ZONA HASTALIĞI NEDEN OLUR?

ZONA HASTALIĞI NEDEN OLUR?

Zona, herpes virüsler grubuna dahil olan Varicella-zoster virüsünün sebep olduğu bir hastalıktır. Herpes virüsleri, sinir sistemi içine yerleşerek, burada aylarca hatta yıllarca gizlenebilirler.

Zona, ağrılı kaşıntılar yaşanmasına sebep olan bir viral enfeksiyon hastalıktır. Zona, vücudun herhangi bir bölgesinde meydana gelebileceği gibi, genellikle, tek bir hat halinde su toplanması şeklinde, gövdenin sağ ya da sol tarafında yayılarak gelişmektedir.

Su çiçeği hastalığına sebep olan virüse benzer bir virüsün sebep olduğu zona hastalığı, merkezi sinir sistemi ile ilişkili bir hastalıktır. Daha önceden geçirilmiş olan su çiçeği hastalığı sonrasında, bu virüsler, beyin, omurganın yakınındaki sinir dokuları içinde inaktif olarak dururlar. Yıllar sonra bu virüsler, tekrardan aktif gelerek, zona hastalığını oluşmasına sebep olurlar.

Hayati tehlike yaşanmasına sebep olmayan zona, oldukça ağrılı geçen bir sağlık sorunudur. Aşılar, zona riskini azaltmaya yardımcı olurken, erken döneminde uygulanacak olan tedavi, daha az enfeksiyon ve komplikasyon yaşanmasına yardımcı olmaktadır.

Zona Hastalığının Oluşma Nedenleri

Zona hastalığı, varicella-zoster isimli, su çiçeği virüsüne benzer bir virüsün, vücuda girişi ile oluşmaktadır. Bundan dolayı, önceden su çiçeği geçirmiş herkes, sonradan zona hastalığını da geçirebilir. Su çiçeği geçirilen dönemde, sinir sistemine giriş yapan virüsler, burada yıllarca kalabilirler. Sonuç olarak, belli bir süre sonra ortaya çıkan zona, cilt üzerinde etkilerini göstermeye başlamaktadır.

Daha sonradan meydana gelen bir nevi tekrarlama olan bu durumun neden meydana geldiği bilinmemektedir. Fakat, zonanın zayıf bağışıklık sistemi ile bir bağlantısı olduğu düşünülmektedir. İnsanlar, özellikle yaşlandıkça, bağışıklık sistemleri güçsüzleşir ve enfeksiyonlara karşı dayanıksız hale gelir. Bundan dolayı, zona yaşlılarda daha sık rastlanabilmektedir.

Öte yandan bazı diğer faktörler de, zona hastalığı oluşmasına sebep olmaktadır. Buna göre, zona hastalığının nedenleri şu şekildedir;

1.Yaş Faktörü

mortazavi20120531055150700

Zona her yaştaki insanda oluşabilmektedir. Özellikle daha önceden su çiçeği geçirmiş kişilerin, sonradan zona hastası olmaları ihtimali yüksektir. Fakat, zona hastalığı en fazla olarak, 60 yaşından büyük yetişkinlerde ve 10 yaşından küçük çocuklarda gözlenmektedir. Buna göre, bu kişilerin, diğer yaşlardaki kişilere göre, zona geçirmesi ihtimali 10 kat daha fazladır.

2.Bağışıklık Sisteminin Zayıflaması

man with strong defence

Kanser, özellikle lenfoma ve lösemi türündeki kanser hastalıkları ile HIV ya da AIDS gibi bağışıklık sistemini hedef alan hastalıklar, zona hastalığına neden olmaktadır. Çünkü bu gibi hastalıklar, bağışıklık sistemini oldukça fazla oranda zayıflatmaktadır. Bundan dolayı, HIV virüsü olan kişilerde, zona hastalığı oluşması ihtimali, diğer kişilere göre 25 kat daha fazladır.

3.Stres ve Travmalar

stressed-student1

Psikolojik ve duygusal olarak bazı sıkıntılar yaşamak olmak, zona hastalığının oluşmasına neden olabilmektedir. Aşırı şekilde strese maruz kalmak, bağışıklık sistemini de olumsuz etkileyeceğinden, zona hastalığa neden olabilmektedir.

4.Kanser Tedavisi

01 Chemotherapy Poison

Kemoterapi ve radyasyon tedavisi gibi, sadece kanserli hücrelere değil, aynı zamanda sağlıklı hücrelere de zarar veren tedaviler, genellikle kanser hastalarına uygulanmaktadır. Bu gibi, zararlı ışınlar kullanılarak uygulanan tedaviler, bağışıklık sistemini zayıflatarak, vücudun zona hastalığına karşı direncini kırmaktadır. Bu nedenler, kemoterapi ve radyoterapi gibi tedavi yöntemleri, zona hastalığının oluşmasına neden olabilmektedir.

5.Bazı İlaçlar

pills

İmmunsupresif bazlı ilaçlar, bağışıklık bastırıcı ilaçlardır. Bu ilaçlar, organ naklinden sonraya hastaya verilen ve nakledilen organın vücut tarafından kabul edilmemesi durumunu engelleyen ilaçlardır. Aynı zamanda bu ilaçlar, prednizon gibi, uzun süreli steroid ilaç kullanımını da engellemektedir. Bu ilaçların kullanımından dolayı, organ nakli geçirmiş olan insanların, bu işlemim ardından, yaklaşık olarak % 25 ile % 45’inde zona hastalığı gelişebilmektedir.

6.Anneden Bebeğe Bulaşma Durumu

pregnancy

Hamilelik döneminde, su çiçeği geçirmiş olan kadınların bebeklerinde, zona hastalığı yaşanması ihtimali de yüksektir. Fakat burada dikkat edilmesi gereken husus, zonanın daha çok, annenin gebelik sürecinin geç dönemlerinde olması durumunda oluşabileceğidir. Bunun dışında, bebeğin kendisi annesinden bağımsız olarak su çiçeği geçirmiş ise, bu bebekte de zona oluşabilmektedir.

Zona Hastalığının Belirtileri

Zona hastalığının belirtileri genellikle, vücudun tek bir bölümünün, küçük bir kesiti etkisi altına almaktadır. Bu durumda zona hastalığını belirtileri şu şekildedir;

  • Ağrı, yanma, uyuşma ya da karıncalanma,
  • Dokunmaya karşı hassasiyet,
  • Ağrıların meydana gelmesinden birkaç gün sonra ortaya çıkan kırmızı döküntüler,
  • Sıvı dolu kabarcıklar (genellikle kabukları açıktır ve patlamış şekildedir),
  • Kaşıntı,
  • Ateşlenme,
  • Baş ağrısı,
  • Işığa karşı hassasiyet,
  • Yorgunluk ve bitkinlik.

Bunların yanı sıra, zona hastalığında yaşanan ağrılar bazen, kalp, akciğerler ya da böbrekleri etkileyebilmektedir. Öte yandan bazı zona hastalarında ise, her hangi bir ağrı oluşumu gözlenmeyebilir. Bazen de zona hastalığında, bir gözün etrafında kaşıntı ya da yüzün veya boynun bir bölümünde kaşıntılar yaşanabilmektedir.

Risk Faktörleri

Daha önceleri su çiçeği geçirmiş olan her hangi bir kimse, zona hastalığı riski taşımaktadır. Bunun yanı sıra, zona hastalığında bazı risk faktörleri şu şekildedir;

  • 50 yaşından fazla olmak – Zona 50 yaş ve üzeri insanlarda daha yaygın oluşabilecek bir hastalıktır. Buna göre yaşlandıkça, zona hastalığı riski de artmaktadır.
  • Bazı hastalar – Bağışıklık sistemini zayıflatan, HIV/AIDS ve kanser gibi hastalıkları olan kişiler, zona hastalığında riskli grubu oluşturmaktadır.
  • Radyasyon ve kemoterapi – Hastalıklara karşı direnci düşürdüğü için, zona hastalığı riskini de artırmaktadır.
  • Steroid gibi bazı ilaçlar – Bu ilaçlar bağışıklık sistemini hedef aldığı için, zona hastalığı oluşma riskini artırmaktadır.

Komplikasyonları

Zona hastalığı, özellikle tedavi edilmemesi halinde bazı komplikasyonlar yaşanmasına sebep olmaktadır. Bu durumda zona hastalığının yol açtığı komplikasyonlar şu şekildedir;

Postherpetik sinir ağrısı: Zona hastalığı geçiren bazı kişilerde, vücutlarındaki kabarcıklar iyileşse dahi, ağrılar uzun dönem boyunca devam edebilir. Bu duruma postherpetik sinir ağrısı denilmektedir ve sinir liflerinin hasar görmesi nedeniyle oluşmaktadır. Hasar gören sinir lifleri, ciltten beyine iletişimin bozulmasına yol açmaktadır.

Görme kaybı: Eğer zona hastalığı gözün etrafında yoğunlaşarak, ağrılar yaşanmasına sebep olmuş ise, göz iltihaplanmış olabilir. Bu durum ise, görme kaybı yaşanmasına yol açabilmektedir.

Nörolojik sorunlar: Sinir hücrelerine bağlı olarak gelişen bir hastalık olan zona, beyinde iltihaplanma yaşanmasına, yüz felcine, işitme ya da denge sorunlarının yaşanmasına yol açabilmektedir.

Cilt enfeksiyonları: Zonanın sebep olduğu kabarcıklar, uygun ve doğru şekilde tedavi edilmediklerinde, ciltte bakteriyel enfeksiyonların oluşmasına yol açabilmektedir.

Tanı ve Testler

Zonanın tanısı genellikle, vücudun sadece bir tarafında hissedilen ağrının neden oluştuğuna bağlı olarak koyulmaktadır. Bunun yanı sıra cilt üzerinde, yine sadece bir bölümde meydana gelen, döküntü ve kabarcıklar da tanı koyma aşamasında değerlendirilir. Doktor, bu kabarcıklardan bir parça numune alarak, araştırılmak üzere laboratuvara gönderebilir. Böylece, tüm bu süreçlerin sonunda, doktor zona olup olmadığı sonucuna varabilir.

Tedavi ve İlaçlar

Zona iyileştirmenin belli bir özel tedavisi yoktur. Fakat, reçeteli olarak satılan anti-viral ilaçlar, tedaviye yardımcı olarak, herhangi bir komplikasyon oluşmasını önleyecektir. Zona tedavisinde kullanılan bu ilaçlar şu şekildedir;

  • Asiklovir (Zovirax),
  • Valacyclovir (Valtrex),
  • Famciclovir (Famvir).

Ayrıca doktor, zonanın sebep olduğu şiddetli ağrıları dindirmek için, aşağıda verilen ilaçları reçeteye ekleyebilir;

  • Kapsaisin krem,
  • Gabapentin gibi anti-konvülsanlar, (Neurontin)
  • Amitriptilin gibi Trisiklik antidepresanlar,
  • Krem, jel, sprey ya da deri parçası yoluyla etki gösteren lidokain türü gibi uyuşturma  özellikli ajanlar,
  • Kodein gibi, uyuşturucu özellikli ilaçlar,
  • Kortikosteroid ve lokal anestezik içeren iğneler.
  • Steroid olmayan anti-iltihap ilaçlar,
  • Ağrı kesici ilaçlar,
  • Antihistamin ilaçlar,
  • Kalamin losyonu.

Ayrıca, zona tedavisinde, evdeki bakım süreci de çok önemlidir. Bu durumda, evde yapılması gereken uygulamalar ise şöyledir;

  • Kuru ve temiz ortamlarda bulunmak, bakterilerin enfeksiyona sebep olmasını önler ve zonadan kaynaklanan kaşıntıların hafiflemesini sağlayabilir,
  • Dar ve sıkı kıyafetler giyinmek yerine, gevşek ve bol kıyafetler giymek, zona tedavisine yardımcı olacaktır,
  • Antibiyotik kremler ve merhemler, yapışkan bir katman oluşturacağı için, iyileşme sürecini yavaşlatır. Bundan dolayı, zona tedavisinde tavsiye edilmez.

Alınacak Önlemler

Zona hastalığını yaşamamak için bazı yöntemler kullanılmaktadır. Bu doğrultuda, zona hastalığının oluşmasını önlemek için, aşağıda verilen yöntemler uygulanabilmektedir;

  • Suçiçeği aşısı – Varicella virüsünün vücuda girmesini engellemeye yardımcı olur.
  • Zona aşısı – Varicella-zoster virüsünün vücuda girmesini önlemeye yardımcı olur ve bu aşı 50 yaşından büyükler için daha etkilidir.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ