İSHAL BELİRTİLERİ NELERDİR?

İSHAL BELİRTİLERİ NELERDİR?

İshal, normalden daha sık şekilde meydana gelen gevşek ve sulu dışkıdır. İshal genellikle herkesin yaşadığı bir durumdur. Çok sık şekilde tuvalete çıkma ihtiyacı yaşatan ve aşırı miktarda dışkı bırakılmasına sebep olan ishalin etkileri genellikle birkaç gün boyunca sürmektedir. Fakat bazı durumlarda ishal, haftalar boyunca sürebilmektedir. Bu gibi durumlarda ishal, bazı ciddi hastalıkların belirtisi olabilmektedir. Genellikle, iltihaplı bağırsak hastalığı gibi ciddi sağlık sorunlarının ya da huzursuz bağırsak sendromu gibi daha tehlikesiz hastalıkların belirtisi olabilen ishal, tedavisi mümkün bir sağlık sorunudur.

Oluşum Nedenleri

İshal, tüketilen besin maddelerinin ya da sıvıların, sindirimden çok hızlı bir şekilde ya da çok büyük miktarlarda geçmesi sonucu kolonlara taşınması nedeni ile oluşmaktadır. Normalde, tüketilen gıdaları ve sıvıları absorbe eden kolon, bu işlem sonrasında geriye yarı katı bir dışkı bırakmaktadır. Fakat, eğer bu sıvılar ve besin maddeleri absorbe (emilim) edilemez ise sulu bir şekilde bağırsaklarda hareket ederler. Bu durum sonucu kişide ishal gerçekleşir.

Bunun dışında bazı hastalık ya da sağlık durumları nedeniyle de ishal meydana gelebilir. İshal oluşmasına sebep olan en yaygın etkenler şu şekildedir;

Virüsler: Norwalk virüsü, sitomegalovirüsve viral hepatit gibi virüslerin dahil olduğu bazı virüsler, ishal oluşmasına neden olmaktadır. Ayrıca, rotavirüs yaygın olarak çocuklarda ishal oluşmasına sebep olan bir virüstür.

Bakteri ve parazitler: Kirlenmiş yiyecek ve içme suları, vücuda bakteri ve parazitlerin giriş yapmasına sebep olmaktadır. Özellikle bir protozoa olan cryptosporidium paraziti ile Giardia lamblia gibi parazitler ishal oluşmasına sebep olmaktadır. İshale sebep olduğu bilinen en yaygın bakteri ve parazitler; campylobacter (gıda zehirlenmesine sebep olur), salmonella, shigella (dizanteriye sebep olan bakteri) ve Escherichia coli gibi bakteri ve parazitlerdir. Gelişmekte olan ülkelere seyahat edildiğinde meydana gelen ishallerin oluşmasına sebep olan etkenler de bakteri ve parazitlerdir.

İlaçlar: Birçok ilaç ishal oluşumuna sebebiyet vermektedir. Özellikle de antibiyotik ilaçlar sıklıkla ishale neden olmaktadır. Antibiyotikler, hem zararlı hem de faydalı bakterilerin her ikisini birden imha etmektedir. Bu nedenle, bağırsaklarda doğal olarak bulunan faydalı bakteriler de antibiyotik ilaçlar nedeni ile imha edilmektedir. Faydalı bakterilerde meydana gelen bu bozulma nedeniyle enfeksiyonlar oluşabilmekte ve sonuç olarak ishal meydana gelebilmektedir.

Laktoz intoleransı: Laktoz, sütün yapısında doğal olarak bulunan bir şeker türüdür. Normalde tüm insanların vücudu laktozu sindirmeye yarayan enzimleri üretmektedir. Fakat çoğu kişide bu enzimin miktarı çocukluktan sonra hızla düşmektedir. Laktoz intoleransı ise, vücutta, süt ve süt ürünlerini parçalayacak ve sindirecek enzimlerin yetersiz olması sonucu ortaya çıkan bir sağlık sorunudur. Öte yandan bir insan yaş aldıkça, laktoz intoleransı riski de artmaktadır. Laktoz intoleransı olan kişiler, süt ve süt ürünleri tükettikleri takdirde, mideleri ve bağırsakları bu gıdaları sindiremeyecektir. Bu durumda kişide, laktoz alımından çok kısa bir süre sonra, bulantı ve ishal gelişecektir.

Fruktoz (meyve şekeri): Meyvelerin yapısında doğal olarak bulunan bir şeker türü olan fruktoz, balın yapısında da bulunmaktadır ve bazı içecekler ile tatlıların yapısına ise sonradan eklenebilmektedir. Eğer bir kişinin fruktoz şekerini sindirecek enzimlerinde sorun var ise, bu durum da o kişi, meyve gibi fruktoz içeren besin gıdaları tükettiğinde, vücudu bu şekeri sindiremeyecektir. Böylece bu kişilerde ishal meydana gelecektir.

Yapay tatlandırıcılar: Sorbitol ve mannitol gibi yapay tatlandırıcılar, özellikle şekersiz sakızların ya da diğer şekersiz ürünlerin içine eklenmektedir. Bazı durumlarda bu yapay tatlandırıcılar da ishal oluşmasına sebep olabilmektedir.

Ameliyat: Bazı insanlar, özellikle karın bölgesinden ya da safra kesesinin alınması şeklinde ameliyat geçiren kişiler, cerrahi işlem sonrasında ishal yaşayabilirler.

Diğer sindirim bozuklukları: Kronik ishalin yaşanmasına sebep olan diğer bazı sindirim sorunları şu şekildedir; Crohn hastalığı, çölyak hastalığı, huzursuz bağırsak sendromu, ülserli kolit ve mikroskobik kolit.

İshal Belirtileri

İshalin belirtileri bazen çok şiddetli şekilde kendini gösterirken bazen de oldukça hafif şekilde geçebilmektedir. İshal belirtileri birkaç gün sürebileceği gibi, birkaç hafta da sürebilmektedir. Buna göre ishalin belirtileri şu şekildedir;

1.Sulu ve Gevşek Dışkı

diskilama

Bağırsakların ve kolonun besinleri yeterince absorbe edememesinden dolayı meydana gelen ishalde, iyi emilime uğramamış olan besinler, gevşek ve sulu dışkı oluşmasına yol açmaktadır. Bundan dolayı, ishal olan kişilerin dışkıları çok akışkandır ve bu kişiler çok sık bir şekilde tuvalete gitme ihtiyacı duyarlar.

2.Karın Krampları ve Ağrıları

fft20_mf5378103

İshal, bağırsakları özellikle de kalın bağırsakları ve kolonu etkileyen bir sağlık durumudur. İshale sebep olan durumun türüne göre, ishal sırasında şiddetli ya da daha hafif şekilde karın ağrıları yaşanmaktadır. Bazen karın ağrıları kramplar ve gerilmeler şeklinde kendini gösteren ishalde, bu durum günler hatta haftalar sürebilir. Böyle bir durumda derhal doktora gidilmelidir.

3.Ateş

12.5fever

Eğer ishal oluşumuna sebep olan faktör, bir virüs, bakteri ya da parazit ise, hastada ateş yükselmesi yaşanabilir.

4.Kanlı Dışkı

Woman in the toilet

Kanlı dışkı ishal durumunda her zaman yaşanan bir sorun değildir. Yani her ishalde kanlı dışkı yaşanmayabilir. Ama eğer dışkıda kan var ise, bu durum sadece bir ishal değil de, ishale sebep olan dizanteri gibi bazı hastalıkların işareti olabilmektedir.

5.Şişkinlik

Stomach-Pain-You-Could-Have-IBS

Karın bölgesinden hafif şişkinlik ya da kişide şişkinlik hissi yaşanması, ishalin belirtilerinden biri olabilmektedir. Bu durum tüketilen gıdaların yeterince sindirime uğramamasından dolayı kaynaklanabilir.

Bu belirtiler dışında, eğer yetişkinlerde aşağıdaki durumlar yaşanıyorsa, hemen bir doktora görünmekte fayda olacaktır. Bu durumlar şöyledir;

  • İshal iki günden fazla sürüyorsa,
  • İshal dehidrasyon (susuzluk) yaşanmasına neden olarak; susuzluk, ağız kuruluğu, cilt kuruluğu, idrar renginde koyulaşma, az idrara çıkma ya da hiç idrara çıkamama, baş dönmesi ve şiddetli halsizlik gibi durumlar yaşanıyorsa,
  • Şiddetli karın ağrısı ya da rektum ağrısı yaşanıyorsa,
  • Siyah dışkı ya da kanlı dışkı oluşuyorsa,
  • 39 dereceye varan ateşlenme durumu varsa.

Küçük çocuklarda ise ishal çok çabuk bir şekilde dehidrasyona sebep olmaktadır. Bundan dolayı özellikle bebeklerde ishal meydana geldiğinde 24 saat içinde doktora gitmek çok önemli olacaktır. Bu durumda eğer çocuk ya da bebeklerde şu durumlar yaşanıyorsa, doktora gidilmelidir;

  • Bebeğin bezi, üç ya da daha fazla periyot içinde ıslanmamış ise,
  • Ateş 39 derecelere varmış ise,
  • Siyah renkli ya da kanlı dışkı gelmiş ise,
  • Ağzı kurumuşsa ve ağlarken gözlerinden yaş gelmiyor ise,
  • Alışılmadık uyku hali, uyuşukluk, tepkisizlik ya da huzursuzluk yaşanıyorsa,
  • Karın, göz ya da yanaklarda batık ve çukur görünüm oluşmuş ise,
  • Deri tutulup bırakılınca eski haline dönmüyor ise (vücudun susuz kaldığına işarettir).

Komplikasyonları

İshal, vücudun çok fazla sıvı ve tuz kaybetmesine sebep olmaktadır. Bu durum sonucunda, vücutta su miktarı düşer. Böylece kişide, halsizlik, uyuşukluk, ağız kuruluğu ve cilt kuruluğu gelişebilir. Bu sağlık sorunları genellikle, ishal iki günden fazla sürdüğünde ortaya çıkmaktadır.

Tanı ve Testler

İshalin teşhisinin konulmasında amaç, ishale sebep olan etkeni tespit etmek ve ona göre bir tedavi yöntemi geliştirmektir. Bu doğrultuda ishal tanısının konulması için uygulanan test ve analizler şu şekildedir;

Fiziksel muayene: Öncelikle hasta kendi yanaklarını baz alarak ateşi olup olmadığını ölçebilir. Daha sonra doktora gidildiğinde doktor da ateş ölçer, dehidrasyondan kaynaklanabileceğini düşünerek tansiyonu ölçer ve karın boşluğunu muayene eder.

Kullanılan ilaçların gözden geçirilmesi: Doktor, hastaya hangi ilaçları kullandığını sorarak, ishal oluşumunun kaynağını bulmaya çalışır.

Kan tahlili: Tam kan sayımı, ishal oluşumuna sebep olan faktörün ne olduğunu tespit etmeye büyük oranda yardımcı olmaktadır.

Gaita testi: Doktor, gaita yani dışkı testi yaptırarak, ishal oluşumuna sebep olabilecek bakteri ya da paraziti tespit etmeye çalışır.

Tedavi ve İlaçlar

İshalin tedavisine karar verilirken, ishal oluşumuna neden olan durum göz önüne alınarak yol izlenir. Eğer ishal beslenme bozukluğundan dolayı kaynaklanıyor ise, yapılacak olan tek işlem, beslenme şeklini değiştirmek olacaktır. İshal tedavisi genellikle ilaç kullanmadan bazı evde uygulanan yöntemler ile yapılabilmektedir. Fakat eğer ishal herhangi bir hastalık, virüs, parazit ya da bakteri nedeniyle meydana gelmiş ise, bazı ilaçlardan yardım alınarak tedavi yürütülür. Buna göre ishalde uygulanacak olan tedavi yöntemleri şöyledir;

  • Antibiyotik ilaçlar (bakteri ya da parazitlerin sebep olduğu ishal tedavisinde kullanılır),
  • Sıvı takviyeli tedavi (ishal sonucu vücut büyük oranda sıvı ve tuz kaybeder),
  • Sodyumlu ya da potasyumlu besinler ile tedavi,
  • İntravenöz (hastanede koldaki damar yoluyla sıvı takviyesi yapılması),
  • Mevcut alınan ilaçların değiştirilmesi (eğer ishale sebep oluyorlar ise),
  • İshalin altında yatan hastalığın tedavisi.

Alternatif Tedavi Yöntemleri

Birçok ishal durumu birkaç gün içinde kendiliğinden ortadan kalkmaktadır. Bunun yanı sıra ishalin etkilerini azaltmak için evdeki bazı yöntemlerin yardımı ile tedavi uygulanabilmektedir. Evde uygulanabilecek olan ishal tedavi yöntemleri şöyledir;

  • Bol miktarda su, meyve suyu ve et suyuna çorba içmek, kafein ve alkolden uzak durmak,
  • Kademeli olarak, düşük lifli ve yarı katı gıdalar, sodalı krakerler, ekmek, yumurta, pirinç ve tavuk gibi besinler tüketmek,
  • İshal sürecinde birkaç gün boyunca, süt ürünlerinden, yağlı besinlerden ve yüksek lifli besinlerden uzak durmak,
  • Probiyotikleri dikkate almak (yoğurt ile peynirde bulunan ve sindirim için faydalı olan bir tür bakteri).

Alınacak Önlemler

İshal için alınacak olan önlemler, ishal oluşumuna sebep olan faktörlere göre değişiklik gösterebilmektedir. Buna göre;

  • Viral ishale karşı alınacak önlemler;
  • Düzenli olarak sık sık elleri yıkamak,
  • Elleri yıkarken en az 20 saniye boyunca köpüklemek,
  • Alkol içeren el dezenfektanları kullanmak.
  • Kirli besinlerden kaynaklanan ishale karşı alınacak önlemler;
  • Besinleri yeniden ısıttıktan, pişirdikten sonra ya da buzdolabından çıktıktan sonra hemen tüketmek,
  • Besinleri oda sıcaklığında bekletmemek (bakteri çoğalmasına sebep olabilir),
  • Yemek hazırlamadan önce hem elleri hem de sebzeleri iyice yıkamak,
  • Donmuş ürünleri buzdolabında çözündürmek ya da soğuk su dolu plastik bir kap içinde çözündürmek.
  • Seyahat sırasında oluşabilecek ishal için alınacak önlemler;
  • Yenilen gıdalara dikkat etmek, çiğ olarak tüketmemek, iyi pişmiş olduğuna dikkat etmek,
  • İçilen suyun ya da içeceklerin temiz olmasına özen göstermek, şüpheli sulardan içmemek,
  • Kafein içeren içeceklerden ve alkolden uzak durmak.
  • Antibiyotik ilaç kullanmadan önce doktora danışmak.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ