İlik Eksikliği

İlik Eksikliği

İlik ya da kemik iliği, insanların vücutlarında bulunan bazı kemiklerde bulunan yumuşak bir doku olduğu belirtilebilir. Bireylerin vücudunda bulunan göğüs kemiği, kalça kemiği, uyluk kemiği gibi kemik bölgelerinin içinde yer alan yumuşak yağlı dokulara ilik adı verilir. Kemik iliği içinde yer alan bağ doku, farklılaşmamış olan hücreleri yani kök hücrelerin desteklenmesini sağlar. Bu kök hücreler, gerektiği anlarda bazı diğer hücrelere dönüşebilir. Bu dönüşümler sonucunda vücut için önemli olan kırmızı kan hücresi yani alyuvarlar, beyaz kan hücresi yani akyuvarlar ya da trombosit hücreler meydana gelir. Normal koşullarda, kan dolaşımına kemik iliğinden gelen hücreler sadece olgunlaşmış hücrelerdir.

Bu olgunlaşmış kan hücrelerinin üretilmesi sürecinde bir sorun, bir bozukluğa neden olan herhangi bir durum, bir hastalık ya da sorun ya da bu hücrelerin yeterince olgunlaşmaması, kemik iliğinde bozuklukların meydana gelmesine neden olabilir. Bu sebeple de birçok bozukluk durumu ortaya çıkabilir. Bu ilik sorunlarını kısaca özetlersek;

  • Bir hücre türünün çok fazla üretilmiş olması, bu nedenle de bu hücre türü ortamda fazlalaştığı için diğer hücrelerin üretiminin azalması durumu
  • Olgun olmayan, olgunlaşmamış hücrelerin ya da işlevsel olmayan bozuk hücrelerin üretilmesi
  • Destekleyici bağ dokusunun çok fazla büyümesi sonucu hücrelerin üzerinde fazla baskı sağlaması ve bu nedenle de normal olmayan şekillerde ve az miktarlarda hücrelerin oluşması
  • Hücreler normal şekilde ölmediklerinde hücre dizisi belirgin olur.
  • Hücrelerin üretimi sürecinde bir azalış ya da kırılgan oldukları için hücre kaybının hızlı şekilde olması
  • Normal olan kan hücrelerinin oluşturulması için gerekli olan yeterli miktardaki demir bulunmayışı sonucunda küçük hücrelerin oluşması durumu
  • Hücre üretimi sürecinde ve hücrelerin olgunlaşması sürecini olumsuz etkileyen rahatsızlıkların kemik iliğine yayılabilmesi

İlik Eksikliği Neye Yol Açar?

Kemik iliği yetmezliği ya da eksikliği durumu, alyuvarlarda sayıca yetersizlik sonucu ya da kemik iliğinde kalitatif eksiklik sonucu oluşan durumdur. Kemik iliği eksikliği, kemik iliğinin kanserle alakalı ya da alakalı olmayan bir durum süreci sonucu olarak ilik yetersiz çalışması sonucu da görülebilir.

Kök hücre transferi, nakli ya da diğer bilinen adı ile kemik iliği nakli, kan ve lenf üzerinde sorunlara neden olan kanser ve türevi hastalıkların tedavisi sürecinde kullanılan yöntemlerdir. Aşağıda belirteceğimiz hastalıklar ilik eksikliği sonucu oluşmaktadır.

1.Lösemi

lösemi belirtileri

Lösemi hastalığı, beş beyaz kan hücresi yani akyuvardan herhangi birini etkileyen beyaz kan hücresi kanseri olarak belirtilebilir. Süreç başlangıcında, bir klon hücre vardır. Bu klon hücre, sürekli olarak kendini kopyalar ve süreci başlatır. Bunun sonucu olarak da lösemili klon hücreler, normla fonksiyonlarını yapamazlar. Enfeksiyonlara karşı mücadele edemezler. Yukarıda da bahsedildiği gibi, bu hücrelerin üretimi artınca diğer kırmızı kan hücreleri yani alyuvarların veya beyaz kan hücrelerinin ve trombositlerin üretimini engelleyici etki sağlarlar. Lösemili bireylerde genellikle, sık şekilde enfeksiyon durumu, bitkinlik, kanama, morartılar, anemi, geceleri terlemeler, kemik ve eklemlerde ağrılar gibi durumlar belirir. Bu süreçte, kanı süzen ve eskimiş hücrelerin uzaklaştırılmasını sağlayan dalak ve karaciğer büyüyebilir.

2.MPD Bozukluklar (Miyeloproliferatif)

Akyuvar Eksikliği Nasıl olur

Bu hastalık durumu, kemik iliğinde odaklanmış olan ve olgunlaşmamış olan kemik iliği hücrelerinin çok fazla artması sonucu karakterize olan bir durumdur. Herhangi bir kan hücresine ihtiyaç duyulduğunda kemik iliğinde bulunan, bu farklılaşmamış kök hücreleri değişir. Hangi hücre türü yetersiz ise o hücrenin olgunlaşmamış türüne dönüşür. Bu dönüş sonucu meydana çıkan olgunlaşmamış hücreler olgunlaşır ve beş farklı tür beyaz kan hücrelerini, kırmızı kan hücrelerini ya da trombositleri oluşturur. Kemik iliğinde normalde sadece tam olgunlaşmış hücreler varken, buradan bunlar ayrılırken, kemik iliği genel olarak farklı olgunlaşma süreçlerinde var olan hücrelerin karışımlarını içerir.

MPD, bir hücre öncülü yani, olgunlaşmamış kemik iliği hücresinin fazla üretimini sağlar bu sebeple de diğer hücrelerin sayısı ya azalır ya da artar. Bunun sonucu olarak da kan hücreleri sayısı aşırı çoğalımı, azalımı ya da vücuttaki fonksiyonelliğinin bozulması sonucu rahatsızlıkları gün yüzüne çıkarır.

MDS, normal olmayan kemik iliği üretimi sonucu meydana gelen bir hastalık türüdür. Genel olarak MDS’de gerekli olan, yeterli sayıdaki normal kan hücresi üretilememektedir. Bu MDS yani Miyelodisplastik Sendrom, anemi, enfeksiyon, fazla kanama veya morarmalara neden olur. MDS sendromları çeşitlendirilebilir. Bu çeşitlendirme, kemik iliği hücrelerinin mikroskop altında incelenmesi ve kan yayılımları görüntülerine göre kategorize edilir. MDS sendromları, tedaviye yanıt vermeyen bazı anemi türlerine sahiptir. Bu anemi türleri, kromozom anormalliği ile alakalı olan MDS sendromlarını ve kategorize edilmiş MDS’leri kapsar.

MDS sendromları, zaman içinde akut miyeloit lösemi durumunu ortaya çıkarabilir. Bu eğilimi sergilerler.

3.Aplastik Anemi

aplastik-anemi-nasil-tedavi-edilir

Olgunlaşmamış hücreler yani hücre öncüllerini üreten kök hücrelerinde bir eksikliğe bağlı olarak ya da kemik iliğinde meydana gelen bir travma sonucu olarak bu öncüllerin (genel olarak bu hücreler kırmızı kan hücreleri yani alyuvarlardır) kaybedilmesi ile alakalıdır. Bazen de, bazı ilaç tedavi türlerinin veya ışık tedavisi süreçlerinin de aplastik anemi türlerine neden olduğu söylenebilir. Çok az örneği, Fanconi anemi gibi nadir görülen kalıtsal sorunlara ya da insan parvovirüsü enfeksiyonu gibi akut viral sorunlar sonucu meydana gelir. Bu tür rahatsızlıkların neredeyse yarısında neden kaynaklandığı bilinmemektedir.

4.Diğer Bozukluk Durumları

Anemi nedir?

  • Plazma Hücresi Bozukluğu: Bir lenfosit klonu ve antikor proteinin çok fazla artması sonucu meydana gelen rahatsızlıklar kapsamıdır.
  • Lenfomalar ve diğer kemik iliğine yayılan ve hücre üretiminde etkinlik sağlayan kanser durumları
  • Eksikliklerin ortaya çıkardığı anemiler ya da normal olmayan şekillerde ve büyüklüklerdeki kırmızı kan hücrelerinin oluşumuna neden olan hemoglobinopatiler
  • Kırmızı kan hücreleri yani alyuvarların üretiminin uyarılmasını sağlayan ve böbrekler tarafından üretimi yapılan bir kimyasal olan eritropoiten eksikliği ya da fonksiyon bozukluğunun ortaya çıkardığı anemiler.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ