Sistit Tedavisi

Sistit Tedavisi

Sistit, idrar torbasının iltihaplanması durumudur. Bu iltihaplanma çoğunlukla, idrar yolları enfeksiyonu olarak bilinen bir bakteriyel enfeksiyon sonucu meydana gelmektedir. Eğer bu enfeksiyon böbreklere yayılırsa, ciddi sağlık sorunlarına neden olabilmektedir.

Sistit bazı ilaçlar nedeniyle oluşabildiği gibi, aşırı miktarda radyasyona maruz kalınması ya da uzun süre boyunca sperm öldürücü jel ve kateter (sonda) kullanılması sonucu da oluşabilmektedir. Ayrıca sistit durumu başka bir hastalığın komplikasyonu olarak ortaya çıkabilmektedir.

Sistit oluşumunun nedenine bağlı olarak tedavide genellikle antibiyotik ilaçlar kullanılmaktadır. Cleveland Kliniği’ne göre, her beş kadından biri hayatının bir döneminde idrar yolları enfeksiyonu yaşamaktadır.

Oluşum Nedenleri

İdrar sistemi, böbrekleri, üreterleri ve idrar yollarını kapsamaktadır. Tüm bu organların görevi ise, vücuttan atıkları uzaklaştırmaktır. Böbrekler (karnın üst kısmının arka tarafında bulunan bir çift fasulye şekilli organ), kandaki atıkları filtrelemektedir ve birçok maddenin konsantrasyonunu düzenlemektedir. Üreter denilen tüpler ise, böbreklerden idrar torbasına atıkları taşımaktadır ve bu atıklar vücuttan dışarı çıkıncaya kadar depolanmaktadır. Sistik oluşması aşağıdaki şekillerde gerçekleşmektedir;

Bakteriyel Sistit: İdrar yolları enfeksiyonu genellikle, dışarıdan vücuda bakteri girmesi ve bu bakterilerin idrar yollarında çoğalması sonucu oluşmaktadır. Sistit oluşmasına neden olan bakteri çoğu zaman Escherichia coli (E. Coli) türü bakteridir. Kadınlarda bakteriyel idrar torbası enfeksiyonu cinsel ilişki nedeniyle oluşabilmektedir. Fakat cinsel hayatı olmayan kadınlar alt idrar yolları enfeksiyonuna karşı duyarlı olabilirler. Çünkü kadın genital bölgesi çoğu zaman bakteri barındırabilmektedir ve bundan dolayı sistit oluşması gerçekleşebilmektedir.

Bakteriyel Olmayan Sistit: Her ne kadar sistit oluşmasına bakteriyel enfeksiyonlar neden olsa da, bakteriyel ve bulaşıcı olmayan faktörler de mesane iltihaplanmasına neden olabilmektedir. Bu faktörlere bağlı olarak gelişen sistit türleri aşağıdaki gibidir;

  • İnterstisyel sistit: Nedeni tam olarak belli olmayan bu durum kronik mesane iltihaplanmasıdır ve ağrılı mesane sendromu olarak da bilinmektedir. Vakaları çoğu kadınlarda teşhis edilmektedir ve bu durumun tanısı ile tedavisi zorlayıcı olabilmektedir.
  • İlaca bağlı gelişen sistit: Bazı ilaçlar, özellikle de siklofosfamid ve ifosfamid gibi kemoterapi ilaçları mesanede iltihap oluşmasına neden olabilmektedir. Çünkü bu gibi ilaçların vücutta parçalanmış olan bileşenleri, vücuttan atılırken iltihaplanmaya neden olabilmektedir.
  • Radyasyon sistit: Pelvis bölgesinden radyasyon tedavisi gören kişilerde, mesane dokuları değişerek iltihaplanmaya neden olabilmektedir.
  • Yabancı cisimlerden kaynaklanan sistit: Uzun süre boyunca kateter (sonda) kullanımı, bakteriyel enfeksiyonlara ve dokuların hasar görmesine neden olabilmektedir. Bu iki etmen ise, iltihaplanmaya yol açabilmektedir.
  • Kimyasal sistit: Bazı insanlar belli başlı kimyasal içeren ürünlere karşı aşırı hassas olabilirler. Örneğin, banyo köpüğü, kadın hijyenik spreyleri ya da sperm öldürücü jeller gibi bazı kimyasal ürünler, mesanede alerjik reaksiyon gelişmesine ve iltihap oluşmasına neden olabilmektedir.
  • Diğer durumlara bağlı olarak gelişen sistit: Bazen de sistit, diyabet, böbrek taşı, prostat büyümesi ya da omurilik yaralanmaları gibi diğer sorunların komplikasyonları olarak ortaya çıkabilmektedir.

Tanı ve Testler

Eğer sistit belirti ve şikayetlerini yaşıyorsanız en kısa zaman içinde doktora gitmeniz gerekmektedir. Doktor, şikayetlerinizi ve tıbbi öykünüzü dinledikten sonra birtakım testlerin yapılmasını uygun görebilmektedir. Bunlar şu şekildedir;

  • İdrar testi – doktor eğer bakteriyel enfeksiyondan şüphelenirse bu testi yaptıracaktır. Ama tanı için tek başına yeterli olmayabilir.
  • Sistoskopi – ışıklı bir kamera yardımıyla mesane ve idrar yolları incelenmektedir ve gerekirse bu yöntemle biyopsi için parça da alınabilmektedir.
  • Görüntülü tarama – her zaman olmasa da bazen, özellikle de doktor sistiğe neden olan durumun tümör olabileceğinden şüphelendiğinde, X-ray (röntgen) ya da ultrason görüntüsü almak isteyebilir.

Sistit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Sistik tedavisi, sistiğe sebep olan esas durum baz alınarak uygulanmaktadır. Bu doğrultuda sistit tedavi yöntemleri aşağıda belirtildiği gibidir;

1.İlaç Tedavisi

blog-evaluating-medications

İnterstisyel sistit şeklinde gerçekleşen sistit tedavisinde, ilaçların da dahil olduğu çeşitli tedavi yöntemleri bulunmaktadır. İnterstisyel sistit tedavisinde kullanılan ilaçlar oral ya da direkt olarak mesaneye uygulanacak şekilde olabilmektedir. Bakteriyel sistit tedavisinde ise en yaygın şekilde kullanılan ilaç türü, antibiyotik ilaçlardan oluşmaktadır.

2.Ameliyat

surgery

Cerrahi işlem yardımı ile sistik tedavisi mümkündür, fakat doktorların ilk tercihi değildir. Çünkü cerrahi işlem daha çok kronik sistit tedavisi için ya da mesanede yapısal bir bozukluk söz konusu ise, onarılması için uygun görülmektedir.

3.Ev Bakımı

woman-drinking-water1

İlaçların da dahil olduğu ev bakımı, sistit semptomlarını yatıştırdığı gibi enfeksiyonun azalmasına da yardımcı olmaktadır. Örneğin; ılık su ile küvette oturularak 15-20 dakika boyunca yapılan banyolar  ve ısıtma pedleri kullanımı gibi yöntemler evde uygulanabilecek ve tedaviye katkıda bulunabilecek yöntemlerden bazılarıdır. Ayrıca, bol miktarda su içilmesi, kafeinli ve alkollü içeceklerden uzak durulması ile narenciye meyve suları ile baharatlı yiyeceklerden kaçınılması da, tedavi de önemlidir.

4.Alternatif Tedaviler

The-Top-5-High-Risk-Medications-in-Geriatrics-and-Long-Term-Care

İdrar kesesini kontrol altına alabilmek için, su ya da gaz ile germek (mesane distansiyonu) gibi birtakım işlemler uygulanabilmektedir. Sinir stimülasyonu (hafif elektrik darbeleri yardımıyla) gibi yöntemler ise, sık sık tuvalete çıkma sorununu en aza indirmeye ve pelvis bölgesindeki ağrıların giderilmesine yardımcı olabilmektedir. Eğer sistit, kemoterapi ya da radyasyon tedavisi nedeni ile meydana gelmiş ise, idrar yollarının ya da mesanenin temizlenmesi için birtakım ilaçlar kullanılabilmektedir.

Risk Faktörleri

Fiziksel anatomilerinden dolayı kadınlarda sistit oluşması riski daha yüksektir. Çünkü kadınlar daha kısa üreter (idrar yolu) yapısına sahiptir ve bundan dolayı bakterilerin mesaneye ulaşan yolu da kısadır. Böylece bakteriler daha kolay ve hızlı şekilde mesaneye ulaşmaktadır. İdrar yolları enfeksiyonu riski yüksek olan kadınlar ise şu şekildedir;

  • Aktif cinsel ilişki – cinsel ilişki bakterilerin idrar yollarında birikmesine yol açabilmektedir.
  • Bazı doğum kontrol yöntemlerini kullanan kadınlar – diyafram kullananlar kadınlarda idrar yolları enfeksiyonu oluşma riski yüksektir. Ayrıca, spermisid jel (sperm öldüren jel) içeren diyaframlarda bu risk daha da artmaktadır.
  • Hamileler – gebelikte değişen hormonel dengeler, idrar yolları enfeksiyonu riskini artırmaktadır.
  • Menopozdaki kadınlar – hormon seviyelerindeki değişimler nedeniyle kadınlarda idrar yolları enfeksiyonu riski artabilmektedir.

Hem erkekler hem de kadınlar için diğer risk faktörleri ise şu şekildedir;

  • İdrar akışının engellenmesi – idrar torbasındaki taş ya da erkeklerde prostat büyümesi gibi faktörler bu durumun yaşanmasına neden olabilmektedir.
  • Bağışıklık sistemi sorunları – diyabet, HIV enfeksiyonu ve kanser gibi hastalıkların tedavisi, bağışıklık sistemini olumsuz etkilemektedir ve bakteriyel riski bazen de viral mesane enfeksiyonu riskini artırmaktadır.
  • Uzun süre kateter kullanmak – bu tüpler yaşlı yetişkinlerde ya da kronik hastalarda kullanılmaktadır. Kateter yani sondaların uzun süre kullanılması bakteriyel enfeksiyonlara neden olabilmektedir.
  • Bunların dışında, erkelerde herhangi bir yatkınlık oluşturacak sağlık sorunu yoksa, sistit görülmesi riski çok düşüktür.

Belirtiler

Sistit belirti ve semptomları aşağıdaki gibidir;

  • İdrarda güçlü bir baskı hissedilmesi (çok sıkışmak),
  • Sık sık tuvalete çıkma ihtiyacı,
  • Tuvaleti yaparken yanma hissinin yaşanması,
  • Çok sıkışılması ama tuvalette az miktar idrar çıkması,
  • İdrarda kan oluşması (hematüri),
  • Dumanlı ve baskın kokulu idrar,
  • Pelvislerde rahatsızlık hissi,
  • Karnın alt kısmında baskı hissi,
  • Düşük dereceli ateş ya da titreme.

Komplikasyonlar

İdrar enfeksiyonları, uygun şekilde tedavi edilse dahi, nadir olarak da olsa, birtakım komplikasyonların yaşanmasına yol açabilmektedir. Fakat tedavi edilmemiş olan sistit, ciddi komplikasyonlara yol açabilmektedir. Bunlar şu şekildedir;

  • Böbrek enfeksiyonları,
  • İdrarda ancak mikroskop yardımı ile görülecek şekilde kan oluşması (mikroskopik hematüri)
  • İdrarda kanın direkt olarak görülmesi (gros hematüri).

Alınacak Önlemler

Sistit oluşması riskini azaltmaya yardımcı olacak yöntemler aşağıda belirtildiği gibidir;

  • Kızılcık suyu veya proantosiyanidin içeren haplardan uzak durmak,
  • Bol bol su içmek,
  • Kadınların tuvaletini yapmalarının ardından, genital bölgelerini önden arkaya doğru temizleyip yıkamaları,
  • Banyo yapmak yerine duşu tercih etmek ve genital bölgenin iyice temizlendiğinden emin olmak,
  • Kadınların cinsel ilişki sonrasında tuvalete çıkıp idrarlarını atması,
  • Kadınların genital bölgelerine deodorant sprey veya genital ürünler kullanmaktan kaçınmaları,
  • Tuvalet geldiğinde beklemeden hemen tuvalete gitmek,
  • Genital ve anal bölge temizliğine özen göstermek, fakat bu işlemi sert sabunlar kullanmadan ya da şiddetli bir şekilde uygulamadan yapmak.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ