Romatizma Tedavisi

Romatizma Tedavisi

Romatizma; eklemler, kaslar ve çevrelemiş yumuşak dokularda (bağ dokusu olarak da bilinir) meydana gelen ağrıları, genel olarak tanımlayan bir terimdir. Romatizma kelimesi 14. yüzyılda ve Orta İngiltere’de “rematik” kelimesinden türemiştir. Romatizma, Latince “Rheum” ya da Yunan dilinde “Rheuma” olarak geçmektedir ve “bir akarsu ya da nehir gibi akan” anlamına gelmektedir. Romatizma eklemler, tendonlar ve kaslar gibi kas ve bağ dokusunda yoğun ve akıcı ağrılar yaşanmasına neden olmaktadır. 14. yüzyılda doktorlarda, tüm kas, kemik, eklem ve yumuşak doku ağrıları gibi sorunların iltihaplanma ile bağlantısı olduğu düşüncesi vardı. Bu nedenle tüm hepsini tek bir çatı altında romatizma adı ile değerlendirmişlerdir. Son 50 yılda tıbbın ilerlemesi ile birlikte romatizmanın geniş bir sağlık koşullarını ve semptomlarını kapsadığı tespit edilmiştir. Vücutta eklemlerin ya da bir bölgenin iltihaplanmasıyla gelişen romatizma, özellikle diz ve bel bölgesini etkilemektedir. Romatizmal artrit gibi eklemleri ve kasları etkileyen romatizma çeşidi de bulunmaktadır.

Günümüzde bu gibi romatizmal hastalıklar alanında uzmanlaşmış olan doktorlara ise “romatolog” adı verilmektedir. Bundan dolayı dünya genelindeki tüm hastanelerde romatoloji şeklinde bölümler bulunmaktadır.

Romatizma İle Bağlantılı Olan Hastalıklar

Vücudun birçok bölgesini ya da sadece tek bir eklemini etkileyebilen romatizma hastalığının yaygın olarak etkilemiş olduğu alanlar ve bağlantılı olduğu hastalıklar aşağıda belirtildiği şekildedir;

  • Tendinit: Tendon dokularında iltihaplanma oluşması ile meydana gelen ve romatizma ile ilişkili olan hastalık tendinit sorunudur.
  • Bursit: Kesecik olarak bilinen ve eklem etrafında yer alan yumuşak dokuların iltihaplanması sonucu meydana gelen ve romatizma ile bağlantılı olan bu sağlık sorunu bursit adı ile bilinmektedir.
  • Gerilme yaralanması: Yaygın olarak elleri ve bilekleri etkileyen ve genellikle ofis gibi işyerlerinde çalışan kişilerde gözlenen ve romatizma ile bağlantılı olarak gelişen bu sağlık sorunu, tekrarlayan gerilme yaralanması olarak isimlendirilmiştir. Fakat bu romatizmal sorun, vücuttaki diğer küçük eklemlerde de yaşanabilmektedir.
  • Donmuş omuz: Donmuş omuz olarak adlandırılan ve romatizmal sorunlar ile ilişkili olan bu hastalıkta kişi kollarını yukarı kaldırmakta güçlük yaşamaktadır. Bazen de kas gerilmesi (ya da kas çekilmesi) gibi doku yaralanmaları ile bağlantısı olan bu sorunun, kesin oluşum nedeni tam olarak anlaşılabilmiş değildir.
  • Karpal tünel sendromu: El bileğindeki sinirlerin bir basınç nedeni ile etkilenmesi sonucu, ellerde karıncalanma yaşanmasına neden olan karpal tünel sendromu da romatizmal hastalıklar ile ilişkili olarak düşünülmektedir.
  • Boyun ağrıları: Boyun ağrıları, omuzlarda ağrı yaşanmasına da sebep olabilen romatizmal kökenli sağlık sorunları, boyunu etkiledikleri için başın hareket yetisini azaltabilmekte ve zorlaştırabilmektedir.
  • Gut: Gut hastalığı da romatizmal hastalıklar sınıfına dahil edilmiş bir sağlık sorunudur. Gut hastalığının oluşma nedeni ise, eklem dokularında ürik asit kristallerinin birikmesi sonucu eklemlerde iltihaplanma meydana gelmesidir.
  • Osteoartrit: Osteoartrit ise, eklemlerin aşınması ve yırtılması şeklinde ortaya çıkan ve kesin olarak romatizmal hastalıklar ile bağlantısı olan bir sağlık sorunudur. Romatizma ile benzer şekilde ağrılar yaşanmasına neden olan osteoartrit sorununda hareket yetisi daha fazla oranda kısıtlanabilmektedir.
  • Sırt ağrıları: Sırt ağrılarının birçok oluşum nedeni bulunmaktadır. Disk kayması gibi bazı durumların da sebep olabileceği sırt ağrıları, romatizmal hastalıklara bağlı olarak da gelişebilmektedir.

Romatizma Tedavisi

Romatizma hastalarının, yaşadıkları romatizma semptomlarını en aza indirmek için yapabilecekleri en önemli işlem beslenme alışkanlıklarını ve yaşam stillerini değiştirmek olacaktır. Tabi bu işlemler hastanın kendi iradesi ile yapabileceği basit ama önemli uygulamalardır. Diğer yandan doktorların romatizma tedavisinde uygun görecekleri tedavi yöntemleri ise aşağıda belirtildiği şekildedir;

1.Ağrı Kesici İlaç Tedavisi

aspirin-pills

Romatizma tedavisinde kullanılan ilaçlar hap ya da jel şeklindedir ve doktor tarafından reçeteli olarak hastanın kullanımına sunulmaktadır ya da harici şekilde kullanılan ağrı kesiciler eczaneden reçetesiz olarak temin edilebilmektedir. Ağrı kesici ilaçlar, bağımlılık yapmaması için dikkatli şekilde kullanılmalıdır. İltihaplanma gibi sorunlar ortadan kalkıncaya kadar, ağrıların dindirilmesi için ağrı kesiciler kısa vadede kullanılabilmektedir. Eğer semptomlar tam olarak çözülemez ise, ağrı kesici ile tedaviye bir müddet daha devam edilebilir. Genellikle uyuşturucu özelliği olmayan bu ağrı kesici ilaçlar; dikkatli şekilde kullanılan ve bu süreçte hastanın takip edilmesini gerektiren asetaminofen (Tylenol) ilaçlar ile steroid olmayan anti-iltihap ilaçlardan ibuprofen (Motrin, Advil) gibi ilaçlar şeklindedir.

2.Narkotik Ağrı Kesici İlaç Tedavisi

painkillersjpg-746f9a8fa3899666

Narkotik yani uyuşturucu özelliği olan ağrı kesici ilaçlar, şiddetli ağrıların tedavi edilmesinde ve narkotik olmayan ilaçların işe yaramaması halinde kullanılmaktadır. Narkotik ağrı kesici ilaçlar ise, kodein, morfin, oksikodon, hidrokodon, ve diğerlerinden oluşmaktadır. Bu ilaçlar uzman gözetiminde kullanılmalıdır, çünkü uzun dönemler boyunca kullanıldığında bazı yan etkiler yaşanmasına neden olabilmektedirler. Narkotik ağrı kesici ilaçların yan etkileri ise, bulantı, kusma, ağız kuruluğu, kabızlık ve baş dönmesi gibi sorunlardır. Bundan dolayı kullanımında gün ve gün baz alınarak sınırlandırmalar getirilmelidir.

3.Steroid Olmayan Anti-İltihap İlaç Tedavisi

nsaids

Bu ilaçlar romatizmal hastalıkların tedavisinde en yaygın şekilde kullanılan ilaçlardır. Steroid olmayan anti-iltihap ilaçlar ağrıları hafifletmeye yardımcı olmasının yanı sıra, siklooksijenaz (COX) adı verilen ve iltihap oluşmasına neden olan enzimin bloke edilmesine yardımcı olmaktadır. Bu ilaçlar salisilatlar olarak ayrılmaktadırlar ve en yaygın olarak bilineni ise aspirindir. Bunun dışında en yaygın olarak kullanılan steroid olmayan anti-iltihap ilaçlar ise, ibuprofen olarak bilinen, naproxen sodyum (Aleve, Naprosyn), diklofenak (Voltaren) ve ketoprofen (Orudis) ile COX-2 inhibitörleri şeklindedir. Şu anda, FDA onaylı COX-2 inhibitörü  ise selekoksib (Celebrex)’dir. Steroid olmayan anti-iltihap ilaçların yan etkileri ise; mide bozukluğu ve ülserdir. Uzun süre kullanımında ortaya çıkabilecek olan yan etkiler ise, kan basıncında artış ve kalp krizi riski gibi sorunlar olduğu için doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

4.Kortizon İlaç Tedavisi

Syringe and bottle

Bu sınıfa dahil olan ilaçlar iltihaplanmayı azaltarak, bağışıklık sistemini bastırmaktadırlar. Böylece eklemlerde yaşanan şişkinler de azalmaktadır. Kortizon ilaçlar oral olarak ve damar içi şeklinde kullanıldığı gibi, direkt olarak etkilenen eklem dokusuna iğne yapılması şeklinde de kullanılabilmektedir. Kortizon ilaçlara örnekler ise; betametazon (Celestone), kortizon (Cortone), deksametazon (Dekadron), hidrokortizon (Cortef), metilprednizolon (Medrol), prednisolon (Prelone) ve prednizon (Deltasone) şeklindedir. Bu ilaçların yan etkileri ise kısa sürede ortaya çıkmaktadır ve vücudun su tutmasına bağlı olarak şişkinlik, iştah artması, kilo alma ve duygusal inişler-çıkışlar şeklindedir. Uzun süre kullanımdan sonra ortaya çıkan yan etkiler ise; deri çatlakları, aşırı kıllanma, osteoporoz, yüksek kan basıncı, kan şekeri artışı ve katarakt gibi sorunlardır.

5.Hastalık Modifiye Edici Anti-Romatizmal İlaç Tedavisi

642x361_RA_and_DMARDs_Medications_List

Kısaca DMARD olarak bilinen bu ilaçlar, bazı iltihaplı artrit tedavilerinde kullanılmaktadır. Bu ilaçlar, eklem dokularına yanlışlıkla saldıran bağışıklık sistemini modifiye ederek, eklemler üzerindeki hasarın ilerlemesini ve iltihaplanmayı engeller ve ağrıları dindirirler.

6.Biyolojik Tepki Modifiyeler İlaç Tedavisi

iStock_000015768844Large

Biyolojik ilaçlar olarak bilinen bu ilaçlar, iltihaplanmayı bloke ederek bağışıklık sistemi aktivitelerini düzenlerler. Aynı zamanda eklem hasarını yavaşlatan ve hastaların yaşam kalitesini artıran bu ilaçlar, tek başlarına kullanılmaktadırlar. Fakat genellikle hastalık modifiye edici anti-romatizmal ilaçlarla da kombine edilebilmektedirler.

Romatizma Belirtileri

14. yüzyılda romatizma sorunu yaşayan çoğu insan sıkıntı çektikleri ağrıları tanımlarken kullandıkları kelimeler, sanki akarsu gibi akan ağrılar şeklindeydi. Ancak ciddi boyutlarda romatizma yaşayan insanlar da bu ağrıların yoğunluğu çok daha şiddetlidir.

Romatizmalı insanların yaşadığı genel şikayetler eklem ve kas ağrıları ya da bu ikisinin aynı andan gözlenmesi şeklindedir. Romatizmada yaşanan ağrıların nedeni iltihaplanmadır ve farklı boyutlarda gelişebilmektedir. Bazen de yaşanan bu ağrılara, eklemlerde sertlik hissi ya da vücudun bazı bölümlerini hareket ettirirken hissedilen ağrılar da eşlik edebilmektedir. Romatizma ağrılarında etkilenen bölümler, ayaklardaki daha küçük eklemlerden oluşabileceği gibi, kalçalardaki, dizlerdeki, bel bölgesindeki ve boyundaki daha büyük eklemlerden de oluşabilmektedir.

Romatizmal ağrılar vücudun birçok bölgesini aynı anda etkileyebilmektedir. Doktorlar hastanın yaşadığı bu belirtilere göre, romatizmal bozukluğun ya da durumun ne boyutta olduğuna karar verebilmektedir. Romatizma tek bir hastalık olmadığı için ve etkisi altına aldığı bölgeler de geniş olduğu, belirtilerinden yola çıkarak sınıflandırılmıştır. Buna göre yaygın olarak vücudu ya da bir bölümünü etkileyen romatizma belirtileri aşağıda belirtildiği şekildedir;

  • Romatoid artrit: Eklemlerin çevresindeki dokuları etkisi altına alan romatoid artrit, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla eklem dokularına saldırması sonucu oluşmaktadır. Romatoid artrit eklem iltihabı olarak da bilinmektedir ve el, ayak ve parmaklar gibi küçük eklemlerde ağrılar yaşanmasına neden olmaktadır.
  • Fibromiyalji: Fibromiyalji ya da halk arasında bilinen ismi ile kas romatizması, vücuttaki kas ve bağ dokusunun iltihaplanması nedeni ile oluşmaktadır ve etkisi vücuttaki kasların ağrıması şeklinde kendini göstermektedir.
  • Polimiyajiya romatika: Omuz ve kalçalardaki kaslarda ağrı yaşanmasına neden olan bir romatizmal hastalıktır.
  • Lupus, skleroderma, polimiyozit ve dermatomiyozit: Tüm otoimmün hastalıklar (bağışıklık sistemi ile ilgili hastalıklar), hem kas hem de bağ dokusunu olumsuz yönde etkilemektedir.

Romatizma Semptomlarını Artıran Hastalıklar

Günümüzde 100’ü aşkın durumun romatizma şikayetlerini arttırdığı bilinmektedir ve bu faktörler şüphe olmaksızın romatizma belirtilerini kötü etkilemektedir. Vücuttaki iltihaplanma hakkında daha fazla bilgi edinilmesi ise devam etmektedir.

Genel olarak, herhangi bir durum romatizma ağrılarını ve iltihaplanmayı artırabilmekte ve hareket yeteneğini kısıtlayabilmektedir. Bu doğrultuda, kas ya da tendonları etkileyen ve romatizma semptomlarının artmasına neden olan tüm sağlık sorunları, romatizma belirtileri çatısı altında toplanmaktadır. Yani romatizma semptomlarını artıran hastalıklar, sadece bir eklemi etkileyebileceği gibi vücudun birçok bölgesini de etkileyebilmektedir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ