TİFONUN BELİRTİLERİ NELERDİR?

TİFONUN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Tifo, Salmonella typhi adı verilen zehirli bir bakterinin kana bulaşması sonucu meydana gelen bulaşıcı bir hastalıktır. Bu bakteri vücuda girdikten yaklaşık 6 ile 30 gün sonrasında belirtileri ortaya çıkan ve tedavisi mümkün olan fakat çok tehlikeli bir hastalık olan tifo, özellikle küçük çocuklar için oldukça tehlikeli bir hastalıktır. Antibiyotik ilaç ile tedavisi mümkün olan tifonun bir de koruma amaçlı aşısı bulunmaktadır.

Tifo oluşmasına sebep olan bakteriler, hijyenik olmayan ortamlarda, dışkı ile beslenen böcekler ve sinekler tarafından ya da hastanede hijyenik olmayan sağlık koşulları yolu ile bulaşabilmektedir. Tifo, genellikle, kirli içme suları ve hijyenik olmayan gıdalardan bulaşmaktadır. Bu nedenle tifo, endüstriyelleşmiş ülkelerde daha nadiren, gelişmemiş ülkelerde ise daha sık gözlenmektedir. Yapılan çalışmalara göre, içme sularını klorlamak, tifo bakterilerinin oluşmasını ve yayılmasını engellemektedir.

Tifonun Belirtileri

Tifonun belirtileri ve semptomları, yüksek ateş, halsizlik, baş ağrısı, karın ağrısı ve kabızlık ya da ishal şeklinde kendini göstermektedir. İshal ve kusma ise tifonun daha nadir olarak gözlenen belirtilerini oluşturmaktadır. Tifo bazı kişilerde, ciltte isilik ve kaşıntı ile birlikte pembe renkli lekelerin oluşmasına (özellikle karın bölgesinde) sebep olabilmektedir. Eğer tedavisi edilmez ise tifo, haftalar ya da aylar boyu sürebilmektedir.

Tifonun erken dönem belirtileri; düşük başlayan günden güne yükselen ateş (40.5 °C’ ye varabilen), baş ağrısı, halsizlik ve bitkinlik, kas ağrıları, terleme, kuru öksürük, iştahsızlık ve zayıflama, karın ağrısı, kaşıntı, ishal veya kabızlık ve karın bölgesinden şişkinlik gibi semptomlardır.

Tedavi edilmediği takdirde tifonun daha sonra gelişen belirtileri ise; sayıklama, hareketsiz şekilde yatma, gözlerin yarı kapalı halde olması ve dermansızlık gibi belirtilerdir.

1.Yüksek Ateş

12.5fever

Tifoya sebep olan bakterilerin, kana bulaşmaları sonucunda, kandaki hücreler bakteriler ile mücadeleye girmeye başlar. Kan hücreleri ile bakteriler arasındaki mücadele sonucunda, vücut ısısı artmaya başlar. Bundan dolayı, tifo bakterilerine karşı vücut, bir tepki olarak ısısını artırır. Böylece tifo, özellikle hastalığın ilerleyen dönemlerinde 40.5 °C sıcaklığa kadar varabilen ateşlenme durumuna sebep olmaktadır.

2.Halsizlik

disney-princess_221758_10

Birçok hastalığın belirtisi olabilecek olan halsizlik, tifonun da belirtilerinden biridir. Şiddetli şekilde kendini gösteren halsizlik ve bitkinlik, hastalığın yüksek ateş etkisinden kaynaklanabilmektedir.

3.Baş Ağrısı

Close-up of a businesswoman suffering from a headache in an office

Bakteri kökenli bir hastalık olan tifo, kas ağrılarına ve baş ağrılarına sebep olabilmektedir. Baş ağrısı, diğer bazı hastalıkların da belirtisi olabileceği gibi, tifoda birkaç diğer belirtinin birlikte görülmesi ile gelişmektedir.

4.Karın Ağrısı

Stomach-ache-4

Vücuda dışarıdan, yiyecek, içecek ya da herhangi başka tifolu bir kişi aracılığı ile giriş yapan tifo bakterileri, kana karışarak bağırsaklara ve safra kesesine doğru yol alırlar. Bağırsaklar özellikle kalın bağırsaklar, vücuttaki toksin ve zararlı maddelerin toplanıp, arıtılmaya gönderildiği bir organdır. Bundan dolayı bağırsaklara ve safra kesesine gelen bakteriler, hasta olan kişide karın ağrısına sebep olabilmektedir.

 5.Kabızlık ve İshal

Woman in the toilet

Kabızlık, tifonun erken döneminde gelişen bir hastalıktır. İshal ise nadir olarak, bazı kişilerde yaşanabilen belirtilerinden biridir. Kimi insanların bünyesinin gösterdiği özelliklerinden dolayı, tifo ishale de sebep olabilmektedir.

6.Kaşıntı ve Kızarıklık

30_rash

Özellikle karın ve sırt bölgesinde oluşan kaşıntı ile isilikler, hastalığın ilerleyen dönemlerinde kızarıklık ve şişkinlik oluşmasına sebep olabilmektedir.

7.Terleme

sweat

Yüksek ateş ve şiddetli kas ağrıları, çok fazla terleme yaşanmasına sebep olabilmektedir.

8.İştahsızlık

Close-up of a girl pushing a plate of soup on the table...A2NA8P Close-up of a girl pushing a plate of soup on the table

Tifo, bulantı ve nadir olarak da kusmaya sebep olabileceği gibi, genellikle iştah problemlerinin yaşanmasına yol açabilmektedir.

Tifonun Oluşum Nedenleri

Tifo hastalığına, ölümcül etkileri olan Salmonella typhi (S. Typhi) adı verilen bir bakteri sebep olmaktadır. Salmonella typhi bakteri, bağırsak enfeksiyonlarına sebep olan bakterilerden farklıdır. Tifo, dışkı ya da ağız yolu ile bulaşan bir hastalıktır. Hijyenik olmayan sularda ve ortamlarda çok hızlı çoğalan tifo bakterileri, ortak kullanılan tuvaletler yolu ile bulaşabilmektedir. Tifonun insan vücuduna girdikten sonra olgunlaşıp çoğaldığı bölge ise, bağırsak yolları ve safra kesesidir.

Risk Faktörleri

Tifo, dünya çapında halen ciddi sorunlara yol açan ve hayati tehlike oluşturan bir hastalıktır. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde çok daha yaygın görülen tifo, yılda ortalama 26 milyondan fazla insanın ölümüne yol açmaktadır.

En yaygın olarak; Hindistan, Güneydoğu Asya, Afrika ve Güney Amerika bölgelerinde etkisini gösteren tifo, diğer bazı bölgelerde de gözlenebilmektedir.

Dünya çapında tifo riski ile karşı karşıya olan en büyük grup çocuklardır. Çünkü, tifonun etkileri, çocuklarda yetişkinlere göre çok daha ağır geçmektedir.

Bunların dışında; tifonun endemik olarak görüldüğü ülkelere iş nedeni ile veya seyahat amacı ile giden kişiler, klinikal olarak laboratuvarda çalışan mikrobiyologlar, tifolu hastalarla ilgilenen yakınları ya da doktorlar ve hemşireler ve kanalizasyon suyu karışmış olan içme sularını içen kişiler risk gruplarını oluşturmaktadır.

Komplikasyonları

Tifonun en ciddi komplikasyonu, bağırsaklarda kanama ve oyuklar oluşmasıdır. Bu komplikasyonlar genellikle hastalığın üçüncü haftasında gelişmektedir. Bağırsak ve diğer bazı iç organların delinmesine sebep olabilen bu komplikasyonlar, karın ağrısına, bulantıya, kusmaya ve kan dolaşımı enfeksiyonuna (sepsis) yol açabilmektedir. Bu gibi hayati önem taşıyan komplikasyonların derhal ilaç ile tedavi edilmesi gerekmektedir.

Tifoda, daha az yaygınlık gösteren komplikasyonlar ise, miyokardit (kalp kasının iltihaplanması), kalp kapakçıklarındaki zarlarda iltihaplanma (endokardit), zatürree, pankreas iltihaplanması, böbrek ve safra kesesi iltihabı, omurga ve beyindeki zarların ve sıvıların iltihaplanması ve enfeksiyon kapması, delirme hali, halüsinasyon ve paranoya gibi psikolojik sorunlardan oluşmaktadır.

Tanısı

Doktor, tifo tanısı koymadan önce, hastaya ilaç ve yakın zamanda yapmış olduğu seyahatleri sormaktadır. Fakat daha sonradan kan testi ya da diğer vücut sıvılarından kültür testi istemektedir.

Tifo tanısı için en etkili testler, kan, dışkı, idrar ya da kemik iliğinden alınan numuneler yardımı ile yapılmaktadır.

Tedavisi

Antibiyotik tedavisi, tifonun tedavisinde en etkili olan yöntemdir. Bundan dolayı, tifo tedavisinde kullanılan ve reçeteli ilaçlardan olan antibiyotikler, siprofloksasin (Cipro) ve seftriakson (Rocephin) gibi ilaçlardır. Bunlardan, siprofloksasin (Cipro) hamile olmamak kaydı ile yetişkinlerin tedavisi için, seftriakson (Rocephin) ise daha çok çocukların tedavisinde kullanılmaktadır. Antibiyotik direnci olan kişilerde ise başka ilaçlar kullanılmaktadır.

İlaçlar dışında diğer tedavi yöntemleri ise, sürekli olarak sıvı tüketmek (ishalden dolayı) ve eğer oluşmuş ise, bağırsaklardaki oyukların cerrahi yöntemler ile onarılması gibi yöntemlerdir.

Alınacak Önlemler

Birçok gelişmekte olan ülkede halk sağlığı hedefleri konulması, tifonun kontrol edilmesi ve engellenmesi açısından önemli olacaktır. İçme sularını en iyi şekilde dezenfekte etmek ve birtakım ilaç bakımları ile temizlemek, şehirlerin ve yaşanılan bölgelerin kirlilikten arındırılması, tifo tehlikesinin görüldüğü ülkelere seyahate gitmeden önce aşılanmak, alınacak tedbirlerden bazılarıdır.

Mevcut olan tifo aşıları;

Tifo riskinin olduğu bölgelere seyahate çıkılmadan, en az bir hafta önce, sadece tek bir doz olmak üzere uygulanmaktadır.

Her dört kapsül ağız yolu ile verilmektedir ve tek kapsül ile birlikte günaşırı alınır.

Bunların dışında, alınacak önlemler arasında bazı kişisel bakım tedbirleri ve hijyenik tedbirler bulunmaktadır. Bu önlemler;

  • Düzenli olarak el yıkamak: Düzenli olarak elleri, sıcak ve sabunlu su ile yıkamak, tifo bakterisinde korunmanın en iyi yollarından biridir. Özellikle, halka açık yerlerde gezdikten sonra, yemekten önce ve dışarıdaki tuvaletleri kullandıktan sonra el yıkamak en iyi önlemlerden biridir. Ayrıca, alkol içerikli el arındırıcıları kullanmak da faydalı olacaktır.
  • Dezenfekte edilmemiş suları içmekten kaçınmak: Endemik olarak tifo bakterisinin bulunduğu bölgelerde içme suyu büyük bir problemdir. Bu nedenle, bu bölgelere gidildiği zaman oralarda, şişe su, kutu su ya da karbonatlı içecekler, soda, şarap, meyve suyu veya bira gibi içecekleri tüketmek daha tedbirli bir hareket olacaktır. Ayrıca, karbonatlı sular, karbonatsız sulara göre çok daha fazla güvenli içeceklerdir. Diğer yandan, dişleri fırçalamak için yine karbonatlı su kullanılmalı, buralarda duş alınırken, su yutmamaya özen gösterilmelidir.
  • Çiğ meyve ve sebzelerden kaçınmak: Çiğ sebze ve meyvelerin güvenli olmayan sular ile yıkanabileceği riskine karşın, bu sebze ve meyveleri çiğ olarak tüketmemek çok daha doğru olacaktır. Sebze ve meyveleri kabuklarını soyarak tüketmek, özellikle marul gibi sebzelere dikkat etmek önemlidir.
  • Pişmiş gıdaları tercih etmek: Özellikle buharda pişmiş yemekler en güvenlisidir. Fakat, et ürünleri ve sokaklarda seyyar satıcıların satışa sundukları gıdalar, sağlık açısından güvenli değildir.
  • Antibiyotik kullanmak: Doktorun talimatlarına uyacak şekilde antibiyotik alımı yapmak, alınacak olan önlemlerden biridir.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ