SARILIK TEDAVİSİ

SARILIK TEDAVİSİ

Sarılık bir diğer adıyla ikter demektir. Sarılık, kandaki bilirubin seviyesinin artması sonucunda deri, göz ve mukozaların sarı bir renk alması ile oluşmaktadır. Günümüzde birçok kişi sarılık sağlık sorunu ile başetmektedir. Bu yazımızda ise sizlere sarılık tedavisinde neler yapmanız gerektiği hakkında bilgiler vereceğiz. Yazımızın devamında sizlere verecek olduğumuz bu bilgiler kapsamında sizlerde bilinçli bir şekilde hareket edebilirsiniz.

Yenidoğan Sarılığı

Yenidoğan bebekler genellikle sarılık ile doğarlar. Çok genç yaşta vücudunuz bilirubin kaldırmak için kullandığı çeşitli sistemleri tam olarak gelişmemiştir. Yenidoğan sarılık genellikle endişe etmeniz için bir sebep teşkil etmemektedir ve genellikle tedavi olmadan iki hafta içinde düzelmektedir.

Sarılık vücudunuzda farklı şekillerde bulunabilmektedir. Sarılık çeşitleri ise şöyledir;

  • Ön-hepatik sarılık: Karaciğerden taşınan kandaki bilirubin seviyesindeki farklılıktan meydana gelmektedir. Orak hücre anemisi ve hemolitik anemi hastalıkları bu sebepten dolayı olmaktadır.
  • İntra-hepatik sarılık: Karaciğer içindeki bir bozulmadan dolayı meydana gelmektedir (ayrıca hepatosellüler sarılık olarak da bilinir).
  • Post-hepatik sarılık: Safra kesesi içerisindeki bilirubin seviyesinden dolayı oluşmaktadır (aynı zamanda tıkanma sarılığı olarak da bilinir).

Risk Altında Olan Kişiler

İntra-hepatik ve post-hepatik daha çok genç ve yaşlıları etkilemektedir. Karaciğer sarılığı ise her yaştan kişiyi etkileyebilmektedir. Sarılık ayrıca erken doğum, kan tipi, doğum sırasında yaşanan morarmalar ve emzirmeler sonucunda da gerçekleşebilmektedir.

Sarılık Belirtileri Nelerdir?

Sarılığın en sık belirtileri şunlardır;

  • deride, gözlerde, ağız ve burun (mukus zarının) vücut parçalarının iç zarının sararması
  • soluk renkli dışkı
  • koyu renkli idrar

Sarılık Tedavisi Nasıl Olur?

Altta yatan nedenine bağlı olarak sarılık için birçok olası tedavi bulunmaktadır. Bunun için aşağıdaki nedenler kapsamında tedavilerinizi olabilirsiniz. 

1.Pre-Hepatik Sarılık Tedavisi

Ön-hepatik sarılık tedavisinde amaç, kanda oluşan bilirubin seviyesine neden olan kırmızı kan hücrelerinin hızlı parçalanmasını önlemektir. Bu durumda genellikle sıtma gibi altında yatan hastalıklara göre ilaç seçenekleri sizlere verilmektedir.

Genetik kan hastalıkları, orak hücreli anemi veya talasemi gibi kan transfüzyonu olan kırmızı kan hücrelerini değiştirmek için gerekli olabilir.

Özellikle Gilbert sendromu ile ilişkili sarılıklar ciddi değildir ve sağlık için ciddi bir tehdit teşkil etmez, çünkü genellikle tedavi gerektirmez.

2.İntra-Hepatik Sarılık Tedavisi

İntra-hepatik sarılık durumlarında karaciğer genellikle zaman içerisinde kendini tamir edebilir. Bunun yanı sıra herhangi bir karaciğer hasarını onarmak içinde rol oynamaktadır. Bu tedavide amaç oluşabilecek karaciğer hasarını önlemektir diyebiliriz.

Viral hepatit veya glandüler ateş gibi enfeksiyonlar ile karaciğer hasarına neden olduğu için, anti-viral ilaçlar daha fazla zarar görmesini önlemeye yardımcı olmak için kullanılabilir. Bu hasara neden olan ise, genellikle alkol kullanımıdır. Alkol gibi zararlı maddelerin kullanımının azaltılması ise en önemli tedavi aşamalarından biri olarak sayılmaktadır. Karaciğer rahatsızlığı ciddi durumlarda, karaciğer nakli gibi operasyonlar içerebilmektedir. Ancak az sayıda nakil ve bağışlanan karaciğerinin kullanılabilirliği için uygun adaylar sınırlı sayıda bulunmaktadır.

3.Post-Hepatik Sarılık Tedavisi

organ-transplant1-617x300

Post-hepatik sarılık için çoğu durumda, safra kanalı sistemindeki engelini kaldırmak için kişilere ameliyat tavsiye edilmektedir.

Ameliyat esnasında aynı zamanda aşağıdakileri kaldırmak gerekli olabilir;

  • Safra kesesi
  • Safra kanalı sisteminde bir kesit
  • Pankreasın bir bölümü, tıkanıklıkları önlemek için

4.Işık Terapisi (Fototerapi)

Bu durumda mavi-yeşil spektrumda ışık yayan özel ışık altında tedavi gerçekleşmektedir. Işık yardımı ile idrar ve dışkılama yöntemleri bilirubin moleküllerinin yapısını değiştirir. Işık, bir ultraviyole ışık değildir ve koruyucu plastik kalkanı yayılan olabilecek ultraviyole ışığı filtreler.

5.Kan Değişimi

dollarphotoclub_61271454

Nadiren, şiddetli sarılık diğer tedavilere yanıt vermediğinde, kişilerde kan değişimi uygulanması gerekebilir.

Sarılık Teşhisi Nasıl Olur?

Eğer sizlerde sarılık var ise, ilk olarak hastalığının şiddetini ve altında yatan nedeni belirlemek adına bazı testler yapmanız gerekmektedir.

Tıbbi Geçmişi ve Muayene

Bu kapsamda sizlerden bazı testler istenecektir. Bunlar;

  • Daha öncesinde grip gibi bir sağlık sorununuz varsa,
  • Karın ağrısı, kaşıntı ya da kilo kaybı gibi sorunlarınız varsa,
  • Son zamanlarda sıtma gibi sorunları olan ülkelere bir gezintide bulunduysanız
  • İdrar ve dışkı renginde bir değişiklik fark ettiyseniz,
  • Alkol kullanma geçmişiniz
  • Şu an almakta olduğunuz veya daha öncesinde almış olduğunuz ilaçların bilgisi
  • Mesleğinizin neden olduğu stres

Bu tıbbi geçmişin yanı sıra aynı zamanda doktorunuz sizlere fiziksel bir muayene de yapacaktır.

İdrar Tahlili

Bir idrar testi ürobilinojen olarak adlandırılan bir madde seviyesini ölçmek için kullanılabilir. Bakteri sindirim sistemi içindeki bilirubin seviyesini göstermek için kullanılmaktadır. 

Karaciğer Fonksiyon Testleri ve Kan Testi

Bazı karaciğer koşullarını teşhis yardımcı olmak için karaciğer fonksiyon testi ve kan testi yapılmaktadır. Bu testler genellikle aşağıdaki sağlık sorunlarını teşhis etmek için kullanılmaktadır;

  • Hepatit
  • Siroz
  • Karaciğer hastalıkları

Hasarlı karaciğer, enzimleri kana serbest bırakır. Vücudun sağlıklı olması için üretilen vitamin seviyeleri düşmeye başlar. Bu enzimlerin ve proteinlerin seviyelerini ölçerek, karaciğerin işlevinin iyi bir resmini oluşturmak mümkündür.

Görüntüleme Testleri

Intra-hepatik sarılık veya post-hepatik sarılık şüphesi varsa, görüntüleme testleri, karaciğer veya safra kanalı sistemleri içindeki anormallikleri kontrol etmek için de kullanılabilir. Bu testler şöyle sıralanmaktadır;

  • Ultrason taraması
  • Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması
  • Manyetik rezonans görüntüleme (MRG)
  • Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP)

Karaciğer Biyopsisi

Siroz ya da bir koşul tarafından zarar görmüş olan karaciğer için, karaciğer dokusunun durumunu değerlendirmek için tavsiye edilebilir.

Bir karaciğer biyopsisi sırasında, mide iğne ile uyuşturulduktan sonra lokal anestezik ve karaciğer hücrelerinin küçük örnekler alınarak, mikroskop altında incelenmek üzere bir laboratuvara gönderilir. Bu işlemlerden sonra sarılık tanısı konulabilmektedir.

Sarılık Nedenleri Nelerdir?

Karaciğer ve vücut dışına kandan bulunan bilirubin hareketini bozan herhangi bir durum sarılığa neden olabilir. Bu durumda nedenleri ise şöyle sıralanmaktadır;

Bilirubin

Bilirubin kırmızı kan hücrelerini yıkmak için oluşturulan bir atık ürünüdür. Safra adı verilen bir sindirim sıvısı ile kombine olan karaciğer sayesinde kan içinde taşınmaktadır. Bu sonucunda idrar veya dışkı vücut dışına çıkar. İdrara sarı rengini verir.

Pre-hepatik Sarılık

Enfeksiyon kırmızı kan hücrelerinin parçalanmasını hızlandırır ve bunun sonucunda Pre-hepatik sarılık ortaya çıkmaktadır. Nedenleri ise şunlardır;

  1. Sıtma
  2. Orak hücreli anemi
  3. Talasemi
  4. Crigler-Najjar Sendromu
  5. Herediter sferositoz

İntra-hepatik Sarılık

Enfeksiyon ya da alkol nedeniyle karaciğerde oluşan hasar, bilirubin için karaciğerin yeteneğini bozar ve karaciğerde bir sorun intra-hepatik sarılığa neden olur. İntra-hepatik sarılık nedenleri şunlardır;

  1. Viral enfeksiyonlar, hepatit grubu
  2. Alkolik karaciğer hastalığı
  3. Leptospirosis
  4. Yüksek ateş
  5. İlaçlar
  6. Gilbert sendromu
  7. Karaciğer kanseri
  8. Karaciğer zararlı olduğu bilinen maddelere maruz kalma
  9. Dubin-Johnson sendromu
  10. Primer sklerozan kolanjit

Post-hepatik Sarılık

Safra kanalı sistemi iltihaplı, hasarlı veya tıkalı olduğunda sarılık meydana gelmektedir. Post-hepatik sarılık nedenleri şunlardır;

  1. Safra kesesi taşları
  2. Pankreas kanseri
  3. Safra kesesi kanseri veya safra kanalı kanseri
  4. Pankreatit

Sarılıktan Korunma Yöntemleri Nelerdir?

Koşullar ya da şartlar geniş bir yelpazede olabilir çünkü sarılığın tüm vakalarını önlemek pek mümkün değildir. Ancak, sarılığa yakalanma riskini en aza indirmek için gerekli önlemleri alabilirsiniz. Bunlar ise şöyle sıralanmaktadır;

  1. Günlük alkol tüketiminize dikkat etmeniz gerekmektedir.
  2. Boyunuza göre sağlıklı bir kiloya sahip olmak ve bunu korumak için gereken önlemleri ve diyet programlarını uygulamanız gerekmektedir.
  3. Hepatit A veya hepatit B olan ülkelere gitmeden veya gittikten sonra aşılarınızı yaptırmanız gerekmektedir.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ