KOLESTEROL BELİRTİLERİ NELERDİR?

KOLESTEROL BELİRTİLERİ NELERDİR?

Kolesterol, vücuttaki her hücrede bulunur ve vücudun önemli doğal işlevlerinden birini oluşturur. Sağlıklı hücrelerin devamlı olarak üretilmesi için ihtiyaç duyulan kolesterol, yüksek değerde olduğu zaman sağlığı tehdit edebilmektedir. Kolesterol, vücut tarafından üretilir fakat, bazı gıdalardan da alınabilmektedir. Kolesterolün görüntüsü ile yapısı mumsu ve yağ gibidir. Yağ tabanlı bir yapı olan kolesterol, kandan daha az yoğun olduğu için kan ile karışmaz. Çünkü kan su bazlı bir yapıdır. Bundan dolayı kolesterol, kandaki gövdesinin etrafında lipoproteinler tarafından taşınır. Kolesterol paketleri iki tip lipoprotein ile taşınmaktadır. Bunlardan biri, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) ve diğeri de yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) şeklindedir. LDL yani düşük yoğunluklu lipoprotein kötü kolesterol olarak belirlenmiştir ve HDL yani yüksek yoğunluklu lipoprotein ise iyi kolesterol olarak belirlenmiştir.

Kolesterolün hayati önem taşıyan dört temel fonksiyonu bulunmaktadır. Bu fonksiyonlar;

  • Hücre duvarlarının yapısına katılır,
  • Bağırsaklardaki sindirim safra asitlerini oluşturur,
  • Vücudun D vitamini üretmesine imkan tanır,
  • Belirli hormonların üretilmesini sağlamaktadır.

Yüksek Kolesterol Nedir?

Yüksek kolesterol, kandaki kötü kolesterolün (LDL) fazla miktarda olması anlamına gelmektedir. Yüksek kolesterol, özellikle kalp sağlığını olumsuz etkileyen bir sağlık sorunudur. Yüksek kolesterol, koroner kalp hastalıkları ve kalp krizi gibi kardiovasküler sorunların yaşanmasına sebep olmaktadır. Damarların içinde yağ birikmesine sebep olabilen yüksek kolesterol, arterlerin içinden yeterli miktarda kan geçmesini engellemektedir. Bu durumda kalp, ihtiyacı olan yeterli miktarda, oksijen miktarı bakımından zengin kan alamaz ve böylece kalp krizi riski ortaya çıkar. Aynı zamanda, beyine de yeterli miktarda kan ulaşamadığı için, bu durum da felç ve inmelere sebep olabilmektedir.

Yüksek kolesterol kalıtımsal bir sağlık sorunu olabilmektedir. Fakat, genellikle sağlıksız yaşam biçimi ve sağlıksız beslenme sonucu gelişmektedir. Bu yönü ile yüksek kolesterol önlenebilir ve tedavi edilebilir bir sağlık sorunudur. Sağlıklı ve yeterli beslenme, düzenli olarak yapılan egzersiz ve bazen de meditasyon, yüksek kolesterol riskini düşüren faaliyetlerdir.

LDL yani kötü kolesterolün yüksek seviyelerde olması, arterlerde kolesterol yapılanmasına sebep olurken, HDL yani iyi kolesterol ise, vücuttan uzaklaştırılmak üzere kolesterolü karaciğere taşımaktadır. Kolesterolün yapılanması sürecinin bir kısmını, daralmış arterler oluşturmaktadır. Bu sağlık sorununa ateroskleroz adı verilmektedir. Kanın içinde ve etrafında plak oluşumuna sebep olan bu durum, kan akışının kısıtlanmasına yol açmaktadır.

Yağ tüketimine sınırlama getirmek, kolesterol seviyesinin dengelenmesi adına önemlidir. Özellikle, yumurta (özellikle sarısı), et ürünleri ve peynir gibi hayvansal kaynaklı gıdaların tüketimini azaltmak, çikolata, kızartılmış gıdalar, kavrulmuş yemekler ve işlem görmüş gıdaların tüketimini azaltmak ve trans yağ tüketimini bırakmak, kolesterolün dengelenmesine yardımcı olmaktadır.

Fazla kilolu ya da obezite olmak, LDL seviyesini (kötü kolesterol) yükseltir ve düzenli olarak yapılan egzersiz ile kontrol edilebilir. Ailede LDL seviyesi yüksek bireylerin bulunması da bir risk faktörüdür. Yüksek kolesterol birçok yönden sağlığa zararlı bir sorundur.

Yüksek Kolesterol Belirtileri

Yüksek kolesterolün doğrudan kendini belli eden herhangi bir belirtisi bulunmamaktadır. Çok geniş temel belirtiler, acil durumların yaşanmasına sebep olabilmektedir. Örneğin, bir kalp krizi ya da felç oluşumuna sebep olabilen kolesterol, ciddi komplikasyonların yaşanmasına yol açabilmektedir. Kandaki kolesterol seviyesi 240 miligram/desilitre (mg/dL) değerinin üstünde ise, yüksek kolesterol oluşmuş demektir. Az önce de belirtmiş olduğumuz gibi, yüksek kolesterolün belirgin bir semptomu bulunmamakla birlikte, genellikle 300 miligram/desilitre değerinde ya da üstünde kolesterolü bulunan kişilerin tendonlarının üstünde ya da göz kapaklarının altında kolesterol birikiminden dolayı bazı yapılar oluşabilmektedir. Göz kapaklarının altındaki bu oluşumlara, ksantelazma, tendonların üstünde meydana gelen yapılara ise ksantoma adı verilmektedir. Neredeyse hiç belirti göstermeyen yüksek kolesterol, ancak kan testi sonucunda belirlenebilmektedir. Fakat, yüksek kolesterolün sebep olduğu, koroner arter kalp hastalığı ve periferik arter hastalığının bazı belirtilerinin yaşanmasına yol açabilmektedir. Bundan dolayı, bu iki sağlık sorunun belirtisi, aynı zamanda yüksek kolesterolün de belirtisi olabilmektedir.

Koroner kalp hastalığında belirtiler; göğüs ağrısı, bulantı, aşırı yorgunluk, nefes darlığı, boyun, çene, üst karın boşluğu veya sırt bölgesinde ağrı, eller ve ayaklarda uyuşma ya da soğukluk gibi belirtilerdir.

Periferik arter hastalığında ise belirtiler; kramplar, halsizlik, bir aktivite ya da egzersiz sırasında bacaklarda ağrı yaşanması, bacaklarda ve ayaklarda rahatsızlık gibi belirtilerdir. Bu hastalıkta, yeterli kan dolaşımının olmaması nedeni ile; ciltte solgunluk, yaraların geç iyileşmesi, ayaklarda ve bacağın alt kısmında yanma, ayak tırnaklarının kalınlaşması, ayak parmaklarının renginin mavimsi mor olması ve bacak kıllarında azalma yaşanması gibi belirtiler ortaya çıkabilmektedir.

1.Halsizlik ve Aşırı Yorgunluk

PMS-PMDD-Young-Woman

Kandaki kötü kolesterol seviyesinin yükselmesi sonucu, birçok arter, damar ve kalp hastalıkları semptomları gözlenmeye başlar. Özellikle, vücuttaki organlara yeterli miktarda kan ve oksijen taşınamaması sonucu, ortaya halsizlik ve aşırı yorgunluk gibi sorunlar çıkabilmektedir.

2.Ayak ve Bacaklarda Yanma

Cold Feet

Ayaklar vücudumuzun en uç noktasında dolayısı ile dolaşım sisteminin de en uç noktasında yer alan uzuvlarımızdan biridir. Yüksek kolesterol, arter ve damarları bir katı yağ gibi tıkayıp, kanın geçişini engelleyecek şekilde damarları daralttığı için, kan dolaşımını olumsuz yönde etkilemektedir. Bundan dolayı, ayaklara ve bacaklara yeterli miktarda kan ulaşamayabilir ve bu durum, yanma ve ateş basmalarına sebep olabilmektedir.

3.Ciltte Solgunluk

tumblr_mstprlHyVw1sua7n4o1_500

Ciltte ve ten renginde gözlenen solgunluk genellikle kansızlık ile alakalıdır. Fakat, yüksek kolesterol sonucu da solgunluk gözlenebilmektedir. Çünkü, kötü kolesterol seviyesinin (LDL) artması sonucu, damarlar tıkanır ve kan dolayısı ile oksijen taşınımı aksar. Böyle bir durumda, doku ve organlara yeterli miktarda kan ve oksijen ulaşamaz. Bunun sonucunda da, cilt renginde solgunluk ve hastalıklı bir görüntü oluşabilmektedir.

4.Yaraların Geç İyileşmesi

Vücutta meydana gelen yara ve kesiklerin iyileşebilmesi için proteine ihtiyaç vardır. Fakat bunun yanı sıra kan ve oksijene de ihtiyaç vardır. Kan dolaşımını etkileyen yüksek kolesterol sonucu, yaralar geç ve yavaş iyileşme gösterebilmektedir.

5.Ayak Tırnaklarında Kalınlaşma

tumblr_mxhtk6yzha1s8wcvho1_500

Ayak tırnaklarının kalınlaşmasının birçok oluşma nedeni bulunmaktadır. Bu nedenlerden biri de, dolaşım sistemi problemleridir. Yeterli miktarda oksijen ve kan dolaşımının gerçekleşmemesi, ayak tırnaklarında kalınlaşma yaşanmasına yol açabilmektedir.

6.Ayak Parmaklarında Morarma

ayak-tirnagi-neden-morarir_646x340

Ayak parmaklarında morarma yaşanması, bir dolaşım sistemi probleminin göstergesi olabilmektedir. Yüksek kolesterol ise, arter ve damarları tıkayarak, kan dolaşımını engellediği için, ayak parmaklarının morarmasına sebep olabilmektedir.

7.El ve Ayaklarda Üşüme/Uyuşma

El-ve-Ayaklarda-Uyuşma

El ve ayaklar, vücudumuzda, dolaşım sisteminin ulaştığı en uç noktaları oluşturmaktadır. Yüksek kolesterol sonucu, damarlar büyük oranda daralır. Bu durum ise, kan geçişini engeller ve normalde daha az miktarda, kan taşınmasına sebep olur. Böylece, zaten yetersiz olan kan dolaşımı, el ve ayaklara uzanan damarlara ulaşamaz ya da yetersiz miktarda ulaşır. Bundan dolayı kişide, sanki kansızlık ya da anemi yaşanıyormuş gibi, el ve ayaklarda üşüme ya da uyuşma gözlenebilmektedir.

8.Nefes Darlığı

shortness-of-breath-during-exercise-01

Yüksek kolesterol birçok kalp ve arter hastalığına davetiye çıkarmaktadır. Nefes darlığı ise, daha çok kalp, arter gibi kardiovasküler ya da göğüs hastalıklarının belirtilerinden birini oluşturmaktadır. Fakat, yüksek kolesterol kalp sağlığını doğrudan etkileyebildiği için nefes darlığı, kolesterol belirtisi de olabilmektedir.

9.Ağrı ve Kramplar

7584998_l

Özellikle göğüs ağrıları, kalp ve koroner arter hastalıklarında yaşanmaktadır. Yüksek kolesterol ise, kalp ve damar sağlığını olumsuz etkilediği için, göğüs ağrıları başta olmak üzere, sırt, bacak ve boyun ağrılarının yaşanmasına sebep olabilmektedir.

10.Ksantelazma ve Ksantoma Oluşumu

Gözaltı-Yağ-Bezeleri

Kötü kolesterolün 300 mg/dL seviyesinde ya da daha fazla miktarda olması, tendonların üstünde ksantelazma ve göz kapaklarını altında ise, ksantoma adı verilen yapıların oluşmasına sebep olabilmektedir. Ksantoma cildin altında, sarı renkli ve içi sıvı dolu bir nodüldür. Ksantelazma da, hem göz kapaklarında hem de diğer bölgelerde ortaya çıkabilen sarımsı renkli yağ bezeleridir.

Oluşum Nedenleri

Kolesterol proteinlere bağlı şekilde kanın etrafında taşınmaktadır. Proteinler ile kolesterolün oluşturduğu bu bileşime lipoprotein adı verilmektedir. Lipoproteinlerin taşınma şekline göre, kolesterol türlerinin adı değişmektedir. Kolesterol; düşük yoğunluklu lipoprotein (low density lipoprotein-LDL), çok düşük yoğunluklu lipoprotein (very low density lipoprotein-VLDL) ve yüksek yoğunluklu lipoprotein (high density lipoprotein-HDL) olmak üzere üç grupta incelenmektedir.

Düşük yoğunluklu lipoprotein yani LDL, kötü kolesterol olarak adlandırılır ve arterlerin çeperlerinde birikerek, arter iç hacmini azaltarak, arterlerin daralmasına sebep olur. Yüksek kolesterol adı ile bilinen sağlık sorunu, bu kötü kolesterol seviyesinin yükselmesi sonucu oluşmaktadır.

Çok düşük yoğunluklu lipoprotein yani VLDL, lipoproteinlerin çok fazla miktarda bir yağ türü olan trigliseridlerin proteinlere bağlanması sonucu oluşmaktadır. Çok düşük yoğunluklu lipoprotein, kan damarlarının daralmasına sebep olmaktadır ve ilaç tedavisi ile, kandaki bu trigliserid seviyesini düşürebilmek mümkündür.

Yüksek yoğunluklu lipoprotein yani HDL, iyi kolesterol olarak adlandırılır ve vücut için gerekli olan kolesterollerin toplanılıp, karaciğere taşınması görevini yapmaktadır. İyi kolesterolun seviyesinin düşmesi, bir takım sağlık sorunlarının oluşmasına neden olmaktadır.

Bu durumda, kötü kolesterol seviyesini yükselmesini, iyi kolesterol seviyesinin ise azalmasını önlemek, sağlıklı bir yaşam için önemli olacaktır.

Risk Faktörleri

Bazı faktörler, kötü kolesterol seviyesinin atmasına sebep olabilmektedir. Bu faktörler; sigara kullanmak, obezite, bel çevresinin geniş olması, kötü beslenme, hareketsizlik ve diyabet gibi faktörlerdir.

Sigara kullanmak: Sigara dumanı, kan damarlarının zarar görmesine sebep olmaktadır. Bu durum ise, sanki damarlarda yağ birikmiş gibi etki yapmaktadır. Bu nedenle sigara, kötü kolesterol seviyesinin artmasına ve iyi kolesterol seviyesinin azalmasına sebep olmaktadır.

Obezite: Vücut kitle endeksinin 30 ya da 30’dan fazla olması, yüksek kolesterol oluşumuna zemin hazırlamaktadır.

Geniş bel çevresi: Eğer, bel çevresinin genişliği, erkeklerde 102 santimetre ve üzeri, kadınlarda ise 89 santimetre ve üzeri uzunlukta ise, yüksek kolesterol riski fazla demektir.

Kötü beslenme: Yiyecekler oldukça fazla miktarda kolesterol içerebilmektedir. Özellikle, kırmızı et ve tam yağlı süt ürünleri, kolesterol bakımından oldukça zengin gıdalardır. Ayrıca, doymuş yağlar, trans yağlar, işlenmiş çerez ve krakerler bol miktarda kolesterol içermektedir. Bu gıdaların çok tüketilmesi ya da tek yönlü beslenme, yüksek kolesterole neden olmaktadır.

Hareketsizlik: Düzenli olarak yapılan egzersizler, kandaki iyi kolesterolün desteklenmesine ve kötü kolesterol seviyesinin ise azalmasına yardımcı olmaktadır. Eğer çok hareketsiz ve egzersizin bulunmadığı bir yaşam stiliniz var ise, yüksek kolesterol riski yüksek demektir.

Diyabet: Yüksek kan şekeri, kötü kolesterol seviyesinin çoğalmasına ve iyi kolesterol seviyesinin azalmasına sebep olmaktadır. Bu durum, arterlere ve damarlara zarar vermektedir.

Komplikasyonlar

Anormal kolesterol seviyesinde, ikincil olarak;

  • Diyabet,
  • Karaciğer ya da böbrek hastalıkları,
  • Poliklistik yumurtalık sendromu,
  • Hamilelik ve diğer durumlarda, dişilik hormonlarında artış,
  • Tiroid bezinin az çalışması,
  • Uyuşturucu ilaçların, kötü kolesterol seviyesini yükseltip, iyi kolesterol seviyesini azaltması,
  • Göğüs ağrıları,
  • Kalp krizi,
  • Felç gibi sağlık sorunları oluşabilmektedir.

Tanı ve Analizler

Kan tahlili, kolesterol seviyesinin kontrol edilmesi için yapılabilmektedir. Lipid levhası ya da lipid profili adı verilen özel kan tahlilleri; toplam kolesterol, LDL (kötü kolesterol seviyesi), HDL (iyi kolesterol seviyesi) ve Trigliserid (kandaki bir tür yağ) seviyesinin durumunu tespit etmektedir. Kan tahlillerinin doğru sonuç vermesi için, kan tahlilinden en az 9 ile 12 saat öncesinde yeme içme bırakılmalı (su hariç), aç karnına hastaneye gidilmelidir.

Yapılan kan testinin ardından;

  • Toplam kolesterol seviyesi, 200 mg/dL değerinde ve bu değerin altında ise, ideal değer,
  • Toplam kolesterol seviyesi, 200-239 mg/dL değerleri arasında ise, yüksek sınır değer,
  • Toplam kolesterol seviyesi, 240 mg/dL değerinde ve üstünde ise, yüksek değer olarak sınıflandırılır.

Bu değerler sadece toplam kolesterol değerleri için belirlenmiştir. Bunun dışında, LDL, HDL ve trigliserid seviyesinin belirlenmesi için ayrı ayrı sonuçlar çıkmaktadır.

Tedavi ve İlaçlar

Öncelikle yaşam stilini değiştirmek, sağlıklı beslenmek ve düzenli olarak egzersiz yapmak, kolesterole karşı verilecek en iyi mücadele olacaktır. Fakat, bazı ilaçlar, kişinin yapısından kaynaklanan risk durumlarını ve yaşa bağlı durumlarını göze alarak, kolesterolü dengelemek amacı ile kullanılmaktadır. Bu ilaçlar; statinler, safra asiti bağlayıcı reçineler, kolesterol emilim inhibitörleri, kolesterol emilim inhibitörleri ile statinlerin karışımı şeklinde ilaçlar ve enjekte ilaçlar şeklindedir.

Bunlara ek olarak; sağlıklı besinler tüketmeye özen göstermek, trans yağ tüketimini bırakmak, kırmızı et, tam yağlı süt ve yumurta tüketimini fazla yapmamak, tam tahıl tüketmek, meyve ve sebze tüketmek, balık tüketmek ve alkol tüketimini dengelemek gibi yeme içme alışkanlıklarının, kolesterolü iyileştirme etkisi bulunmaktadır.

Alternatif olarak ise; enginar, arpa, yulaf kepeği, kırmızı maya, sitostanol, beta sitosterol ve sarımsak gibi gıdalar, kolesterol seviyesini azaltıcı etki göstermektedir.

Alınacak Önlemler

Sağlıksız hayat stilini değiştirmek ve aşağıda belirtilen bazı durumlara dikkat etmek alınacak en iyi önlemlerdendir. Bunlar;

  • Sağlıklı ve yeterli beslenmek,
  • Sigarayı bırakmak,
  • Düşük yağlı ve düşük tuzlu yiyecekler tüketmek,
  • Meyve ve sebze tüketimini artırmak,
  • Tam tahıl tüketimini çoğaltmak,
  • Düzenli olarak haftanın birkaç günü en az 30 dakika egzersiz yapmak,
  • Alkolü bırakmak ya da en aza indirmek gibi önlemlerdir.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ