Sodyum Eksikliği Nelere Yol Açar?

Sodyum Eksikliği Nelere Yol Açar?

Sodyum, Latincesi natrium olan sodyum periyodik cetvelde 1A grubunda bulunan bir alkali metaldir. Simgesi “Na” olarak gösterilir. Sodyum metali yumuşak ve kaygan bir maddedir. Sofra tuzu (NaCl) gibi doğal bileşiklerin içerisinde bol miktarda bulunur. Yüksek oranda reaktif bir metaldir, havada hızlıca oksitlenir.

Sodyumun Vücudumuzdaki Etkileri

Sodyum vücutta en çok bulunan minerallerden biridir. İnsan vücuduna sodyum genellikle sofra tuzu veya hayvansal tuzlu gıdalarla alınır. Vücutta sodyum damarlardaki kan miktarı ve tansiyondan sorumludur.

Sodyumun kandaki oranı bazı hormonlar tarafından düzenlenir. Bu hormonlar sodyumu belirli seviyeler arasında tutarlar. Bu hormonlardan ikisi böbrek üstü bezinden salgılanan aldosteron ve kortizol hormonlarıdır. Beyindeki hipofiz bezinden salgılanan antidiüretik hormon yani ADH’ da kan sodyum düzeyinin ayarlanmasını kontrol eder.

Kanda sodyumun azlığı genellikle günlük diyet aracılığı ile gerçekleşmez. Eğer kandaki sodyum miktarı 135 mEq/L’nin altındaysa kanda sodyum eksikliği bulunmaktadır. Kanda sodyum düşüklüğü vücutta aşırı su birikmesi veya aşırı sodyum kaybı nedenleriyle oluşabilir.  Kortizol hormonunun yetersiz gelmesi, tiroid hormonlarının az olması kanımızda sodyum miktarını azaltabilir. Bunların yanı sıra ADH hormonunun aşırı salgılanması da vücutta su miktarını artırarak kan sodyumunu azaltıcı etki gösterebilirler. Kan sodyum oranı düştüğünde baş ağrısı, bulantı, kusma, kas krampları, yorgunluk ve baygınlık gibi rahatsızlıklar meydana gelir.

Sodyum Eksikliğinde Neler Olur?

1. Sinir sistemi rahatsızlıkları

kas-ve-sinir-sistemi-hastaliklari

Kandaki sodyum eksikliği ilk olarak sinir sistemi rahatsızlıklarını ortaya çıkarır. Hastada laterji yani uyuklama hali, oryantasyon bozukluğu yani yer, mekan, kişiyi hatırlayamama veya zor hatırlama gibi rahatsızlıklar meydana gelir.

2. Kas krampları

timthumb

Kaslara giren kramp tarzında ağrılar, tendonlardan alınan reflekslerde azalma gibi belirtiler ileri derece sodyum eksikliği belirtileridir.

3. Bayılmalar

bayilma

Konvülsiyon gibi bayılmalar ileri derece sodyum eksikliği belirtilerindendir. Çok ilerlemiş sodyum eksikliği sonucu koma durumu meydana gelebilir.

Sodyum Eksikliği Nasıl Tedavi Edilir?

Doğru tedavi için cevaplanması gereken iki soru önemlidir:

  • Sodyum eksikliği belirtileri ilk olarak ne zaman ortaya çıktı?
  • Belirtiler ne zamandan beri devam ediyor?

Tedavilerin durumuna göre acilen alınması gereken önlemler olabilir. Akut hiponatremide serum sodyum konsantrasyonun hemen ve acilen yükseltilmemesi gerekmektedir. Serum sodyum konsantrasyonu 120 mEq/L ‘ye çıkana kadar saatte 2 mmol/L artırılması hedeflenmelidir. Bu tedavideki en önemli şey hastanın ilk sodyum değerine hızlıca ulaşmak değil hastanın sodyumunu güvenilir değer olarak kayıt edilen 120 mEq/L ‘nin üzerine çıkarmaktır.
Bu tedavide kullanılması gereken sıvı hipertonik  bir (%3) sodyum klorür (NaCl) solüsyonudur. Hastanın sodyum miktarını saatte 2mmol/L yükseltecek şekilde verilmelidir. Hastanın sıvı alımı kısıtlanmalı (hipovolemik hiponatremi hariç) ve gerekirse, idrar söktürücü olarak furosemid infüzyonu yapılabilir. Elektrolitler sık sık gözden geçirilmeli ve izlenmelidir. Litrede ki sodyum açığı X Toplam Vücut Suyu (Erkeklerin Vücut Ağırlığı %60, Kadınların %50’si) şeklinde hesaplanır. %3 ‘lük sodyum klorür (513 mEq/L konsantrasyonun da sodyum içermektedir). Kronik Hiponatremi Tedavisi: Saatte 1-1.5 mEq/L ‘yi geçmeyecek şekilde yavaşça azalan sodyum seviyesi yerine konmalıdır.

Sodyum Eksikliği Neden Olur?

Böbrek dışından sodyum kaybı olması nedeniyle

  • Kusma ve ishal
  • Peritonit, pankreatit, yanıklar, kas erimesi.
  • Yanıklar, aşırı terleme, kistik fibrozis

İdrarla sodyum kaybı nedeniyle

  • Tuz kaybettiren nefrit
  • Adrenal yetmezlik
  • İdrar söktürücü ilaçlar (tansiyon ilaçları)

Vücut sıvı kaybı olmadan oluşan sodyum düşüklüğü

  • Tiroid yetmezliği
  • Hipofiz yetmezliği ,adrenal yetmezliği
  • İlaçlar (epilepsi ilaçları, karbamazepin, klofibrate, siklosporin, fenotiazin, antidepressanlar, vinkristin)
  • Çok su içmek
  • Uygunsuz ADH sendromu

Vücut volüm artmasına bağlı sodyum eksikliği

  • Nefrotik sendrom denilen böbrek hastalığı
  • Siroz
  • Konjestif kalp yetmezliği
  • Kronik böbrek yetmezliği

Bazı hastalıklara bağlı sodyum düşüklüğü

  • Şeker yüksekliği hiperglisemi
  • Mannitol adlı şeker alkolü içeren serum verilmesi
  • Kanda trigliserid isimli yağ yüksekliği
  • Multipli myeloma hastalığı

Sodyum eksikliği ile meydana gelen rahatsızlıklar

  • Tiroid yetmezliği yani hipotiroidi
  • Hipofiz yetmezliği
  • Adrenal Yetmezliği
  • Uygunsuz ADH sendromu

Sodyum Eksikliğinde Hangi Tetkikler Yapılmalıdır?

Eğer sodyum eksikliğine sahip olduğunuzu düşünüyorsanız uzman bir hekim aracılığıyla gerekli tetkikleri yaparak kan sodyum değerinizi ölçtürebilirsiniz. Kandaki sodyum düşüklüğünün anlaşılması için gerekli tetkikler: üre, kreatinin, idrar dansitesi, böbrek testleri, karaciğer testleri, kandaki şeker miktarı, kandaki trigliserit ölçümleri, tiroid hormonları (TSH, T3, T4) testleri yapılmalıdır. Eğer kan sodyumu değeriniz 125 MEq/L’nin altındaysa mutlaka bir hastanenin acil servisine başvurunuz.

Sodyum Eksikliğini Gidermek İçin Hangi Besinler Tüketilmelidir?

  • Tuz
  • Salatalar
  • Balık
  • Peynir
  • Turşu
  • Çorbalar
  • Sebzeler
  • Kabak çekirdeği
  • Simit
  • Maden suyu
  • Fındık, fıstık, ceviz gibi kuru yemişler

Anlık sodyum eksikliği hissettiğinizde tuz içeren besinlere başvurarak bu ihtiyacınızı gidermeye yardımcı olabilirsiniz. Sodyum en çok tuzda ve tuz içeren gıdalarda bulunur. Sodyum içeren besinlere en güzel örnekler peynir, turşu, fındık, fıstık, ceviz gibi kuru yemiş türevi besinlerdir. Bol tuzlu ayran veya çorba, salata, balık gibi besinleri de tüketerek sodyum ihtiyacınızı karşılayabilirsiniz. Eğer göz kararması, baş dönmesi, bayılma gibi ciddi rahatsızlıklarla karşılaştıysanız mutlaka uzman bir hekime başvurup sodyum eksikliği hakkında detaylı bir inceleme yaptırınız. Gereken tetkikleri yukarıda belirtmiştik, fakat laboratuvar kaynaklı bir hata olmaması açısından testleri tekrarlayabilirsiniz.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ