Uyuz Tedavisi

Uyuz Tedavisi

Uyuz, cildin kaşınması durumudur ve Sarcoptes scabiei adı verilen küçük bir böcekçiğin ciltte yuvalaması nedeni ile oluşmaktadır. Bu böceğin var olduğu ve oyuklar oluşturduğu bölgede yoğun kaşıntılar oluşmaktadır. Uyuz kaşıntıları özellikle geceleri daha şiddetli olabilmektedir.

Uyuz bulaşıcıdır ve hızlı bir şekilde yakın fiziksel temas ile bulaşabilmektedir. Uyuz, aile, çocuk bakım merkezleri, okul sınıfları, huzur evleri ya da cezaevlerinde bulaşabilmektedir. Doğası gereği bulaşıcı olan uyuz nedeniyle doktorlar genellikle tüm aileyi ya da toplulukları kapsayan tedavi yöntemini önermektedir.

Kolayca tedavi edilebilen uyuz tedavisinde ilaçlar cilde uygulanarak böceklerin ve yumurtalarının öldürülmesi şeklinde gerçekleşmektedir. Kaşıntılar ise birkaç hafta boyunca sürebilmektedir.

Oluşum Nedenleri

İnsanlarda uyuz yaşanmasına neden olan böceğin, sekiz bacaklı mikroskobik bir kene olduğu bilinmektedir. Dişi böcekçik deri altına yuvalanmaktadır ve buraya yumurtalarını depolayacağı bir tünel açmaktadır. Bu yumurtalar çatladığında ise ortaya çıkan larvalar deri üzerinde kendi yollarını işlemeye başlarlar. Larvalar olgunlaştığında ise, cildin diğer bölgelerine yayılırlar ya da diğer insanlara da bulaşırlar. Ciltte yaşanan kaşıntı ise, vücudun böcekçiğe, yumurtalarına ve bıraktıkları atıklara karşı verdiği bir alerjik tepkinin sonucudur.

Yakın fiziksel temas ile ve daha az sıklıkta, uyuz bulaşmış olan bir kişi ile giysi veya yatağı paylaşan kişilere uyuz bulaşabilmektedir.

Köpekler, kediler ve insanlar kendilerinden ayrı türlerdeki uyuz böceklerinden etkilenmektedirler. Çünkü her bir uyuz böceğinin kendine özel tek bir türde yuvası bulunmaktadır ve böcekler bu yuvadan uzakta yaşamayı tercih etmemektedirler. Bundan dolayı, herhangi bir uyuzlu havyan ile insanın teması sonucu insanlarda geçici bir cilt reaksiyonu oluşabilir. Fakat insanlarda bu kaynaktan dolayı uyuz gelişmesi tamamen mümkün değildir ve başka bir insandan diğerine uyuz böceğinin gelmesi daha olasıdır.

Tanı ve Testler

Doktor uyuz teşhisini koyabilmek için hastanın cildini muayene eder ve uyuz böceğine has olan tünellerin deri altında var olup olmadığını kontrol eder. Eğer doktor bir uyuz böceği yuvası bulursa, mikroskop altında incelemek için cildin o bölgesini kazıyabilir. Mikroskobik araştırma sonucu ise, uyuz böceğinin ya da yumurtalarının var olup olmadığına karar verilmektedir.

Uyuz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Uyuz tedavisi, ilaçlar yardımıyla böceklere istila edilmesi ve yok edilmesi şeklindedir. Doktorun yazacağı reçetede çeşitli kremler ve losyonlar bulunmaktadır. Bu ilaçlar genellikle boyundan aşağısında vücudun her yerine uygulanmaktadır ve sekiz saat boyunca ilaçlı şekilde bırakılmaktadır. Eğer yeni bir uyuz böceği yuvası ve kaşıntısı oluşursa, bu defa ikincil bir tedavi gerekli olacaktır. Doktor, uyuz çok kolay şekilde bulaştığı için, herhangi bir uyuz göstergesi olmasa dahi tüm hane halkını ve yakın çevreyi de tedaviye dahil edebilmektedir. Uyuz tedavisinde yaygın şekilde reçeteye eklenen ilaçlar şu şekildedir;

1.Yüzde 5’lik Permetrin Krem (Elimite)

elim002t

Permetrin krem harici olarak kullanılmaktadır ve Sarcoptes scabiei böceklerinin ve yumurtalarının yok edilmesini sağlayan kimyasallar içermektedir. Permetrin kremler genellikle yetişkinlerin, hamile bayanların, 2 aylık ve daha büyük çocukların kullanımı için güvenli olarak kabul edilmektedir. Fakat bu ilaç emziren anneler için tavsiye edilmemektedir.

2.Lindane Losyon

lindane_lotion_l

Bu ilaç aynı zamanda kimyasal arınma tedavisidir ve onaylanmış diğer tedavilere karşı vücudu tolerans gösteremeyen kişiler için tavsiye edilmektedir. Lindane losyon, 2 yaşında küçük olan çocuklar, hamileler, emziren kadınlar, yaşlılar ve 50 kilogramdan daha az kiloya sahip olanlar için güvenli bir ilaç değildir.

3.Crotamiton (Eurax) İlaç Tedavisi

images_product_4_crotaderm-bf

Bu ilaç krem ya da losyon şeklinde bulunmaktadır ve iki gün boyunca günde bir defa uygulanmaktadır. Crotamiton kremler ya da losyonlar, çocukların, hamile ya da emziren kadınların kullanımı için güvenli değildir. Crotamiton ilaç ile yapılan devamlı tedavilerin başarısızlık ile sonuçlandığı bildirilmiştir.

 4.Ivermektin (Stromectol) İlaç Tedavisi

wezuvay

Bu oral olarak alınan reçeteli ilacı doktorlar, bağışıklık sistemi değişimine uğramış kişiler, kabuklu şekilde uyuz sorunu yaşayan insanlar ya da reçeteli losyon ve krem tedavisine yanıt vermeyen hastalar için önermektedir. Ivermektin, hamile ya da emziren kadınlar ile 15 kilogramdan daha düşük kiloda olan çocuklar için tavsiye edilmemektedir.

Tüm bu ilaçlar hızlı şekilde uyuz böceklerini yok etse dahi, kaşıntıların sonlanması birkaç hafta sonra bile gerçekleşmeyebilir. Doktorlar, bu ilaçları kullanamayan ya da bu tedavilere cevap vermeyen kişiler için, vazelin içinde kükürt bileşimi gibi bazı diğer harici ilaçları önerebilmektedir.

Belirtiler

Uyuz hastalığının belirti ve şikayetleri aşağıda belirtildiği şekildedir;

  • Genellikle geceleri daha da kötüye giden şiddetli kaşıntılar,
  • Cilt üzerinde minik kabarcıklar ya da diken şeklinde oluşan ince ve düzensiz oyuntu parçaları.

Oyuntular ya da parçalar tipik olarak cilt üzerinde kıvrımlar şeklinde gözlenmektedir. Bu oyuntular vücudun hemen her bölümünde bulunabilmektedir  ve büyük çocuklar ile yetişkinlerde daha sık yaşanmaktadır. Oyuntuların bulunduğu bölgeler şu şekildedir;

  • Parmak araları,
  • Koltuk altları,
  • Bel çevresi,
  • Bileklerin iç kısımları,
  • Dirseklerin iç kısımları,
  • Ayakların tabanları,
  • Göğüs altları,
  • Erkeklerin genital bölgelerinin etrafı,
  • Kalçalar,
  • Dizler,
  • Kürek kemikleri.

Bebek ve küçük çocuklarda yaygın şekilde etkilenen bölgeler ise şu şekildedir;

  • Kafa derisi,
  • Yüz,
  • Boyun,
  • Avuç içleri,
  • Ayak tabanları.

Sarcoptes scabiei uyuz böceğine daha önceden maruz kalınmasından birkaç gün sonrasında belirti ve şikayetler gelişmeye başlamaktadır. Fakat eğer daha önce uyuz böceğine maruz kalınmamış ise belirti ve şikayetlerin ortaya çıkması altı hafta gibi uzun bir süreci kapsayacaktır. Fakat, herhangi bir belirti olmasa dahi uyuzun bulaşma riskinin olduğunu hatırlamak önemli olacaktır.

Komplikasyonlar

Güçlü kaşıntılar yaşanması nedeni ile cildin bozulması sonucu, impetigo gibi ikincil bakteriyel enfeksiyonların oluşması muhtemeldir. İmpetigo, deride yüzeysel enfeksiyon şeklinde gelişmektedir ve genellikle stafilokok bakteri ya da bazen de streptokok bakteriler nedeniyle gelişmektedir. Uyuzun daha şiddetli şekli olan kabuklu uyuz da bir diğer uyuz komplikasyonudur ve kabuklu uyuz riski yüksek olan kişiler şu şekildedir;

  • Kronik olarak bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler (örneğin HIV ya da kronik lösemi hastaları),
  • Hastanede bakım altına alınmış olan ağır hastalar,
  • Huzur evlerindeki yaşlılar.

Kabuklu uyuz ya da Norveç uyuzu, kabuklu ve pullu bir yapıdadır ve tüm vücudu etkisi altına almaktadır. Çok bulaşıcı olan kabuklu uyuzun tedavisi de oldukça zordur.

Yaşam Stili ve Evsel Çareler

Kaşıntılar ilaç uygulandıktan ve böcekler yok olduktan sonra inatçı ve kalıcı olabilirler. Kaşıntıyı sakinleştirmeye yardımcı olabilecek yöntemler aşağıda belirtildiği şekilde olabilir;

  • Cildi serinletme ve ıslatma: Soğuk su ile ya da soğuk bez uygulaması ile cildin kaşınan bölgelerini serinletmek, kaşıntıyı azaltmaya yardımcı olabilmektedir.
  • Yatıştırıcı krem uygulaması: Calamine losyon reçetesiz olarak da temin edilebilmektedir ve ufak cilt tahrişlerini, ağrı ve kaşıntıları sakinleştirmeye yardımcı olmaktadır.
  • Antihistamin ilaç alımı: Doktorun önerisi ile uyuzun neden olduğu alerjik şikayetleri yatıştırmak için reçetesiz satılan antihistamin ilaçlar kullanılabilmektedir.

Korunma Yöntemleri

Uyuz böceklerinin yeniden istilasını ve diğer insanlardan size de bulaşmasını önlemek için alınacak önlemler aşağıda belirtildiği şekildedir;

  • Tüm çamaşır ve giysileri temiz tutmak, sıcak ve sabunlu su ile yıkamak,
  • Havluları ve yatak örtüsü, çarşaf gibi eşyaları tedaviye başlamadan üç gün önce sıcak su ve sabun ile dezenfekte etmek,
  • Yıkanan eşyaları yüksek ısı ile kurutmak,
  • Birkaç haftalığına eşyaları kapalı bir plastik torba içinde evin dışında bir yerde tutmak ve böylece uyuz böceklerini besinsiz bırakarak, yok olmalarını sağlamak.

Hayvanlarda Uyuz Tedavi Yöntemleri

Birtakım kimyasallar hayvanlarda uyuz böceklerinin yok edilmesine yardımcı olabilmektedir. Bunlar şöyledir;

  • Amitraz (böcek öldürücü zehirli bir madde)
  • Benzil benzoat,
  • Bromocyclen (bromlu-klorlu organik bir bileşen),
  • Fipronil (kene ve pire öldürücü kimyasal),
  • İvermektin (ilerici derece toksin madde),
  • Milbemisin (parazit öldürücü),
  • Monosulfiram,
  • Fosmet,
  • Rotenone (toksik madde).

Bunlardan bazılarının tüm türlerinde, kullanım için üretim lisansı yoktur. Bunlardan ivermektin aşırı toksin özellikle olduğu için, İskoç çoban köpeklerini zehirleyebilir. Ayrıca, uzun tüylü hayvanların tüylerinin kırpılması da gerekli olabilmektedir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ