardımcı olabilmektedir.
  • Laktoz takviyeleri,
  • Simetikon,
  • Aktifleştirilmiş odun kömürü tabletleri.

Ev Bakım Yöntemleri ve Çareler

Yaşam stilinde yapılan ufak değişimler ile gaz problemleri tedavi edilebilir veya önlenebilir. Bunlar aşağıdaki gibidir;

  • Daha küçük porsiyonlarda yemeyi denemek,
  • Yavaş yemek ve lokmaları iyice çiğnemek,
  • Çok fazla sakız çiğnemekten kaçınmak, sert şekerlerden uzak durmak,
  • Eğer takma dişler var ise, sık sık kontrol ettirmek,
  • Sigara kullanmamak,
  • Düzenli olarak egzersiz yapmaya özen göstermek.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ