ÜRTİKER NEDEN OLUR?

ÜRTİKER NEDEN OLUR?

Ürtiker ya da daha bilinen adı ile kurdeşen, cilt üzerinde kırmızı ya da beyaz şeritler halinde kaşıntılı bir bölge oluşturmaktadır. Cilt üzerinde oluşan bu şeritler oldukça farklı boyut ve görüntülere sahip olabilmektedir. Ürtiker izleri, genellikle altı haftadan daha fazla süre içinde cilt üzerinde kalır ve aylar ya da yıllar sonra yeniden tekrarlayabilir. Genellikle hayati tehlike oluşturmayan ürtiker, bazı durumlarda kişiye çok fazla rahatsızlık vererek, uyku sorunlarının yaşanmasına ve günlük aktivitelerin olumsuz yönde etkilenmesine sebep olabilmektedir.
Tedavisi mümkün bir hastalık olan ürtikerin belirtilerinden kaynaklanan sorunlar da tedavi edilebilir özelliktedir.
Ürtiker ya da kurdeşen, dünya genelindeki insanların % 20’sini etkisi altına almaktadır. Ürtiker bazı insanlarda ise, kronikleşmiş şekilde seyretmektedir.

Ürtikerin Oluşum Nedenleri

Ürtiker çok çeşitli nedenlere bağlı olarak gelişmektedir. Bir cilt hastalığı olan ürtiker oluşumu; hücreler tarafından açığa çıkarılan histamin isimli bileşenin ortaya çıkması ve kan dolaşımındaki diğer kimyasal bileşenlerin etkisi ile, tetiklenmektedir. Öte yandan doktorlar, bu cilt hastalığının oluşum nedenlerini tam olarak belirlemiş değillerdir. Buna göre doktorlar, kalp hastalıklarının, tiroid hastalıklarının ya da lupus gibi hastalıkların, ürtikerin altında yatan hastalıklar olduğunu düşünmektedir. Fakat ayrıca, bazı koşul ve faktörlerin, ürtiker hastalığının oluşmasını tetiklediği düşünülmektedir. Ürtiker oluşumunu tetikleyen bu faktörler ve durumlar ise aşağıda verildiği gibidir;

1.Bazı İlaçlar

medicine1-1

Oluşum nedenleri tam olarak saptanamayan ürtikerin, bazı ilaçların kullanılması halinde, şiddetlendiği ya da tekrarlandığı gözlenmiştir. Ürtikerin, oluşmasına zemin hazırlayan ve bu cilt hastalığını tetikleyen bazı ilaçlar ise, ağrı kesiciler başta olmak üzere, penisilin ve sulfa gibi antibiyotik ilaçlar, ibuprofen gibi iltihap karşıtı ilaçlardan oluşmaktadır. Bunların yanı sıra, kan nakli yaşamış olan kişilerde de, ürtiker oluşumu meydana gelebilmektedir.

2.Stres

A cropped shot of a handsome businessman under strain as colleagues request various things from him

Stres cilde zarar veren belki de en büyük etkenlerden biridir. Ürtiker hastalığının da, stres ve anksiyete gibi psikolojik sorunlar nedeni ile tetiklendiği görülmüştür. Halk arasında bilinen adı ile kurdeşen durumunun, yine halk arasında oluştuğuna inanılan sebebi, stres ve üzüntü halidir. Stres ve kaygı halinin özellikle çok yoğun şekilde yaşanması durumunda, ürtiker oluşabilmektedir.

3.Böcekler ya da Parazitler

insect_wallpaper14

Bazı böceklerin ısırması ya da sokması sonucu, vücutta kırmızı ya da beyaz lekeler halinde, kaşıntı gelişebilmektedir. Bu durum, ürtiker cilt sorununu tetiklemektedir. Bunun dışında bazı parazit türleri de, vücuda giriş yaptıktan sonra, ürtiker oluşması sebep olabilmektedir.

4.Enfeksiyonlar

petri-dish-hand-his

Özellikle bakterilerin sebep olduğu enfeksiyon durumlarında, ürtiker oluşumu da tetiklenmektedir. Bu bakteriler, idrar yolları enfeksiyonu ve boğaz enfeksiyonları oluşmasına yol açarlar. Vücutta gelişen bu gibi enfeksiyonlar ise, ürtiker oluşmasına neden olabilmektedir.

Ayrıca, virüslerin sebep olduğu, grip, mononükleoz enfeksiyonlar ve hepatit enfeksiyonları da, ürtiker oluşmasına neden olabilmektedir.

5.Sıcaklık Değişimleri

Thermometer

Sıcaklık değişimlerinin ürtiker hastalığını tetiklediği düşünülmektedir. Çok soğuk bir havaya maruz kaldıktan sonra, yeniden ısınmak, ürtiker oluşmasına neden olabilmektedir. Bunun dışında, soğuk havuzlarda yüzmek de ürtiker oluşmasına zemin hazırlayabilmektedir.

Diğer yandan, çok fazla yüksek sıcaklık da, ürtikeri tetiklemektedir. Özellikle terlemek, çok sıcak su ile duş almak, egzersiz ve spor sırasında çok terlemek gibi durumlar, ürtiker oluşmasına neden olabilmektedir.

6.Cilt Yara ve Sıyrıkları

won-t-finger-stop-bleeding_3b1cf1e43bbee520

Deri üzerinde oluşan sıyrıklar ve yaralar, ürtikeri tetikleyen en yaygın faktörlerden biridir. Buna göre, cilt dokusunda meydana gelen yara veya sıyrık gelişmesinden, çok kısa bir süre sonra ürtikerin belirtileri meydana çıkabilmektedir.

7.Güneş Işığı

live-on-sunlight

Çok fazla süre güneş ışığına maruz kalmak, sadece ürtiker oluşmasına değil, diğer birçok cilt hastalığının da oluşmasına neden olmaktadır. Özellikle bazı kişilerde, solar ürtiker oluşmasına neden olan güneş ışınları olumsuz etkiler göstermektedir. Bu kişilerin güneş altında beş dakika gibi kadar kısa süre kalmaları halinde dahi, ürtiker hastalığı tetiklenmektedir.

8.Fazla Alkol Tüketimi

efeitos-do-alcool

Çok fazla miktarda alkol tüketmek, ürtiker hastalığına neden olabilmektedir. Fazla miktarda tüketilen alkol, karaciğeri yormaktadır. Karaciğer ise, kanı arındırmaya yardımcı bir organdır. Alkol tüketince karaciğer görevini etkili şekilde yapamaz ve kan dolaşımındaki bileşenler de bu durumdan olumsuz etkilenebilir. Bundan dolayı, fazla alkol tüketimi, ürtikere neden olabilmektedir.

9.Bazı Gıdalar ve Gıda Katkı Maddeleri

Large group of foods

Birtakım gıdalar ve hazır besinlerde bulunan gıda katkı maddeleri, ürtikerin oluşmasına zemin hazırlayabilmekte ya da bu cilt hastalığını tetikleyebilmektedir. Özellikle, fıstık, yumurta, ceviz ve kabuklu deniz hayvanları tüketmek, bazı kişilerde ürtiker oluşmasına neden olabilmektedir.

10.Cilt Üzerinde Baskı Oluşması

photolibrary_rf_photo_of_woman_buttoning_pants

Cilt üzerinde aşırı baskı oluşması halinde ürtiker meydana gelebilmektedir. Özellikle dar kıyafetler giymek ya da dar kemerler kullanmak, ürtiker sorununu tetikleyerek meydana gelmesine neden olabilmektedir. Bundan dolayı, çok dar kıyafetler giyen kişilerin, bel bölgelerinde kaşıntılı kızarıklıklar meydana gelebilmektedir.

11.Hayvan Tüyleri

360305678_eb95cdd3ee_o

Bazı insanların, havyan tüylerine maruz kalmaları halinde, ürtiker hastalığının oluşmasına zemin hazırlanabilmektedir. Bundan dolayı, evcil ya da sokak hayvanı olması önemli değil, hayvan tüyleri kişilerde, ürtiker oluşmasına neden olabilmektedir.

12.Bazı Bitkiler ve Polenler

pollenss640.jpg__640x360_q85_crop

Bazı bitkiler ve bu bitkilerin içermiş olduğu özleri, ürtiker oluşmasına neden olabilmektedir. Özellikle zehirli meşe ve zehirli sarmaşık gibi bitkiler ile, lateks gibi hemen her bitkinin yapısında bulunan bir sıvı olan lateks sıvısı, ürtiker oluşması için zemin hazırlamaktadır. Bunun dışında, polenler de ürtiker hastalığını tetikleyebilmektedir.

Ürtikerin Belirtileri

Ürtiker ya da kurdeşen hastalığının belirtileri aşağıda verildiği gibidir;

  • Genellikle toplu halde gelişen ve yüzde, gövdede, kollarda ya da bacaklarda kırmızı veya beyaz renkli izler (plaklar, kırbaç izi gibi) oluşması.
  • Şiddetli şekilde yaşanan kaşıntılar.
  • Özellikle boğaz içinde ve gözlerde, yanaklarda, dudaklarda, ellerde, ayaklarda ve genital bölge etrafında ağrı veya yanma (anjiyoödem) yaşanmasına sebep olan, şişkinlikler.
  • Isı artması, egzersiz sonrası ya da stres durumunda, daha şiddetli şekilde kendini gösteren kaşıntı ve kızarıklıklar.
  • Cilt dokularında yaşana kızarıklık ya da beyazımsı lekelerin, aylar hatta yıllar sonra, aynı şekilde yeniden tekrarlaması durumu.
  • Nadir olarak gözlenen ürtiker belirtilerinden bazıları ise, baş dönmesi, göğüste sıkışma, dilde ya da boğazda şişme gibi durumlardır. Bu belirtiler, ürtiker hastalığının çok ilerlediğini ve şiddetlendiğini gösterebilmektedir.

Risk Faktörleri

Kurdeşen yani ürtiker hastalığının oluşmasını tetikleyen bazı risk faktörleri şu şekildedir;

  • Kadınlar, erkeklere göre iki kat daha fazla ürtiker riski ile karşı karşıyadır.
  • Henüz genç yaşında olan yetişkinlerde, ürtiker oluşması riski daha yüksektir.

Komplikasyonlar

Ürtiker hastalığının oluşması sonucu bazı diğer sağlık sorunlarının meydana gelmesi durumu da söz konusudur. Buna göre, ürtiker hastalığının yol açabileceği bazı sağlık sorunları aşağıdaki gibidir;

  • Nefes alıp verirken zorlanmak,
  • Ciddi alerjik reaksiyonlar yaşanması,
  • Tiroid hastalıkları,
  • Lupus hastalığı,
  • Romatizmal eklem iltihabı,
  • Sjogren sendromu,
  • Çölyak hastalığı,
  • Tip 1 diyabet.

Tanı ve Test

Doktor, ürtiker hastalığı tanısını koyabilmek için hem fiziksel muayene yapar, hem hastanın ilaç geçmişini öğrenir hem de bir takım testler yapar. Buna göre doktor fiziksel muayenenin ardından hastaya bir takım sorular yöneltir. Bu sorular şu şekildedir;

  • Ne gibi aktivitelerle uğraşıldığı,
  • Herhangi bir ilaç kullanılıp kullanılmadığı,
  • Bitkisel ilaçlar ya da bitkisel takviyelerin alınıp alınmadığı,
  • Genellikle ne gibi besinler ve içecekler tüketildiği,
  • Ürtikerin sebep olduğu lekelerin ne zamandan beri devam ettiği.

Ürtiker tanısı ve teşhisi için doktorun uygulayacağı bazı testler ise şöyledir;

  • Kan testleri,
  • Alerji testleri.

Tedavi ve İlaçlar

Doktor hastanın şikayet ve belirtilerine bağlı olarak bir tedavi planı hazırlamaktadır. Ürtiker tedavisi genellikle ilaç ve evde bakım şeklinde seyir etmektedir. Reçetesiz satılan antihistamin ilaç ve kişisel bakım yardımıyla hasta kendini daha iyi hissetmektedir. Bunların dışında doktor, ürtiker oluşumuna neden olan yani hastalığın altında yatan nedenleri tedavi etmeye yönelebilir. Örneğin; kronik ürtiker ile birlikte iltihaplı tiroid yaşayan hastanın, tiroid problemi tedavi edilerek, ürtiker sorunu da kontrol altına alınabilir.

Ürtiker tedavisinde kullanılan diğer tedavi yöntemleri ise şöyledir;

  • Uyku getirmeyen antihistamin ilaçlar – yan etkisi az olan yeni tür antihistamin ilaçlardır ve semptom oluşumunu engellemeye yardımcı olmaktadır.
  • Yeni tür antihistaminlerin faydası olmamış ise, eski form antihistamin ilaçlar – bu ilaçlar, uyumadan önce kullanılmalıdır. Gün içinde kullanılması halinde, uyku ve uyuşukluk yapmaktadır.
  • Histamin (H-2) bloker ilaçlar – enjektör ya da ağız yolu ile alınır. Yan etkisi olarak baş ağrısı ve sindirim sorunları yaşatabilmektedir.
  • Anti-iltihap ilaçlar – ağızdan alınır, şişkinliği, kızarıklığı ve kaşınmayı azaltmaya yardımcı olur. Ciddi yan etkiler yaşanmasına sebep olabilir.
  • Antidepresan ilaçlar – krem formu (trisiklik antidepresant doxepin) ile kullanılır ve kaşıntıyı gidermeye yardımcı olur. Yan etki olarak, baş dönmesi ve uyuşukluk yaşatabilmektedir.

Bunların dışında, ürtiker tedavisinde kullanılan diğer ilaçlar ise şöyledir;

  • Enjekte astım ilaçları,
  • Astım ilaçları ile birlikte antihistamin ilaçlar,
  • Siklosporin,
  • Takrolimus,
  • Mikofenolat.

Hamile ve emziren kadınların ilaçları kullanmadan önce ya da doktorun uygun gördüğü ilaçları kullanırken, doktorlarına devamlı olarak danışmaları tavsiye edilmektedir.

Evde Bakım

Ürtiker tedavisinde ilaçların yanı sıra, evde kişisel bakım da oldukça önemli rol oynamaktadır. Evde bakım olarak aşağıda verilen yöntemler kullanılabilir;

  • Gevşek ve hafifi giysileri tercih etmek,
  • Tahriş eden ve sert sabunlar kullanmaktan kaçınmak,
  • Etkilenen bölgeyi soğuk duş ile yıkamak, yatıştırıcı losyon sürmek ya da serin bir bez ile rahatlatmak,
  • Yenildiğinde ve içildiğinde ürtiker oluşturan gıdaların not edilmesi ve doktora gösterilmesi. Çünkü bunlar tetikleyici etkenler olabilir.
  • Eğer ürtikeri tetikleyen etkenleri biliyorsanız bunlardan uzak durmak. Örneğin; bazı gıdalar, alkol, ağrı kesiciler, sıcak, soğuk ve stres gibi.

Alternatif İlaçlar

Üzerinde daha çok çalışmalar yapılması gerekmesinin yanı sıra, bazı bulgular, ürtiker belirtilerinin alternatif yöntemler yardımı ile hafifleyebileceğini göstermiştir. Bu alternatif tedavi yöntemleri ise şöyledir;

Beslenme kaynaklarına kısıtlama getirmek. Örneğin, maya, katkı maddesi içeren gıdalar ve cilt alerjisine sebep olan diğer alerjenlerden uzak durmak.

  • B12, C ve D vitamini takviyesi almak.
  • Balık yağı ve quercetin takviyesi almak.
  • Rahatlama tekniklerini uygulamak.
  • Akupunktur ve bazen de, dulavrat otu ile bitkisel yıkama yapmak.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ