SEDEF HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

SEDEF HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?

Sedef hastalığı, deri hücrelerinin yaşam döngüsünün değişmesi sonucu ortaya çıkan çok yaygın bir cilt hastalığıdır. Sedef hastalığı cilt yüzeyinde oldukça hızlı bir şekilde ilerlemektedir. Derinin zemininde kırmızı renkli bir tabaka ve onun hemen üstünde ise kalın, gümüşi pulların oluşması şeklinde gelişen sedef hastalığı, her yaşta her insanda gelişebilmektedir. Sedef hastalığı bazen ağrılı ve kaşıntılı bir şekilde seyredebilmektedir. Sedef hastalığı kalıcı bir hastalıktır ve uzun ömürlü yani kronik bir sağlık problemidir. Ayrıca, sedef hastalığı semptomları git gide iyileşirken, zamanla kötüye de gidebilmektedir.

Sedef hastalığının tedavisinde amaç, cilt hücrelerinin hızlı bir şekilde çoğalmasını durdurmaktır. Çünkü sedef hastalığının herhangi bir çaresi yoktur. Fakat yine de tedavi edilmesi büyük ölçüde rahatlatıcı etki yapmaktadır.

Sedef Hastalığının Oluşum Nedenleri

Sedef hastalığının neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Fakat, bağışıklık sistemi problemlerinin bu hastalığa sebep olabileceği düşünülmektedir.

Daha ayrıntılı olarak bakıldığında ise, beyaz kan hücresi olan T hücreleri (T lemfosit) bu hastalığın araştırılmasında kilit nokta olabilmektedir. Normalde T hücreleri, vücutta bulunan, bakteri ya da virüs gibi yabancı maddeleri tespit eder ve onları yok eder. Fakat sedef hastalığı vücutta gelişmiş ise bu defa bu T hücreleri, yanlışlıkla sağlıklı deri hücrelerine saldırmaya başlar ve onlara zarar verir. Bu esnada T hücreleri sanki bir yarayı iyileştirir gibi hareket etmektedirler ama aslında zarar vermektedirler. T hücrelerinin bu şekilde aşırı aktif olarak çalışması sonucu diğer bağışıklık sorunları da tetiklenmektedir.

Cilt etrafındaki plaklar ve diğer beyaz kan hücrelerinde artış ile birlikte cildin dış katmanına giriş yapan bu hücreler, damarların genişleyip açılmasını etkilemektedir. Bu değişimler, hem sağlıklı hem de T hücrelerinin sayısının çok fazla miktarda artmasına neden olmaktadır. Bu durum devam ettikçe, cildin en dışındaki katmanına, yeni üretilen cilt hücreleri çok hızlı bir şekilde taşınmaya başlar. Bu durum günler hatta haftalar boyunca sürebilmektedir. Ölü deri ve beyaz kan hücreleri birikerek kalın bir tabaka oluşturur ve cilt yüzeyinde kalın pullu yamalar oluşturur. Bu döngü tedavi edilmediği sürece kesintiye uğramaz. Fakat bu beyaz kan hücrelerinin bir türü olan T hücrelerinin, sedef hastalığında neden üretildiği net bir şekilde bilinmemektedir. Yapılan araştırmalar bu hastalığın nedeni olarak hem genetik hem de çevresel faktörleri göstermektedir.

Bunun yanı sıra sedef hastalığının oluşumunu tetikleyen bazı durumlar bulunmaktadır. Bu faktörler;

  • Boğaz ya da cilt enfeksiyonları,
  • Kesik, sıyrık ya da böcek ısırığı gibi cilt yaraları veya şiddetli güneş yanıkları,
  • Stres,
  • Soğuk hava,
  • Sigara içmek,
  • Çok fazla miktarda alkol tüketmek,
  • Bazı ilaçlar, özellikle bipolar bozukluk tedavisinde kullanılan reçeteli bir ilaç olan lityum bazlı ilaçlar, yüksek tansiyon ilaçları (beta blokerler), antimalaryal ilaçlar ve iyodürler.

Sedef Hastalığının Belirtileri

Sedef hastalığının belirti ve işaretleri, kişiden kişiye çok çeşitlilik göstermektedir. Hastalık belirtileri birkaç hafta ya da ay sürebilmektedir. Bu belirtiler;

  • Deride gümüş pullarla kaplı kırmızı lekelerin oluşması,
  • Küçük ölçekli lekeler (genellikle çocuklarda gözlenir),
  • Kuru ve çatlamış deri (kanama da yapabilir),
  • Kaşıntı, yanma ya da ağrı ve sızı,
  • Tırnaklarda kalınlaşma, çukurlaşma ya da çıkıntı,
  • Şişmiş ve sertleşmiş eklemler.

Bunun yanı sıra sedef hastalığının birçok türü bulunmaktadır ve her birinin semptomları farklılık göstermektedir. Sedef hastalığının türleri:

  • Plak sedef hastalığı; vücudun herhangi bir yerinde, genital bölge ve ağız bölgesinde,
  • Tırnak sedefi,
  • Kafa derisi sedefi,
  • Damla şekilli sedef; özellikle çocuklarda ve gençlerde, su damlası şeklinde, kollar, bacaklar ve kafa derisinde gözlenir,
  • Ters sedef; kasıklarda, koltuk altında, göğüs altında ve genital bölgede gelişir,
  • Püstüler sedef; eller, ayaklar ve parmak uçlarında gelişir,
  • Eritrodermik sedef; kırmızı kaşıntılı tahrişler gelişir,
  • Psöriatik artrit sedef hastalığı; ağrılı eklemler, renk değiştiren tırnaklar ve şişen tırnaklar şeklindedir.

1.Gümüş Pullarla Kaplı Kırmızı Lekeler

sedef-hastaligi-belirtileri

Sedef hastalığının en belirgin ve net semptomu olan gümüşi pullu kırmızı lekeler, beyaz kan hücresi türü olan T hücrelerinin, sağlıklı hücrelere karşı savaş açmasından dolayı oluşmaktadır. Sağlıklı deri hücreleri bu saldırı karşısında çok fazla miktarda çoğalarak, cilt üzerinde bu şekilde lekeler oluşmasına sebep olmaktadır.

2.Küçük Kırmızı Döküntüler

guttate-psoriasis-symptoms

Kırmızı noktalar şeklinde tüm vücudu kaplayan bu döküntüler, genellikle küçük çocuklarda yaşanan bir sedef hastalığı semptomudur. Bu kızarıklıklar zaman zaman kaşıntı ve yanmaya yol açabilmektedir.

3.Kuru ve Çatlamış Deri

Dry-skin1

Sedef hastalığının oluşmasına zemin hazırlayan etkenlerden biri olan ciltte kuruluk ve soğuk hava, sedef hastalığı meydana geldikten sonra da devam etmektedir. Ciltte aşırı miktarda kuruma hatta çatlama sedef hastalığının belirtilerinden biridir.

4.Kaşıntı ve Yanma

psoriasis-hand-11081702

Ciltte meydana gelen kuruma ve çatlama, cildin aşırı derecede hassalaşmasına yol açarak, sürekli kaşınmasına sebep olmaktadır. Bu şiddetli kaşınmalar sonucu ciltte yoğun bir şekilde yanma da meydana gelebilmektedir. Hatta bazı kişilerde bu durum ağrı ve sızıların yaşanmasına da yol açabilmektedir.

5.Tırnaklarda Değişim

fingernails-with-fungal-infection

Her sedef hastalığı türünde değil ama bazı sedef hastalığı türlerinde sadece tırnaklar etkilenebilmektedir. Tırnak sedefi de denilen bu sedef türünde, tırnaklarda kalınlaşma, oyuklaşma ya da tam tersi tümsekleşme oluşabilmektedir. Ayrıca sedef hastalığında, tırnaklarda parçalanma, yerinden oynama ve yerinden sökülme gibi durumlar da yaşanabilmektedir.

6.Eklem Problemleri

resized_31512-580b032cshutterstock_195503258

Sedef hastalığı esasında bağışıklık sistemi bazlı bir cilt hastalığı olduğu için, özellikle eklemlerdeki kemikleri olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bundan dolayı, eklemlerde şişme ya da esneklik kaybı ve sertleşme, sedef hastalığının belirtilerinden biri olabilmektedir.

Risk Faktörleri

Sedef hastalığının oluşumuna herhangi bir faktör neden olabileceği gibi, bazı durumlar sedef hastalığının oluşması riskini daha da artırabilmektedir. Bu faktörler şöyledir;

  • Aile hastalık geçmişi,
  • Viral ve bakteriyel enfeksiyonlar,
  • Stres,
  • Obezite,
  • Sigara içmek.

Aile hastalık geçmişi: Bu hastalığın oluşumunda belki de en önemli faktör genetiksel etmenlerdir. Eğer ebeveynlerde bu hastalık var ise, çocuklarda da sedef hastalığı gelişmesi riski vardır.

Viral ve bakteriyel enfeksiyonlar: Özellikle HIV virüslü kişiler sedef hastalığı riskini daha fazla yaşamaktadır. Çünkü sedef hastalığı, bağışıklık sistemi zayıf kişilerde daha hızlı gelişmektedir. Çocuklar ve gençlerde özellikle boğaz enfeksiyonları, sedef hastalığının oluşması riskini artırmaktadır.

Stres: Stres direkt olarak bağışıklık sistemini hedef almaktadır. Sedef hastalığı ise bağışıklık sistemi tabanlı bir hastalıktır. Bundan dolayı şiddetli stres altında olmak, sedef hastalığı riskini artırmaktadır.

Obezite: Aşırı kilolu olmak ve obezite sedef hastalığı riskini artırmaktadır. Sedef hastalığındaki plaklar, aşırı kilodan kaynaklanan çatlaklar ile yakından alakalıdır.

Sigara: Sigara içmek sadece cildi etkileyerek sedef hastalığı oluşumuna neden olmaz, tüm sağlığın bozulmasına sebep olur.

Komplikasyonlar

Sedef hastalığı, özellikle tedavi edilmediğinde bazı hastalıkların gelişmesine sebep olmaktadır ya da bazı hastalıkların oluşması riskini artırmaktadır. Bu hastalıklar; psöriatik artrit, göz sorunları, obezite, tip 2 diyabet, yüksek tansiyon, kardiovasküler hastalıklar, metabolik sendrom, parkinson hastalığı, diğer bazı bağışıklık sistemi sorunları ve böbrek hastalıkları gibi sağlık sorunlarıdır.

Psöriatik artrit: Sedef hastalığının bu komplikasyonu, eklemlere zarar verebilmekte ve onların zayıflamasına, işlev kaybı yaşamasına sebep olabilmektedir.

Göz sorunları: Bazı göz sorunları sedef hastalığının yaygın komplikasyonlarından biridir.

Obezite: Sedef hastalığı olan kişilerde özellikle bu hastalığı şiddetli bir şekilde geçiren kişilerde obezite görülmesi ihtimali yüksektir. Sedef hastalığı ile obezite arasındaki bağlantı olarak çözülememekle birlikte, iltihaplanma durumunun obezite ile bağlantısı vardır. Obezite ise sedef hastalığının oluşumunda rol oynamaktadır. Sedef hastaları daha az aktif oldukları için, bu kişilerde hareketsizlikten dolayı obezite gelişebilmektedir.

Tip 2 diyabet: Sedef hastalığı olan kişilerin tip 2 diyabet hastalığını yaşama riskleri yüksektir. Özellikle şiddetli şekilde sedef hastalığı yaşayan kişilerde tip 2 diyabet riski oldukça yüksektir.

Yüksek tansiyon: Sedef hastalığı olan kişilerde yüksek tansiyon durumunun gelişmesi ihtimali daha yüksektir.

Kardiovaskuler hastalıklar: Sedef hastalığı olan kişilerin, diğer kişilere göre kalp krizi geçirme ihtimali üç kat daha fazladır. Ayrıca, sedef hastalığı olan kişilerin, ritim bozuklukları ve felç yaşaması riski daha fazladır. Çünkü sedef hastalığının bazı tedavi yöntemleri, kolesterol seviyesini anormal şekilde artırmakta ve arterleri zorlayabilmektedir.

Metabolik sendrom: Sedef hastalığının komplikasyonlarından olan, yüksek tansiyon, anormal kolesterol seviyesi ve yükseltilmiş insülin düzeyleri  kalp sağlığını tehdit etmesinin yanı sıra, metabolik sendrom riskini de artırmaktadır.

Diğer bağışıklık sorunları: Çölyak hastalığı, doku sertleşmesi (skleroz) ve Crohn hastalığı (bağırsak iltihabı) gibi hastalıkların oluşması riski, sedef hastalarından daha yüksektir.

Parkinson hastalığı: Bu kronik nörolojik sorunun sedef hastalarında yaşanması ihtimali daha yüksektir.

Böbrek hastalıkları: Orta ya da şiddetli seyirde geçirilen sedef hastalığının böbrek hastalıkları riski ile doğrudan bağlantısı olabilmektedir.

Bunlara ek olarak sedef hastalığı kişinin dış görünüşünü de olumsuz etkileyebildiği için;

  • Kendine güvensizlik,
  • Depresyon,
  • Sosyal izolasyon,
  • İşyerinde ya da okulda birtakım sorunların yaşanması gibi durumlara da yol açabilmektedir.

Tanı ve Analizler

Sedef hastalığının tanısı yeterince açık ve nettir. Tanı koyabilmek için doktor öncelikle, fiziksel muayene yapar ve ilaç geçmişini sorar daha sonra eğer gerekli görürse cilt biyopsisi yapabilmektedir.

Fiziksel muayene: Doktorlar genellikle sedef hastalığının tanısını koyabilmek için hastanın cilt, kafa derisi ve tırnaklarını kontrol eder ve devamında hastanın ilaç geçmişini sorar.

Cilt biyopsisi: Bu tanı yöntemi nadir olarak yapılır. Doktor, derinin küçük bir parçasından örnek alır ve laboratuvarda mikroskop altında bu parçayı incelemek suretiyle tanı koyabilmektedir. Deri biyopsisi genellikle doktorun uygun gördüğü ölçüde lokal anestezi uygulanarak yapılmaktadır.

Tedavi ve İlaçlar

Reçetesiz kortizon kremler kullanmak ve bir miktar güneş ışığına maruz kalmak sedef hastalığının belirtilerini artırabilmektedir.

Bazı yöntemler sedef hastalığının tedavisine yardımcı olmaktadır. Bu yöntemler; topikal tedaviler, ışık tedavi ve sistematik ilaçlardır. Bu tedavi yöntemleri ile, hücrelerin hızlı bir şekilde büyümesi durdurulur ve iltihaplı plakların oluşumu azaltılır.

Topikal tedaviler: Kremlerin, nemlendirici merhemlerin tek başlarına kullanılmaları sedef hastalığının etkilerini azaltabilmektedir. Eğer hastalık daha şiddetli ise, bu kremlerin yanı sıra ilaç ve ışık tedavisi de uygulanmaktadır. Topikal tedavi yöntemleri şu uygulamaları kapsamaktadır;

  • Topikal kortikosteroidler (anti iltihap ilaçlar),
  • D vitamini analogları (Caicipotriene-dovonex- gibi),
  • Antralin (DNA aktivitesini normalize eder),
  • Topikal retinoidler (A vitamini bileşeni),
  • Kalsinörin inhibitörleri (T hücrelerini bozucu etki),
  • Salisilik asit (ölü derilerin dökülmesini sağlar),
  • Kömür katranı (yara, kaşıntı ve iltihabı iyileştirmeye yardımcı olur),
  • Nemlendirici krem ve merhemler.

Işık tedavisi: Bu tedavi yönteminde doğal ya da yapay ultraviyole ışınlar kullanılmaktadır. Ayrıca cilde kontrollü miktarlarda güneş ışığı uygulanarak ışık tedavi yapılmaktadır. Işık tedavisinde, yapay ultraviyole A (UVA) ve yapay ultraviyole B (UVB) ya da her ikisinin karışımı, ilaçlar ile birlikte uygulanmaktadır.

  • Işık tedavisinde kullanılan yöntemler şu şekildedir;
  • Güneş ışığı-ultraviyole-UV (T hücrelerini engeller),
  • UVB fototerapi (ultraviyole B),
  • Dar bant UVB tedavisi
  • Goeckerman tedavisi (UVB ve kömür katranı karışımı),
  • Fotokemoterapi ya da psoralen artı ultraviyole A (PUVA),
  • Excimer lazer (UVB ışığından daha kuvvetli küçük molekül).

Sistematik ilaçlar: Sedef hastalığı tedavisinde oral ya da enjektör şeklinde ilaçlar kullanılmaktadır. Bu ilaçlar şu şekildedir;

  • Retinoidler (vitamin A bileşenli),
  • Metotreksat (lösemi ve bazı kanser tedavisinde de kullanılır, beyaz kan hücrelerinin üretilmesini azaltır),
  • Siklosporin,
  • Bağışıklık sistemini değiştiren ilaçlar (biyolojik),
  • Diğer bazı ilaçlar (Droxia, Hydrea),
  • Deneysel ilaçlar.

Fakat her tedavide olduğu gibi sedef hastalığının bu gibi tedavi yöntemlerinin de yan etkileri bulunmaktadır.

Alternatif Tedavi Yöntemleri

Sedef hastalığının tedavisine yardımcı olması için bazı yöntemler kullanılabilmektedir. Bu yöntemler ilaçsız ve evde uygulanabilecek yöntemlerden oluşmaktadır. Bu alternatif yöntemler;

  • Düzenli olarak banyo yapmak,
  • Nemlendirici kullanmak,
  • Yeteri miktarda güneş ışığı almak,
  • Sedef hastalığını tetikleyen durumlardan kaçınmak,
  • Alkol tüketiminden kaçınmak.

Bunlara ek olarak bazı bitkisel ve doğal yöntemler de kullanılabilmektedir. Örneğin;

  • Aloe vera içeren krem ve merhemler,
  • Balık yağı,
  • Oregon üzümü, gibi bitkisel ve doğal yöntemler, sedef hastalığının tedavisine yardımcı olmaktadır.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ