Sperm Kalitesini Etkileyen Faktörler

Sperm Kalitesini Etkileyen Faktörler

Sağlıklı spermler her zaman doğuştan gelmiyor. Yaşam tarzınızın sperminizi nasıl etkilediği ve doğurganlığınızı geliştirmek için yapmanız gerekenleri anlamak önemlidir. Sizin spermleriniz yeterli mi? Eğer partnerinizle birlikte hamilelik planlıyorsanız, sperm sağlığınız hakkında da kafanızda soru işaretleri vardır. Öncelikle erkek doğurganlığını etkileyen faktörü anlamak sonrasında ise sperminizin olabilecek en üst performansı alabilmesi için adım atmak gerekiyor.

Sperm Sağlığını Neler Belirler?

Sperm sağlığı çeşitli faktörlere bağlıdır. Bu faktörler miktarı, hareket kabiliyeti ve spermin yapısıdır. Şimdi bu faktörleri inceleyelim:

  • Miktar: Eğer sperminiz milimetre başına en az 15 milyon miktarını geçiyorsa büyük ihtimal ile doğurgansınızdır. Sperm miktarınız ne kadar fazla olursa yumurtayı dölleyebilecek sperm adayı miktarı da bir o kadar artmış olur ve yumurtayı dölleme ihtimaliniz gittikçe artar.
  • Hareket Kabiliyeti: Yumurtaya ulaşmak ve yumurtayı döllemek için spermler hareket etmek zorundadır. Sperminiz kadının rahim boyunda, rahimde, yumurta kanalında bir çok engelle karşılaşacaktır. Bu engellerden kurtulabilmek için kıpır kıpır olmalı ve olabildiğince hareketli bir şekilde yüzmelidir. Bu motilite olarak bilinir. Doğurgan olabilmeniz için spermlerinizin en az yüzde 40 civarı hareket etmeli.
  • Yapı (morfoloji). Normal spermler oval kafalara ve uzun kuyruklara sahiptir. Bu özelllikler sayesinde birlikte çalışır ve ileri doğru ilerlerler. Spermlerin bu yapı şekli, miktarları ve hareket kabiliyetleri kadar önemli olmazken yine de normal şekle ve yapısal özelliklere sahip spermler doğurganlığı daha da arttıracaktır.

Hangi Nedenler Erkekte Doğurganlık Sorununa Yol Açar?

Çeşitli sağlık sorunları erkek doğurganlığında sorunlara yol açabilir. Bu problemlerden bazıları bunlardır:

  • Hipotalamusta ya da hipofiz bezinde (beynin testosteron ve sperm üretimi için testise sinyal gönderdiği yerler) olan bir sorun.
  • Testis ile ilgili bir hastalık
  • Sperm taşıma hastalıkları

Yaş aynı zamanda rol oynayabiliyor. Spermlerin hareket kabiliyeti ve oranı yaş ilerledikçe azalmaya eğilimli olup erkeğin doğurganlığını etkiliyor. Bazı araştırmalar gösteriyor ki 30’lu yaşların ortalarında ve erken 40’lı yaşlarda erkeklerin hamilelikte başarıya ulaşmasa genç erkeklere göre daha uzun sürüyor.

Yüzen Spermler

Sağlıklı Sperm Üretmenin En İyi Yolu Nedir?

Sağlıklı sperm üretme şansını arttırmak istiyorsanız öncelikle basit adımlar ile başlayabilirsiniz. Örneğin bu tavsiyeleri uygulamak sizi hedefinize uzaklaştıracaktır:

  • Sağlıklı bir kiloya sahip olun: Bazı araştırmalar gösteriyor ki vücut kütle endeksinin yüksek olması sperm hareketi ve sayısını azaltıyor. Yani eğer fazla kiloya sahipseniz (ayrıca göbek sahibi olmak da bunu etkiliyor) kilolarınızı vermeye başlamanız gerekiyor.
  • Sağlıklı bir diyete sahip olun: Bol bol sebze ve meyve tercih edin. Bunlar besin değeri bakımından dolu ve antioksidan açıdan zengin besinlerdir. Ayrıca abur cubur, işlemden geçirilmiş ürünlerden (hamburger vb.) elinizden geldiğince uzaklaşın. Şeker alımınızı da düşürmeniz sağlıklı bir diyet için olmazsa olmaz.
  • Seks ile bulaşan enfeksiyonları engelleyin: Bel soğukluğu ve chlamydia gibi seks yolu ile bulaşan enfeksiyonlar doğurganlığı etkileyen faktörlerdendir. Kendinizi korumak için seksüel partnerlerinizin sayısını sınırlandırın ve seks sırasında kondom kullanmaktan kaçınmayın. Tabii sağlıklı bir partner ile tek eşli bir ilişkide bulunmak da bu enfeksiyonları engelleyecektir. 
  • Stresi yönetmek: Stresin etkilemediği şey var mı? Stres seksüel fonksiyonları azaltıp, sperm üreten hormonların işine de karışabiliyor.
  • Hareketli bir yaşama sahip olmak: Orta seviyede fiziksel aktivite güçlü antioksidan enzimlerin seviyesini arttırıyor. Bu enzimler ise sperm üretimine yardımcı oluyor. Ayrıca spor yapmak özellikle de ağırlık kaldırmak testosteron seviyelerini de önemli derecede arttırıyor. Daha fazla testosteron ise daha fazla sperm miktarı demek.

Yumurtaya ulaşmış sperm

Önlem Almanız Gereken Şeyler Neler?

Sperm aşırı sıcak ve toksik kimyasallar gibi çevresel şartlara karşı oldukça savunmasızdır. Doğurganlığı koruyabilmek için bunlara dikkat etmelisiniz:

  • Sigara içmeyin: Sigara içen erkekler içmeyen erkeklere göre daha düşük sayıda sperme sahip. Sigara içmek ayrıca spermin hareket kabiliyetini etkileyip spermin yapısal şeklini de bozabilir. Eğer sigara içiyorsanız doktorunuzdan sigarayı bırakabilmek için yardım isteyin.
  • İçtiğiniz alkolün miktarını sınırlandırın: Aşırı derecede alkol almak testosteron üretiminin azalmasına, cinsel iktidarsızlığa, sperm üretiminin azalmasına öncüllük edebilir. Eğer alkol içecekseniz sarhoş olmayacak şekilde içmeniz sizin yararınıza olacaktır.
  • Seks esnasında kayganlaştırıcı kullanmaktan kaçının:  Kayganlaştırıcıların doğurganlık üzerine etkisi daha fazla araştırılması gereken bir şey olsa da yine de ilişki sırasında kullanmamayı düşünmelisiniz. Eğer gerekliyse bebek yağı, kanola yağı, yumurta beyazı ya da diğer doğurganlık dostu kayganlaştırıcıları kullanabilirsiniz.
  • Doktorunuzla kullandığınız ilaçlar hakkında konuşun: Kalsiyum kanal blokerleri, trisiklik antidepresanlar, antiandrojenler ve doğurganlığa etki eden diğer ilaçlar doğurganlık sorunlarına yol açabilir. Anabolik steroidler de benzer etkileri yaratabilir.
  • Kanser tedavisi: Kemoterapi ve radyasyon terapisi sperm üretiminizi kalıcı olarak etkileyip kalıcı kısırlığa yol açabilir. Bu tedaviyi olmadan önce doktorunuza tedavinin doğurganlığınıza olan etkileri sormaktan çekinmeyin. Belki doğurganlığınızı yeniden kazanabilir ya da tedaviden önce sperm depolama seçeneklerini düşünebilirsiniz.
  • Toksinlere karşı dikkatli olun: Zirai ilaçlara yakınlık, kurşun ve diğer toksinler sperm miktarı ve kalitesini etkileyebilir. Eğer toksinler ile çalışmanız gerekiyorsa bunu güvenli bir şekilde yapmaya dikkat edin. Örneğin koruyucu kıyafet ve ekipmanlar giyin, kimyasal maddeleri deriyle temas etmeyecek şekilde kullanın.
  • Aşırı sıcaklardan kaçının: Testislerinizin ısısının fazla artması sperm üretiminize köstek olabilir. Faydaları tam olarak kanıtlanmasa da bol iç çamaşırları giymek, oturma sürenizi kısaltmak, sauna ve sıcak su havuzlarından kaçınmak, laptop gibi sıcak aletleri kucağınızda uzun süre tutmamak sperm kalitesini geliştirebilir.
  • Aşırı derecede kilolu ya da zayıf iseniz normal kilolara ulaşmaya çalışın: Aşırı derecede kilolu ya da zayıf olmak erkeklerin spermini olumsuz bir şekilde etkiliyor. Ayrıca çiftlerin seksüel yaşantısını da etkileyebilir çünkü kilo problemleri erkeklerin libido ve performansını etkiler. Meyve, sebze, yağsız protein, tahıl ve süt ürünlerinden oluşan sağlıklı bir diyet, haftanın çoğu gününde yapılan bir fiziksel aktivite sizi sağlıklı bir kiloya ulaştıracaktır.
  • Cep telefonlarını bel seviyenizden uzaklaştırın: Cep telefonlarınızı kalçadaki ya da beldeki ceplerde taşıyorsanız bir daha düşünmelisiniz. Bu kısımlarda cep telefonları taşıyan erkekler diğer kısımlarda cep telefonu taşıyan erkeklere göre %11 daha az hareketli sperme sahip. Hatta testis bölgesine yakın olmayan telefonlar bile doğurganlık sorunlarıyla ilişkilendirilebiliyor. Bir tane araştırma bulmuş ki günde 1 sat telefonda konuşan erkekler günde 15 dakika telefonda konuşan erkeklere göre %17 daha az hareket kabiliyetine sahip spermlere sahip.
  • Bpa içeren ürünlere karşı dikkatli olun: Bpa’nın (bazı yiyecek konservelerinde, polikarbonat plastik bardaklarda, sürahilerde, tabak çanaklarda bulunabilen bir kimyasal) erkeklerin üreyebilme sağlığını etkilediğine dair yeterli derecede araştırma yok ama en azından bir kaç araştırma idrarın içinde bulunan yüksek derecedeki bpa miktarının düşük derecede sperm miktarı, kalitesi ve hareketi ile ilişkilendirdi.

Ne Zaman Yardım Aramaya Başlamalısınız?

Sağlıklı bir yaşama adapte olmak ve doğurganlığınıza zarar veren şeylerden kaçınmak başarıya ulaşmaktaki şansınızı arttırabilir. Eğer partnerinizle birlikte 1 yıldan beri korunmasız bir şekilde seks yapıyorsanız ve henüz hamilelik olmadıysa doğurganlığınızı ölçtürmek iyi bir fikir olabilir. Bir doğurganlık uzmanı buna sebep olan nedenleri keşfedebilir ve ebeveyn olmanıza giden yolu gerekli tedavilerle size açabilir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ