KOAH Tedavisi

KOAH Tedavisi

Kronik obstrüktif akciğer hastalığı kısaca KOAH (COPD), kronik bir akciğer iltihaplanmasıdır ve akciğerlerden gelen hava akımının tıkanmasına neden olmaktadır. Belirtileri arasında, nefes almada güçlük, öksürük, balgam çıkarma ve hırıltının olduğu KOAH, uzun süre boyunca, rahatsız eden gazlara ya da partiküler maddelere ve genellikle de sigara dumanına maruz kalınması sonucu oluşmaktadır.

KOAH hastaları, kalp hastalıkları, akciğer kanseri ve birçok hastalık bakımından risk grubundadırlar.

Anfizem ve kronik bronşit ise, KOAH hastalığına davetiye çıkaran iki sağlık sorunudur. Kronik bronşit, akciğerlerin hava kesecikleri olan alveollerin bulunduğu bronş çeperlerinde iltihaplanma yaşanmasıdır. Hastalık, günlük öksürük ve balgam çıkarma ile karakteristiktir. Anfizem ise, alveollerin hasar görmesi sonucu bozulmasıdır.

KOAH tedavi edilebilir bir hastalıktır ve uygun bir yönetim ile birçok KOAH hastası, hastalığın ilişkili olduğu diğer risklerin azaltılmasıyla, semptomlarını kontrol altına alabilmeyi başarmış ve hayat kalitesini artırmıştır.

Oluşum Nedenleri

Gelişmiş ülkelerde KOAH hastalığının ana oluşum nedeni tütündür. Gelişmekte olan dünyada KOAH genellikle, yanan yakıtların dumanına maruz kalan ve havalandırması iyi olmayan evlerde barınan kişilerde ortaya çıkmaktadır. Klinik olarak, kronik şekilde sigara kullananların sadece % 25’inde KOAH gelişmektedir.

Akciğerler nasıl etkilenir?

Hava, nefes borusundan aşağıya inerek ve iki büyük tüp olan bronşlardan geçerek, akciğerlere ulaşmaktadır. Akciğerlerin içinde, bu tüpler bir ağacın dallarında olduğu gibi, çok sayıda küçük tüplere (bronşiyol) ayrılmaktadır. Bu küçük tüplerin yani bronşiyollerin uç kısımlarında ise küçük hava kesecikleri (alveoller) yer almaktadır. Alveollerin çeperlerinde ise, oldukça ince yapıda bir sürü damar (kılcal damarlar) bulunmaktadır. Havanın solunmasıyla oksijen, damarlardan geçerek kan dolaşımına katılmaktadır. Aynı zamanda, karbondioksit de dışarı atılmaktadır.

Akciğerlerimiz, bronşiyal tüplerin doğal elastikliğine dayanmaktadır. KOAH geliştiğinde ise, akciğerler bu doğal elastikliğini kaybeder ve çok fazla büyür.

Solunum yollarının tıkanması;

Anfizem: Bu akciğer hastalığı, kırılgan çeperlerin ve alveollerin elastik liflerinin tahribata uğraması sonucu oluşmaktadır. Nefes dışarı verildiğinde, küçük hava yolları çöker ve akciğerlerin hava akımı zayıflar.

Kronik bronşit: Bu hastalık, bronşların iltihaplanması ve daralması ile akciğerlerin daha fazla mukus üretmesi sonucu, tüplerin (bronşların) daralıp ve tıkanması şeklinde gelişmektedir.

Sigara ve diğer zararlılar: Uzun zaman boyunca sigara kullanmak, akciğerlere sayısız zarar vererek, KOAH oluşmasına yol açmaktadır. Fakat, genetik faktörler de KOAH oluşmasında rol oynamaktadır. Çünkü, sigara kullananların sadece % 25’inde KOAH geliştiği saptanmıştır. Ayrıca pasif içicilik ve hava kirliliği de KOAH oluşmasına neden olmaktadır ve yoğun toz altında çalışılan meslek grubundaki kişiler de risk altındadır.

Alfa-1 anti-tripsin eksikliği: KOAH hastalarının yaklaşık % 1’i, genetik bir bozukluk olan bu sorun nedeniyle, KOAH olmuşlardır. Bu genetik bozukluk, alfa-1 anti-tripsin adı verilen bir proteinin düşük seviyelerde olması sonucu gelişmektedir. Alfa-1 anti-tripsin (AAt) ise, karaciğerde üretilir ve kan dolaşımına katılarak, akciğerlerin korunmasına yardımcı olmaktadır. Bundan dolayı, bu proteinin eksikliği, karaciğeri etkilediği kadar, akciğerleri de etkilemektedir. Karaciğer hasarı, bebek ve çocuklarda gelişebileceği gibi, sigara kullanmayan yetişkinlerde de gerçekleşebilmektedir. AAt eksikliği ile ilişkili KOAH hastalığı olan yetişkinlerde tedavi seçenekleri, KOAH’ın daha yaygın türlerindeki tedavi seçeneklerini de kapsamaktadır. Buna ek olarak, bu tür KOAH hastalığı olan kişiler, akciğerleri daha fazla hasara uğramaması için, AAt proteini değişimi yapılarak tedavi edilmektedir.

Teşhis ve Testler

KOAH, genellikle tanısı konulamayan bir sorundur. Eğer KOAH belirtilerini yaşıyorsanız ve akciğer zararına maruz kaldığınız bir geçmişiniz var ise (özellikle sigara gibi), doktor aşağıdaki testleri yaptırmanızı tavsiye edebilmektedir;

Akciğer fonksiyon testleri: Spirometri yaygın olarak yapılan bir akciğer fonksiyon testidir. Bu test sırasında, spirometriye bağlı olan geniş bir tüp içine üflemek gerekmektedir. Daha sonra makine akciğerlerden ne kadar hava geldiğini ve havanın ne kadar hızlı geldiğini hesaplar. Ayrıca bu cihaz, henüz KOAH belirtileri ortaya çıkmadan da hastalığı belirleyebilmektedir.

Göğüs röntgeni: Bu röntgen, KOAH’ın temel nedeni olan amfizemi gösterebilmektedir. Ayrıca, akciğer sorunlarını ya da kalp yetmezliğini de bu cihazla tespit etmek mümkündür.

Bilgisayarlı tomografi (BT): Amfizem tespitine yardımcı olan bilgisayarlı tomografi, akciğer kanseri tespiti için de kullanılmaktadır.

Atardamar kan gaz analizi: Bu kan testi, akciğerlerin kana getirdiği oksijenin ve dışarı attığı karbondioksitin ne kadar iyi şekilde işleyip işlemediğini ölçmektedir.

KOAH Tedavisi Nasıl Yapılır?

KOAH tanısının konulması dünyanın sonu değildir. Birçok insan, ufak bir tedavi ve sigaranın bırakılması ile, hastalığı hafif şekilde geçirmektedir. Etkili bir tedavi ile, hastalık semptomları kontrol altına alınabilmektedir ve hastalığın alevlenmesi ile komplikasyon riski azaltılabilmektedir. Böylece hasta, aktif hayatına devam edebilir.

KOAH tedavisinde baz alınan yöntemler aşağıdaki gibidir;

1.Sigara Kullanımını Bırakma

Young woman breaking cigarette over white background

KOAH tedavisinde en önemli adım, sigarayı bırakmaktır. Bu durum sadece KOAH hastalığının daha da kötüye gitmesini önlemekle kalmayıp, nefes alıp verme işlevini de rahatlatacaktır. Fakat sigarayı bırakmak kolay değildir ve bu görev zor görülebilmektedir. Ayrıca deneyip de başarısız olmak da söz konusudur. Bundan dolayı, nikotin yerine geçebilecek ürünler ve ilaçlar hakkında doktora danışabilirsiniz. Böylece belki, nasıl nüksedeceği hakkında bilgi de almış olursunuz. Ayrıca, dolaylı olarak (pasif içicilik) da olsa, sigara dumanından kaçınmak iyi bir yöntem olabilir.

2.İlaç Tedavisi

{C726F476-734F-43B1-96B9-F12B4793991C}0315-AR-VA-copdinhaler

Doktorlar, KOAH tedavisinde, belirti ve komplikasyonlar için birkaç tür ilaç kullanabilmektedir. Buna göre, bazı ilaçlar düzenli olarak diğer bazıları da gerekli olduğunda kullanılabilmektedir. Bu ilaçlar şöyledir;

Bronkodilatörler: Bu ilaçlar, havayolu etrafındaki kasların rahatlatılmasını sağlamaktadırlar. Aynı zamanda da öksürme ve nefes darlığını hafifletmeye yardımcı olan bu ilaçlar, daha kolay şekilde nefes alınmasını sağlamaktadır. Hastalığın şiddetine bağlı olarak, aktivitelerden önce kısa etkili bronkodilatöre ihtiyaç duyulabilmektedir. Ya da her gün kullanılan uzun etkili bronkodilatör veya her ikisini kullanmak gerekebilir.

Solunan steroidler: Soluma yoluyla kullanılan kortikosteroid ilaçlar, hava yollarındaki iltihaplanmayı azaltabilmekte ve şiddetlenmeyi önleyebilmektedir. Bu ilaçların; yaralanma, ağız enfeksiyonları ve ses kısıklığı gibi yan etkileri olabilmektedir. Sık sık KOAH hastalığı artan hastalar için kullanışlı olan bu ilaçlar, Flovent ve Pulmicort gibi ilaçlardan oluşmaktadır.

Solunum ilaçlarının kombinasyonu: Bazı ilaçlar, bronkodilatörler ve solunan steroidler ile kombine edilebilmektedir.

Oral steroidler: Orta ve şiddetli derecede, kısa süren aralıklarla (5 gün gibi) akut şiddetlenme yaşayan KOAH hastalarının, daha da kötüye gitmesini önleyen ilaçlar, oral kortikosteroidlerdir. Ancak, bu ilaçların uzun süre kullanılması, kilo alma, diyabet, osteoporoz ve katarakt gibi ciddi yan etkilerin oluşmasına ve enfeksiyon riskinin artmasına neden olabilmektedir.

Fosfodiesteraz-4 inhibitörleri: Yeni bir tür olan bu ilaçlar, hava yollarındaki iltihaplanmayı azaltır ve hava yollarını rahatlatır. Bu ilaç daha çok, şiddetli KOAH yaşayan hastalar için uygundur. Genel yan etkileri ise, ishal ve kilo kaybıdır.

Theophylline: Bu ilaç, nefes almayı geliştirir ve hastalığın şiddetlenmesini önler. Yan etkileri ise, bulantı, baş ağrısı, hızlı nabız ve titremedir. Yan etkileri doz ile ilişkilidir ve düşük dozlarda alınması tavsiye edilmektedir.

Antibiyotik ilaçlar: Akut bronşit, zatürre ve grip gibi solunum yolları enfeksiyonları, KOAH semptomlarının şiddetlenmesine yol açmaktadır. Antibiyotikler ise, bu akut şiddetlenmelerin tedavi edilmesine yardımcı olur. Fakat genellikle önlenmesi için tavsiye edilmez.

3.Oksijen Tedavisi

Oxygen

Genellikle doktorlar, orta ve şiddetli KOAH hastalarında ek olarak bu tedaviyi kullanmaktadırlar. Eğer, kanda yeterli miktarda oksijen yok ise, vücut takviye oksijene ihtiyaç duyacaktır. Bundan dolayı geliştirilmiş olan bazı cihazlar vardır. Bunlar taşınabilir ve hafif olabilmektedir. Bazı KOAH hastaları, sadece aktivite sırasında ya da uyurken oksijen cihazını kullanmaktadır. Diğer bazı cihazlar ise her zaman kullanılmaktadır. Oksijen tedavisi yaşam kalitesini artıran bir tedavi yöntemidir.

4.Pulmoner Rehabilitasyon Programı

slider-bg2

Bu program genellikle, eğitim, egzersiz, beslenme ve danışmanlık sistemlerinin bir kombinasyonu şeklindedir. Pulmoner rehabilitasyon programı, hastane bakım süresini azaltır, günlük aktivitelerin yapılmasına yardımcı olur ve yaşam kalitesini artırır. Bu konu hakkında doktordan referans alabilirsiniz.

5.Hastalık Yönetimi

COPD-2

Tedaviler devam etmesine rağmen, semptomlar, günden güne ya da haftalarca daha da kötüye gidiyor ise, bu durum akut şiddetlenmedir ve hemen tedavi edilmezse, akciğer yetmezliğine dahi yol açabilmektedir. Hastalığı şiddetlendiren faktörler, solunum yolları enfeksiyonları, hava kirliliği ya da iltihaplanmayı tetikleyen diğer faktörler olabilmektedir. Bundan dolayı, bu gibi faktörlerden kaçınmak, yıllık grip aşısını yaptırmak, sigaradan uzak durmak, ilaçları aksatmamak ve verilen dozunun dışına çıkmamak, hastalık yönetimini sağlayacaktır.

6.Ameliyat

87462847

Eğer ilaçlar tek başına yeterli olmamış ve hastalık ciddi şekilde şiddetlenmiş ise, ameliyat bir tedavi seçeneği olacaktır. Ameliyat tedavisi aşağıdaki şekildedir;

Akciğer hacim küçültme ameliyatı – zarar görmüş akciğer dokusu alınır.

Akciğer nakli – operasyonun organ reddi gibi önemli riskleri vardır.

Belirtileri

Genellikle KOAH belirtileri, akciğerlerde önemli bir hasar oluşmadıkça belli olmaz ve hastalık zamanla daha da kötüye gider, özellikle de sigara maruziyeti devam ediyorsa. Bir kronik bronşit hastasının yaşayacağı temel şikayet, iki yıl üst üste, en az üç ay boyunca yaşanan, her gün devam eden öksürük ve balgam çıkarma durumudur.

KOAH hastalığının diğer belirgin semptomları ise şöyledir;

  • Nefes darlığı, özellikle de fiziksel aktivite sırasında,
  • Hırıltı,
  • Göğüste sıkışma,
  • Sabahları uyanınca, akciğerlerde aşırı oranda biriken mukusa bağlı olarak, boğaz temizleme ihtiyacı yaşanması,
  • Kronik öksürük ve rengi şeffaf, beyaz, sarı ya da yeşilimsi olan balgam üretimi,
  • Dudaklarda ya da tırnak katmanlarında mavimsi renk oluşumu (siyanoz),
  • Sık sık solunum yolları enfeksiyonu yaşanması,
  • Enerji kaybı,
  • Kasıt olmaksızın yaşanan kilo kaybı (daha sonraki aşamalarda).

Risk Faktörleri

KOAH hastalığında risk faktörleri aşağıdaki gibidir;

  • Aşırı miktarda tütün tüketimi – KOAH’daki en önemli risk faktörüdür, özellikle de uzun bir periyot boyunca kullanılması ile dolaylı yoldan tütün, sigara ya da marijuana dumanına maruz kalınması, risklidir.
  • Astım hastası olunması ile birlikte sigara kullanımı,
  • Tozlara ve kimyasallara karşı mesleki maruziyet – uzun süre boyunca, kimyasal dumanlara, buharlara ve tozlara maruz kalınması.
  • Yaş – KOAH yıllarca yavaş şekilde gelişir ve 35-40 yaşlarında belirtiler başlamaktadır.
  • Genetik – alfa-1 anti-tripsin eksikliğinde olduğu gibi ender görülen genetik bozukluklar.

Komplikasyonlar

KOAH hastalığının yol açabileceği diğer sağlık sorunları şöyledir;

Solunum yolları enfeksiyonu: KOAH hastaları, soğuk algınlığı, grip ve zatürre gibi hastalıklara karşı daha duyarlıdır. Herhangi bir solunum yolu enfeksiyonu, nefes almada güçlük yaşanmasına ve akciğer dokularında hasara sebep olabilmektedir. Bir yıllık, grip ve düzenli olarak zatürreye karşı pnömokokal aşısı yaptırmak, bazı enfeksiyonların önlenmesine yardımcı olacaktır.

Kalp sorunları: Sebebi tam olarak anlaşılamamıştır ama KOAH, kalp hastalıkları ve kalp krizi riskinin artmasına yol açmaktadır. Sigarayı bırakmak ise bu riski azaltmaktadır.

Akciğer kanseri: Kronik bronşitli ve sigara kullananlar kişilerin, akciğer kanseri riski, sigara kullanan fakat kronik bronşit olmayan kişilere göre daha yüksektir. Sigarayı bırakmak, bu riski azaltmaktadır.

Hipertansiyon: KOAH akciğerlere kan getirerek, arterlerde yüksek kan basıncına neden olabilmektedir (pulmoner hipertansiyon).

Depresyon: Nefes darlığı ve ciddi hastalıklar ile mücadele etmek durumunda kalmak, depresyona yol açabilmektedir.

Yaşam Stili ve Evsel Çareler

Eğer bir KOAH hastasıysanız, bazı yöntemler yardımı ile, akciğer hasarını yavaşlatarak, kendinizi daha iyi hissedebilirsiniz;

  • Nefes kontrolü, nefes ve rahatlama teknikleri,
  • Bol miktarda su içerek ve hava nemlendirici kullanarak, hava yollarının temizlenmesini sağlamak ve mukus birikmesini önlemek.
  • Düzenli olarak egzersiz yapmak,
  • Sağlıklı beslenmek ve kiloya dikkat ermek,
  • Sigaradan, dumandan ve hava kirliliğinden kaçınmak,
  • Düzenli olarak doktor muayenesinden geçmek.
  • Alınacak önlemler
  • Diğer hastalıkların aksine, KOAH hastalığını önlemenin açık ve net bir yolu vardır; sigarayı bırakmak ya da sigara dumanından uzak durmak.
  • Ayrıca mesleki olarak, kimyasal duman ve tozlardan solunum koruma ekipmanları yardımıyla korunmak ya da bu konu hakkında işyerindeki sorumludan yardım istemek de önemli bir tedbir olacaktır.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ