Kansızlık Tedavisi

Kansızlık Tedavisi

Kansızlık ya da anemi, vücudun yeterli miktarda kırmızı kan hücresi üretememesi ve dokulara yetersiz oksijen taşınması durumudur. Kansızlık söz konusu ise, kişi kendini yorgun ve güçsüz hissedecektir. Kansızlığın birçok şekli vardır ve her birinin kendi oluşum nedeni bulunmaktadır. Yaygın olarak bilinen kansızlık nedeni, kan kaybı yaşanmasıdır. Kansızlık, geçici ya da uzun süreç boyunca sürebileceği gibi, hafif ve şiddetli de olabilmektedir.

Anemi yani kansızlık tedavisinde, altında yatan hastalık baz alınarak tedavi uygulanmaktadır. Ayrıca, sağlıklı ve tek yönlü olmayan bir beslenme şekliyle de kansızlığı önlemek mümkündür. Eğer, siz de kendinizde kansızlık olduğunu düşünüyorsanız, bir an önce doktora gitmenizde fayda olacaktır. Çünkü kanszılık bazı ciddi hastalıkların bir işareti olabilmektedir.

Oluşum Nedenleri

Kansızlık, yeteri kadar kırmızı kan hücresinin üretilememesi sonucu oluşmaktadır ve bu kansızlık durumu şöyle gerçekleşir;

  • Vücut, yetersiz kırmızı kan hücresi üretir.
  • Kanamaların meydana gelmesi ile, kırmızı kan hücreleri hızlıca kaybolur ve yerine yenileri daha yavaş üretilir.
  • Vücut, kırmızı kan hücrelerine zarar verir.

Kırmızı Kan Hücreleri Ne Yapar?

Vücudumuz üç çeşit kan hücresi yapmaktadır;

  • Beyaz kan hücreleri (akyuvarlar) → enfeksiyonlar ile savaşır.
  • Trombositler (kan pulcukları) → kanın pıhtılaşmasına yardımcı olur.
  • Kırmızı kan hücreleri (alyuvarlar) → vücuda oksijen taşır.

Kırmızı kan hücreleri, kırmızı, demirce zengin protein barındıran ve kana kırmızı rengini veren “hemoglobin” içermektedir. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin, akciğerlerden tüm vücuda oksijen taşımasını ve vücudun diğer dokularından akciğerlere dışarı atılmak üzere getirilen karbondioksit taşınmasını sağlamaktadır.

Kırmızı kan hücreleri de dahil, kan hücrelerinin bir çoğu, kemik iliğinde düzenli olarak üretilmektedirler. Kemik iliği ise, kırmızı, süngerimsi yapıdadır ve büyük kemiklerin boşluklarında bulunmaktadır.

Vücudumuzun, hemoglobin ve kırmızı kan hücresi üretebilmesi için, demir, B-12 vitamini, folat ve diğer besin maddelerine ihtiyacı vardır. Kansızlığa yol açan faktörlere bağlı olarak kansızlık türleri ise şöyledir;

Demir eksikliği anemisi: Demir eksikliğinden kaynaklanan kansızlık, vücuttaki demir eksikliğinden dolayı gelişmektedir. Kemik iliği, hemoglobin üretebilmek için demire ihtiyaç duymaktadır. Yeterli miktar demir olmadığında, vücut kırmızı kan hücreleri için yeteri kadar hemoglobin üretemez hale gelir. Bu tür kansızlık sıklıkla, adet kanaması, ülser, kanser ve sindirim sistemindeki bir polip gibi, kan kaybına neden olmaktadır. Steroidal olmayan anti-iltihap ilaçların (NSAIDs) ve aspirin gibi ilaçların uzun süre boyunca kullanılması da kansızlığa yol açabilmektedir.

Vitamin eksikliği anemisi: Vücudumuz, sağlıklı kırmızı kan hücresi üretebilmek için, demire ek olarak, folat ve B-12 vitaminine de ihtiyaç duymaktadır. Önemli besinlerden yoksun bir diyet, kırmızı kan hücreleri sayısının azalmasına yol açmaktadır. Ek olarak, bazı insanlar yeterli miktarda B-12 vitamini tüketmelerine rağmen, vücutları bu vitamini işleme tabi tutamamaktadır. Bu durum da, vitamin eksikliğine bağlı olarak oluşan, zararlı kansızlığa sebep olmaktadır.

Kronik hastalık anemisi: Kanser, HIV/AIDS, romatizmal artrit, Crohn hastalığı ve diğer kronik iltihaplı hastalıklar gibi belli başlı hastalıklar, kırmızı kan hücrelerinin üretilmesine müdahale etmektedir ve kronik kansızlık ile sonuçlanmaktadır. Ayrıca, böbrek yetmezliği de kansızlığa yol açabilmektedir.

Aplastik anemi: Bu kansızlık türü ender olarak hayati tehlikesi olan bir kansızlık türüdür ve kemik iliğinde kırmızı kan hücre üretiminin azalmasına yol açmaktadır. Ayrıca, enfeksiyonlar, ilaçlar ve otoimmün hastalıklar aplastik kansızlığa sebep olabilmektedir.

Kemik iliği hastalıklarıyla ilişkili anemi: Lösemi, myelofibrotik ve myelodisplazi gibi çeşitli hastalıklar, kemik iliğinde kan üretimini etkileyerek, kansızlığa neden olabilmektedir. Çoklu miyelom, miyeloproliferatif bozukluklar (kemik iliğinde meydana gelen kötü huylu tümör) ve lenfoma gibi kan kanser hastalıkları ya da kemik iliği hastalıkları da kansızlığa yol açabilmektedir.

Hemolitik kansızlık: Bu grup kansızlık; kemik iliğinde gerçekleşen kırmızı kan üretilmesinin yavaş, fakat kırmızı kan hücresi yıkımının hızlı olmasından dolayı gelişmektedir. Bazı kan hastalıkları, kan hücrelerinin imha edilmesine neden olabilmektedir. Ayrıca, hemolitik kansızlık kalıtımsal olabileceği gibi, sonradan da ortaya çıkabilmektedir.

Orak hücre anemisi: Kalıtımsal ve bazen de şiddetli olabilen bu hastalık, hemoglobin yapısında arıza oluşması ve kırmızı kan hücrelerinin orak şeklinde olması gibi anormallikler ile meydana gelmektedir. Kırmızı kan hücrelerindeki bu şekil bozukluğu, hücrelerin daha ufakken ölmesine ve kronik kırmızı kan hücresi eksikliğine yol açmaktadır.

Diğer kansızlık türleri: Bunlar, talasemi hastalığı ve hemoglobin arızasının neden olduğu kansızlık türleridir.

Tanı ve Testler

Doktor kansızlık tanısı koyabilmek için bazı test ve analizlere ihtiyaç duymaktadır;

  • Fiziksel muayenede nabız ve nefes kontrolü ile karın bölgesine dokunularak dalak ve karaciğerin incelenmesi,
  • Tam kan sayımı (CBC) – Bu yöntemle, kandaki hemoglobin ve kırmızı kan hücresi miktarı hesaplanır (hematokrit). Buradan çıkan normal değer; kadınlar için % 47, erkeler için % 35 olmalıdır. Hemoglobin değerinin ise normalde, yetişkin erkeklerde yüzde 14-18 gram ve yetişkin kadınlarda yüzde 12-16 gram olması gereklidir.
  • Kırmızı kan hücresi şeklinin ve boyutunun belirlenmesi amacıyla yapılan testler – hücrelerin renginin soluk olup olmadığı, boyutu ve şekli baz alınır.
  • Ek testler – kansızlığın altında yatan esas hastalığı tespit etmek için yapılır.

Kansızlık Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kansızlık tedavisi, kansızlığın oluşum nedeni baz alınarak uygulanmaktadır. Buna göre tedavi süreci şöyledir;

1.Demir Eksikliği Tedavisi

dt_150904_iron_supplements_pills_800x600

Eğer kansızlık demir eksikliğinden kaynaklanıyorsa, hastanın beslenme şeklinde değişiklik yapılmaktadır ve demir takviyesi verilmektedir. Burada demir eksikliğine neden olan esas durum kan kaybı ise, kanamanın kaynağı bulunup, durdurulmalıdır. Bu işleme ameliyat da dahildir.

2.Vitamin Eksikliği Tedavisi

483503117_XS

Folik asit ve C vitamini eksikliğinin yol açtığı kansızlık, beslenme takviyeleri ile tedavi edilmektedir. Eğer hastanın sindirim sistemi B-12 vitaminini absorbe ederken sorun yaşıyorsa, bu durumdaki hasta, B-12 vitamini ihtiyacını, B-12 vitamin iğneleri yardımıyla almaktadır.

3.Kronik Hastalık Anemisi Tedavisi

178488219_XS

Böyle durumlarda özel bir tedavi yöntemi yoktur. Doktorlar, kansızlığın altında yatan hastalığa odaklanıp, ona göre tedavi uygularlar. Eğer, semptomlar şiddetlenirse, kan nakli ya da sentetik eritropoietin iğneleri hastaya uygulanabilir. Eritropoietin, normalde böbreklerin ürettiği, kırmızı kan hücrelerinin üretimini ayarlamaya yardımcı olan ve yorgunluğu gidermeyi sağlayan bir hormondur.

4.Aplastik Kansızlık Tedavisi

iron-deficiency-remedies

Bu kansızlık türünde tedavi, kan nakli ile uygulanır ve böylece kırmızı kan hücreleri miktarının artması sağlanır. Eğer, hastanın kemik iliği, sağlıklı kan hücreleri üretemiyorsa, bu durumda hastaya kemik iliği nakli yapılmaktadır.

5.Kemik İliği Tedavisi

Bone-Marrow-Transplantation

Eğer kansızlığın nedeni, kemik iliği hastalıkları ise bu tedavi uygulanmaktadır. Çeşitli kemik iliği hastalıkları, ilaçlar, kemoterapi ya da kemik iliği nakli yardımı ile tedavi edilmektedir.

6.Hemolitik Kansızlık Tedavisi

image

Hemolitik anemiyi, şüpheli ilaçlardan kaçınarak kontrol altına almak mümkündür. Buna göre, bağışıklık sistemini baskılayan ve enfeksiyon tedavisinde kullanılan ilaçlar, kırmızı kan hücrelerine hücum edebilmektedirler.

Kansızlığın şiddetine bağlı olarak, kan nakli ya da plazmaferez tedavisi gerekebilir. Plazmaferez, kan filtreleme süreçlerinden biridir. Bazı durumlarda ise dalak çıkarılması uygun görülebilmektedir.

7.Orak Hücreli Anemi Tedavisi

Sickle-Cell-Anemia1-760x428

Bu tür kansızlık hastalığının, oksijen uygulanması, ağrı kesici ilaçlar, oral sıvılar ve damar içi sıvılar yardımı ile komplikasyon oluşturması önlenir ve ağrılar azaltılır. Doktorlar, kan naklini, folik asit takviyesini ve antibiyotik ilaçları uygun görebilir. Bazı koşullarda ise, kemik iliği nakli daha etkili olabilmektedir.

8.Talasemi Tedavisi

dollarphotoclub_61271454

Bu tür kansızlık, kan nakli, folik asit takviyesi, dalak alınması, kemik iliği nakli ya da ilaçlar yardımı ile tedavi edilebilmektedir.

Belirtileri

Kansızlık belirti ve semptomları, kansızlık nedenine bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir;

  • Yorgunluk,
  • Halsizlik ve güçsüzlük,
  • Ciltte solgunluk,
  • Hızlı ve düzensiz nabız,
  • Nefes darlığı,
  • Göğüs ağrısı,
  • Baş dönmesi,
  • Bilişsel-zihinsel sorunlar,
  • Soğuk el ve ayaklar,
  • Baş ağrısı.

Risk Faktörleri

Aşağıdaki durum ve şartlar kansızlık riski taşıyabilmektedir;

  • Belli başlı vitaminlerden yoksun beslenme – Demir, B-12 vitamini ve folat bakımından fakir beslenmek.
  • Bağırsak sorunları – Crohn hastalığı ve çölyak hastalığı gibi ince bağırsaklarda emilim sorunlarının yaşanması.
  • Regl – Henüz menopoza girmemiş kadınların, menopoza giren kadınlara ve erkeklere göre, demir eksikliği yaşama riski daha yüksektir. Çünkü, regl kanamaları, kırmızı kan hücresi kaybına neden olmaktadır.
  • Hamilelik – Demir eksikliği riski yüksektir, çünkü hemoglobin kaynağı bebeğin gelişmesi için kullanılmaktadır.
  • Kronik sorunlar – Kanser, böbrek ve karaciğer yetmezliği ya da diğer kronik sorunlar, kırmızı kan hücresi miktarını düşürmektedir.
  • Aile hastalık geçmişi – Orak hücreli anemi gibi kalıtımsal kansızlık hastalıkları.
  • Diğer faktörler – Bazı enfeksiyonlar, kan hastalıkları, otoimmün sorunları, alkolizm, aşırı miktarda toksik kimyasala maruz kalmak ve bazı ilaçlar da, kırmızı kan hücresi üretimini olumsuz etkilemektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmeyen kansızlık birçok komplikasyon oluşmasına neden olmaktadır;

  • Şiddetli yorgunluk,
  • Kalp problemleri, düzensiz ya da hızlı nabız ve konjestif kalp yetmezliği,
  • Hayati tehlike. Orak hücreli anemi gibi bazı kalıtımsal hastalıklar, hayati tehlike oluşturan komplikasyonlara yol açabilmektedir. Hızlı şekilde yaşanan akut kan kaybı da tehlikelidir.

Alınacak Önlemler

Kansızlığın birçok türü engellenemez. Ancak, demir eksikliği ve vitamin eksikliğini önlemek mümkün olabilir. Buna göre vitamince zengin beslenme şeklini seçmek, faydalı olacaktır;

Demir: Demir içeriği yüksek gıdalar tüketmek örneğin;

  • sığır eti ile diğer kırmızı etler,
  • fasulye,
  • mercimek,
  • demir ile takviye edilmiş tahıllar,
  • koyu yeşil yapraklı sebzeler ve,
  • kurutulmuş meyveler tüketmeye dikkat etmek faydalı olacaktır.

Folat: Folik asitin sentetik formu olan bu besin kaynağı;

  • turunçgillerde ve meyve sularında bulunmakla beraber,
  • muz,
  • koyu yeşil yapraklı sebzeler,
  • baklagiller ile,
  • folat takviyesi olan, ekmek, tahıl ve makarnalarda da bulunmaktadır.

B-12 vitamini: Bu vitamin, süt ve süt ürünlerinde doğal olarak bulunmaktadır. Ayrıca, bazı tahıllara, soya sütü gibi soya ürünlerine de eklenmektedir.

C vitamini: Turunçgiller, kavun ve çilek gibi meyveler C vitamini içermektedir ve C vitamini içeren gıdalar, vücudun demiri absorbe (emilme) etmesine yardımcı olmaktadır.

Unutulmamalıdır ki, kansızlık tedavisinde ve beslenme şeklinde, kansızlığın asıl nedeni ve türü çok önemlidir. Yani, kansızlık durumu folik asit ya da B-12 vitamini eksikliğine bağlı olarak gelişen bir hastanın, demir eksikliği tedavisi görmesi uygun olmayacaktır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ