Ödem Tedavisi

Ödem Tedavisi

Ödem, fazla miktarlardaki suyun vücut dokuları içinde hapsolması sonucu meydana gelen şişkinliklerdir. Ödem, vücudun herhangi bir bölgesini etkileyebilmesine rağmen, genel olarak elleri, kolları, ayakları, ayak bileklerini ve bacakları etkilemektedir.

Ödem, ilaçlar nedeniyle, hamilelik ya da altta yatan bir hastalık sonucunda oluşabilmektedir. Genellikle, kalp yetmezliği, böbrek hastalıkları ya da karaciğerde siroz oluşumu gibi altta yatan hastalıklar sebebiyle ödem meydana gelebilmektedir.

Fazla sıvının ortadan kaldırılmasını sağlayan ilaçlar ile alınan gıdalardaki tuz miktarının düşürülmesi gibi işlemler ödemin giderilmesine yardımcı olmaktadır. Ödem oluşumunun nedeni herhangi bir başka hastalık ise, tedaviye bu hastalığın iyileştirilmesiyle başlanmaktadır.

Oluşum Nedenleri

Ödem, vücuttaki ince kan damarlarının (kılcal damarların) sıvı sızıntısı yapması sonucu oluşmaktadır. Bu sızıntı yapan sıvı, dokuların etrafını sararak şişkinlik oluşmasına neden olmaktadır. Hafif dereceli ödemin oluşma nedenleri aşağıdaki gibidir;

  • Çok uzun süre aynı pozisyonda oturmak ya da durmak
  • Çok fazla miktarda tuzlu gıda tüketmek
  • Menstrüal dönem öncesi semptomlar
  • Hamilelik.

Ödem bazen de bazı ilaçların yan etkisi olarak ortaya çıkabilmektedir. Ödem oluşumuna neden olan bu ilaçlar şu şekildedir;

  • Yüksek tansiyon ilaçları
  • Steroid olmayan anti-iltihap ilaçlar
  • Steroid ilaçlar
  • Östrojen ilaçlar
  • Tiyazolidindionlar olarak bilinen bazı diyabet ilaçları.

Bazı durumlarda ise ödem, çok daha ciddi bir hastalığın belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir. Buna göre, ödem oluşmasına neden olan bazı durumlar ve hastalıklar şu şekildedir;

  • Konjestif kalp yetmezliği: Kalbin alt odacıklarından biri ya da her ikisi, kan pompalama ve uzuvlara kan desteği sağlama görevini tam olarak yerine getiremediğinde (bu duruma kalp yetmezliği denilmektedir) kan, bacaklara, ayak bileklerine ve ayaklara etkili şekilde pompalanamamaktadır. Böylece ödem oluşmaktadır. Kalp yetmezliği karın bölgesinde şişkinliğe de sebep olmaktadır. Bazen de, akciğerlerde su birikmesi sonucu pulmoner ödem oluşabilmektedir. Bu sağlık sorunu ise nefes darlığına yol açabilmektedir.
  • Siroz: Karaciğerin hasara uğraması sonucu oluşan siroz, bacaklarda ve karın boşluğunda sıvı birikmesine yol açarak, ödem oluşmasına neden olmaktadır.
  • Böbrek hastalıkları: Böbrek hastalığı geliştiğinde, dolaşımda ekstradan sıvı ve sodyum oluşmaktadır. Bu durum ise ödem oluşmasına neden olmaktadır. Böbrek hastalıkları ile ilgili oluşan ödemler genellikle, kollarda ve gözler etrafında meydana gelmektedir.
  • Böbrek hasarı: Böbrekler içinde bulunan, ince yapılı filtreleme kan damarlarının hasara uğraması, nefrotik sendromun bir sonucudur. Nefrotik sendromda, kandaki albumin proteini seviyesi azalmaktadır ve bu durum sıvı toplanması ile ödem oluşumuna neden olmaktadır.
  • Bacaklardaki damarlarda hasar ya da güçsüzlük: Kronik venöz yetmezlik, bacak damarlarındaki tek yönlü kapakçıkların zayıflaması ya da hasara uğraması sonucu oluşmaktadır. Böylece bacak damarlarında kan toplanır ve şişkinlik meydana gelir. Bacakta aniden gelişen şişkinlik ve şişkinliğe eşlik eden ağrılar, bacak damarlarından birinde kan pıhtılaşmasına bağlı olarak gelişebilmektedir. Bundan dolayı acil tıbbi müdahale gerekmektedir.
  • Lenf sisteminin yetersizliği: Lenf sistemi dokulardaki aşırı sıvının temizlenmesine yardımcı olmaktadır. Lenf sisteminin hasara uğraması sonucu, lenf nodülleri düzgün çalışamaz hale gelmektedir ve ödem oluşmaktadır.

Tanı ve Testler

Doktor fiziksel muayene yardımıyla kontrol ettikten sonra, hastanın hastalık öyküsünü öğrenerek, ödem oluşumunu açıklamaktadır. Buradan elde edilen bilgiler sayesinde, ödem oluşumuna neden olan esas sağlık sorunu belirlenmektedir. Bazı durumlarda ise, röntgen (X-rays), ultrason, kan testleri ya da idrar analizleri kullanılarak teşhis koymak gerekli olabilmektedir.

Ödem Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hafif şekilde oluşan ödem genellikle kendiliğinden yok olmaktadır. Fakat, özellikle de kalpten daha yukarıdaki uzuvlarda oluşan ödemler için yardım gereklidir. Daha şiddetli şekilde gelişen ödemler ise ilaç yardımı ile tedavi edilmektedir.

1.İlaç Tedavisi

Pills3

Şiddetli şekilde gelişen ödemler genellikle tedavi gerektirmektedir. İlaçlar yardımıyla yapılan tedavide “diüretik” ilaçlar kullanılmaktadır. Diüretik ilaçlar, vücuttaki fazla suyun idrar yolu ile atılmasına yardımcı olmaktadırlar. Ödem tedavisinde yaygın olarak kullanılan diüretik ilaç ise, furosemid (Lasix) ilaçlardır.

2.Altında Yatan Hastalığın Tedavisi

doctor_2351450b

Herhangi bir sağlık sorunu ya da hastalık nedeni ile ödem oluşumu söz konusu ise, ödem tedavisinden önce, altında yatan sağlık sorunu veya hastalık tedavi edilmektedir. Buna göre, bir tümörün kan damarını tıkaması nedeni ile ya da lenf bezinde yaşanan bazı sorunlar nedeni ile ödem oluşumu gerçekleşmiş ise, kemoterapi ya da radyasyon tedavisi devreye girmektedir.

  • Eğer ödem oluşumunun nedeni, bacak damarındaki kan pıhtılaşması ise, pıhtı oluşumunu yavaşlatan ve oluşan pıhtıyı bozunduran kan sulandırıcı ilaçlar kullanılmaktadır.
  • Kalp yetmezliği ya da karaciğer hastalıkları nedeni ile bacaklarda ödem oluşumu gerçekleşebilmektedir. Böyle durumlarda ise, diüretik (idrar söktürücü ilaç) ilaçlar yardımı ile tedavi başlatılmaktadır. Yaygın olarak kullanılan diüretik ilaç ise, furosemid (Lasix) ilaçlardır.
  • Alerjiler sebebi ile oluşan ödemlerin tedavisinde ise, alerjinin kendisi baz alınmaktadır. Bu durumda tedavide kullanılacak ilaçlar, antihistamin ve kortikosteroid ilaçlardır.
  • Kullanılan birtakım ilaçlar sebebi ile oluşan ödemlerin tedavisinde ise, ödem oluşumuna sebep olan ilaçlara alternatif ilaçlar aranmaktadır. Buna göre, ödem meydana getirmeyen ilaçlar tercih edilmektedir.

3.Diyet

shutterstock_98345939-1280x960

Sodyum bakımından kısıtlanmış yani tuz bakımından zengin gıdalardan arındırılmış beslenme şekli, vücudun su tutma oranını azaltmaya yardımcı olmaktadır. Bundan dolayı doktorlar ödem tedavisinde tuz tüketiminin azaltılmasını uygun görmektedirler.

Yaşam Stili ve Evsel Çareler

Bazı evsel yöntemler yardımı ile ödemden kurtulmak mümkündür. Fakat bu alternatif yöntemleri uygulamadan önce mutlaka bir doktora danışılması gerekmektedir. Meydana gelen ödemleri evsel çareler yardımı ile azaltmak ve yok etmek için uygulanabilecek olan yöntemler şu şekildedir;

  • Egzersiz: Ödem tarafından etkilenen vücut bölümündeki kasların hareket ettirilmesi, kan dolaşımını düzenlediği için, ödemin giderilmesine yardımcı olabilmektedir. Ödemlerin sebep olduğu şişkinliklerin azaltılması için size en uygun egzersizi doktorunuza danışmanız ise daha sağlıklı olacaktır.
  • Kaldırma: Günde bir kere, vücudun ödem nedeniyle şişen kısmını, kalp seviyesinde tutarak yukarı kaldırmak faydalı olacaktır. Bazı durumlarda ise uyurken ödemden etkilenen bölgeyi havaya kaldırmak da faydalı olmaktadır.
  • Masaj: Ödem oluşumu nedeni ile etkilenen bölgeye, acıtacak şekilde değil de hafif şekilde masaj yapılması, o bölgede gelişen aşırı sıvı toplanmasını dağıtmaya yardımcı olabilmektedir.
  • Kompresyon: Bacakların herhangi birinin ödemden etkilenmesi durumunda doktor, kompresyon çorabı, kolluğu ya da eldiveni kullanılmasını uygun görebilmektedir. Çünkü bu giysiler dokularda sıvı toplanmasını önleyerek, bacak, kol ya da ellerdeki baskıyı azaltmaya yardımcı olmaktadır.
  • Koruma: Ödem nedeniyle etkilenen bölgeyi temiz tutmak, yumuşatıcı ve nemlendirici kremler uygulama ve yaralanmalardan koruma faydalı olacaktır. Çünkü kurumuş, çatlamış ve sıyrıklar oluşmuş ciltler enfeksiyon kapmaya her zaman daha meyillidirler. Eğer şişlikler ayak bölgesinde oluşmuş ise, sürekli olarak korunması gerekmektedir.
  • Tuz tüketiminin azaltılması: Doktorun tavsiyeleri doğrultusunda tuz tüketimine getirilen sınırlamalar ödemlerin giderilmesinde faydalı olacaktır. Çünkü tuz, vücutta su tutulmasını artırmaktadır ve ödemlerin durumunu daha da kötüleştirmektedir.

Belirtiler

Ödem oluşumunun sebep olduğu belirti ve semptomlar aşağıda belirtildiği gibidir;

  • Direkt olarak deri altındaki dokularda meydana gelen şişme ve kabartı
  • Gerilmiş ya da parlamış deri
  • Birkaç saniye basılı tutulup bırakıldığında derideki çukurluklar
  • Karın bölgesi genişliğinde artan hacim.

Bunların dışında, aşağıda belirtilen sorunlar yaşanıyorsa, acilen tıbbi yardım alınması gerekmektedir;

  • Nefes darlığı
  • Nefes almada güçlük çekilmesi
  • Göğüs ağrısı.

Bu semptomlar akciğer ödeminin belirtisi olabileceğinden, derhal tedavi edilmeyi gerektirmektedir. Eğer uzun süre boyunca oturma durumu söz konusu ise, bacaklarda meydana gelecek olan ödem ve ağrılar, kendiliğinden geçmeyecektir. Bu durumda doktora bildirilmesi gerekmektedir. Böyle bir sorun, damar derinliklerinde kan pıhtısı gelişmesinin işareti olabilmektedir.

Risk Faktörleri

Fetus ve plasentanın sıvı ihtiyacı nedeniyle, hamile kadınların vücutları normalden daha fazla sodyum ve su tutmaktadır. Bu durum ise hamile kadınlarda ödem oluşması riskini artırmaktadır. Öte yandan birtakım ilaçlar ödem oluşumu riskini artırabilmektedir. Bu ilaçlar aşağıda belirtildiği şekildedir;

  • Yüksek tansiyon ilaçları
  • Steroid olmayan anti-iltihap ilaçlar
  • Steroid ilaçlar
  • Östrojenler
  • Diyabet ilaçları (tiyazolidindionlar).

İlaçlar dışında ödem riskini artıran bir diğer faktör ise, lenf düğümlerinden cerrahi işlem geçirilmiş olunmasıdır. Çünkü bu ameliyatlar nedeni ile lenf düğümleri tıkanabilmektedir. Bundan dolayı da, genellikle vücudun tek tarafında gerçekleşen, kol ya da bacakta şişme yaşanmaktadır. Kalp yetmezliği, karaciğer ve böbrek hastalıkları da ödem oluşumu riskini artırmaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmeyen ödem bazı sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Bu sağlık sorunları aşağıda verilmiştir;

  • Giderek ağrılı şişme
  • Yürümekte zorluk çekilmesi
  • Sertlik
  • Deride gerilme ve kaşıntı şeklinde rahatsızlık gelişmesi
  • Şişmenin yaşandığı alanda artan enfeksiyon riski
  • Doku tabakaları arasında yara oluşumu
  • Azalan kan dolaşımı
  • Arterlerde, damarlarda, eklem ve kaslarda azalan elastiklik
  • Deri üzerinde artan yara oluşumu riski.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ