TÜKENMİŞLİK SENDROMUNUN BELİRTİLERİ NELERDİR?

TÜKENMİŞLİK SENDROMUNUN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Tükenmişlik sendromu terimi, 1970’li yılarda psikolog Herbert Freudenberger tarafından ortaya çıkarılmıştır. Herbert Freudenberger’e göre tükenmişlik sendromu, iş yaşamında yoğun şekilde çalışan kişilerde, çok fazla saat mesai yapan işçilerde ve hatta ev hanımlarında dahi gözlenebilen bir duygusal yorgunluktur. Yoğun stres altında çalışan kişilerde belli bir süre sonra ortaya çıkabilen tükenmişlik sendromu kişilerde bir bıkkınlık hissinin oluşmasına sebep olmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü’nün, 1998’de yayınlamış olduğu Dünya Sağlık raporuna göre tükenmişlik sendromu, kişinin iş yaşamında çok fazla çalışması sonucu ortaya çıkan aşırı derecedeki yorgunluk ve mutsuzluk halidir. Tükenmişlik sendromu kişinin, hem fiziksel hem de duygusal anlamda yorgun ve bitkin düşmesine sebep olan psikolojik bir süreçtir. Tükenmişlik sendromu yaşayan kişiler, insanlardan uzaklaşır, içine kapanır, işinden soğur ve sürekli olarak kendini yetersiz hisseder. Tükenmişlik sendromu, iş hayatında başarısızlığa ve duygusal olarak güçsüz hissetmeye neden olmaktadır.

Tükenmişlik sendromunun tanısı için henüz kesin bir araştırma bulunmamaktadır. Yapılan çeşitli anketler sonucunda, tükenmişlik sendromunun tanısını koymak için insanın kendisinin öz değerlendirme yapması kullanılabilir.

Tükenmişlik sendromunun mental ve fiziksel bozukluklar sonucu oluşabileceği düşünülmektedir. Fakat, tükenmişlik sendromu depresyon ile karıştırılmamalıdır. Tükenmişlik sendromunun birtakım semptomları depresyonun belirtileri ile benzerlik göstermiş olsa da, her iki sıkıntılı durum birbirinden çok farklı olabilmektedir. Fakat, tükenmişlik sendromunun bazı semptomları devam ettiği sürece depresyona yol açabilir. Tükenmişlik sendromunda yaşanan, aşırı bitkinlik hali, kendini zayıf hissetmek ve düşük performans gibi sıkıntılar, depresyona sebebiyet verebilmektedir. Tükenmişlik sendromu bir depresyon hali olmamakla birlikte, tedavi süreci de depresyona göre farklılıklar göstermektedir. Depresyon tedavisinde, psikoterapi ve gerekli ise ilaç tedavisi uygulanırken, tükenmişlik sendromunda tedavi yöntemi biraz daha farklıdır. Ayrıca depresyon, negatif düşünce ve duyguların, sadece iş yaşamını değil, hayatın her alanını ele alması durumudur. Yani, tükenmişlik sendromu daha çok iş hayatını kapsayan alanda etkinken, depresyon hayatın her bölümünü kapsayan bir sorundur. Depresyonun belirtileri de tükenmişlik sendromunun belirtilerine göre çok daha ağır ve zarar verici olabilmektedir. Tükenmişlik sendromu bir depresyon değildir ama depresyonun kökenlerini oluşturan ve onu tetikleyen duygusal bir sorundur.

Stres ile yakından alakalı olan tükenmişlik sendromu, stres durumunun aksine, esasında duyguların hasar görmesine sebep olan bir sağlık sorunudur. Tükenmişlik sendromu yaşayan kişiler sadece stres ile değil aynı zamanda duygusal alanda yaşadıkları boşluk hissi ve umutsuzluk ile de mücadele etmektedirler.

Tükenmişlik sendromunun oluşması birçok etkene bağlı olarak gelişebilmektedir. Fakat, tükenmişlik sendromunun oluşmasını tetikleyen en önemli etken, aşırı derecede efor sarf etmek ve normal çalışma saatinden fazla sürede çalışmaktır. Ofis ortamında uzun süre çalışan kişilerde ve ev hanımlarında da tükenmişlik sendromu oluşabilmektedir. Dışarıya fazla çıkmadan sürekli kapalı alanda çalışmak, ev işleri ve çocuklar ile uğraşmak, aynı işi rutin olarak her gün yapmak gibi durumlar, tükenmişlik sendromunun oluşmasına zemin hazırlamaktadır.

Fakat, tükenmişlik sendromunun oluşmasına sadece yoğun iş hayatı ya da çok fazla sorumluluk üstlenmek neden olmaz. Aynı zamanda, kişinin yaşam tarzı ve kişisel özellikleri de tükenmişlik sendromunun oluşmasına sebep olabilmektedir.

İş yaşamında karşılaşılan birtakım durumlar tükenmişlik sendromuna sebep olabilmektedir. Bu durumlar şu şekildedir; iş üzerinde kendini etkin hissetmemek, yapılan başarılı işlerin ödüllendirilmemesi, belirsiz ya da zorlayıcı mesleki talepler, monoton çalışmak, rekabet ortamının olmaması, karışıklık içinde çalışmak ve çevresel baskı altında çalışmak.

Yaşam tarzı nedeniyle gelişen tükenmişlik sendromunun nedenleri ise şu şekildedir; çok fazla çalışmak ve bunun sonucunda dinlenmeye yeterli vaktin kalmaması, yoğun çalışmaktan dolayı sosyal hayatın bitmesi, çok fazla beklenti içinde bulunmak, yeterli miktarda uyuyamamak, çok fazla sorumluluk almak ve kimseden yardım görememek, desteleyici ve yakın ilişkilerin olmaması.

Kişisel özelliklerden kaynaklanan tükenmişlik sendromunun nedenleri de şu şekilde sıralanmıştır; mükemmeliyetçilik eğilimler, hiçbir şeyi yeteri kadar iyi yapamıyormuş hissi, hem kendisine hem de etrafına karamsar bakış açısı, Tip A kişiliğe sahip olmak ve yüksek hedeflere sahip olmak.

Tükenmişlik Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Tükenmişlik sendromunun belirtileri; güne kötü ve mutsuz başlamak, her günün aynı olduğunu ve berbat olduğunu düşünmek, enerjinin tükenmesi, sürekli olarak yorgun hissetmek, dikkat eksikliği, hissizlik ve hiçlik duygusu yaşamak, iş hayatında verilen görevleri ezici ve sıkıcı bulmak, duygusal yorgunluk, iş ile ilişkili faaliyetlerde yabancılık hissetmek, performansta düşüş yaşanması gibi belirtilerdir. Ayrıca, motivasyon eksikliği, bilişsel problemler, kendine vakit ayıramamak gibi belirtiler de tükenmişlik sendromunun bazı belirtilerindendir.

  • Fiziksel açıdan tükenmişlik sendromunun bazı belirtileri; yorgunluk, bitkinlik, bağışıklık sisteminin zayıflaması, sürekli hasta hissetmek, mide ve karın bölgesi sorunları yaşamak, devamlı olarak baş ağrısı yaşamak, iştahın ve uyku alışkanlıklarının değişmesi şeklindedir.
  • Duygusal açıdan tükenmişlik sendromunun belirtileri; kendinden şüphe duyma, başarısızlık hissi, motivasyon kaybı, çaresizlik hissi, yenilgiye uğramışlık hissi, önyargısız olma, yalnızlık hissi, alaycı davranmak, insani iyiliklere inanmamak, toplumsal değerleri küçümsemek, azalan memnuniyet ve başarı duygusu gibi semptomlardır.
  • Davranışsal açıdan tükenmişlik sendromunun belirtileri ise; sorumluluklardan geri çekilme, kendini diğerlerinden izole etme, yapılacak olan işleri sürekli ertelemek, çok fazla yemek yemek, başa çıkabilmek için alkol ya da uyuşturucu ilaçlar kullanmak, işe geç kalmak ya da işi erken bırakıp gitmek, bıkkınlığın acısını başkalarından çıkarmak şeklindedir.

Aşağıda, tükenmişlik sendromunun belirtilerinden en dikkat çekenleri madde madde ayrıntılı olarak açıklanmıştır;

1.Duygusal Yorgunluk

überarbeitete frau mit migräne

Yorgun, bitkin ve tükenmiş hissetmek ile aşırı yorgunluk ve kendinde yeterli enerjinin varlığını hissetmemek, tükenmişlik sendromunun en belirgin belirtilerinden bazılarıdır.

2.Karın Ağrısı ve Mide Problemleri

Stomach-Pain-You-Could-Have-IBS

Tükenmişlik sendromunun fiziksel belirtilerinden en önemlisi, bağışıklık sistemini zayıf düşürmesidir. Bunun sonucunda ise, karın bölgesinde ağrılar ve kramplar yaşanabilmektedir. Ayrıca, mide ve bağırsak sorunları da  tükenmişlik sendromunun belirtilerinden bazılarıdır. Mide bulantısı ve mide ağrıları, tükenmişlik sendromunun sebep olduğu olumsuz etkilerdendir.

3.Aktivitelerde Yabancılaşma

alienation-graziano-panfili-photography-3

Tükenmişlik sendromu yaşayan kişiler, meslek ve işlerini, giderek negatif ve sinir bozucu bulmaktadırlar. Bundan dolayı da, işlerinden giderek uzaklaşırlar.

4.Alaycı Tavır Sergileme

frown_man

Davranışsal açıdan, tükenmişlik sendromu yaşayan kişiler, alaycı ve küçümseyen tavırlar sergilemeye başlarlar. Bu alaycı ve küçümseyen tavırlarını, hem etrafındaki arkadaşlarına hem de iş arkadaşlarına göstermektedirler.

5.Performans Düşüklüğü

failures-415x260

Her gün eve iş ve görev getirmek, işyerinde üstlenilen yoğun görevler ya da ev hanımlarının aile üyelerine sunmuş olduğu hizmet ve gösterdiği bakım gibi durumlar, tükenmişlik sendromunun ilerlemesine neden olmaktadır. Bu şekilde tükenmişlik sendromu yaşayan kişilerde, performans düşüklüğü görülmesinin yanında, konsantrasyon bozukluğu, dalgınlık ve yaratıcılık yeteneklerinde azalma gibi durumlarda gözlenmektedir.

6.Yorgunluk ve Bitkinlik

Frustration

Tükenmişlik sendromunun en belirgin ve net gözlenen belirtilerinden biri, fiziksel yorgunluk ve bitkinlik halidir. Bu yorgunluk hem fiziksel hem de zihinsel olabilmektedir. Ayrıca, tamamen tükenmiş hissetmek, geçmeyen yorgunluk ve enerjisiz hissetmek, tükenmişlik sendromunun belirtilerinden bazılarıdır.

7.Motivasyon Eksikliği

unhappy-man-pano_15468

İşyerinde motivasyon eksikliği ve dikkat dağınıklığı yaşamak tükenmişlik sendromunun iş yaşamını oldukça olumsuz etkileyen belirtilerindendir. Bu kişiler için, her sabah erkenden uyanarak işe gitmek, normalden çok daha fazla yorucu bir işlemdir.

8.Karamsarlık ve Negatif Duygular

pessimist negative on gray background_0

Çevredeki olaylara ve insanların davranışlarına sürekli olarak negatif açıdan yaklaşmak, pozitif düşünememek, tükenmişlik sendromunun yıpratıcı belirtilerinden biridir. Bu gibi kişiler, etraflarında da devamlı olarak olumsuz hava oluşturmaktadır.

9.Bilişsel Sorunlar

mental_model

Yoğun stres altında kalan beyin, normal şekilde düşünemez ve çalışamaz. Bundan dolayı, tükenmişlik sendromu, algılamada ve zihinsel faaliyetlerde yavaşlamaya sebep olmaktadır. Unutkanlık ve dalgınlık da tükenmişlik sendromunun olumsuz sonuçlarından bazılarıdır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ