Evinize Gelen En Sağlıklı Bilgiler!

Bipolar Bozukluk Nedir? Nasıl Tedavi Edilir? Belirtileri Nelerdir?

Eskiden manik depresyon olarak adlandırılan bipolar bozukluk; duygusal yükselme (mani veya hipomani) ve düşüşü (depresyon) içeren ölçüsüz ruh hali değişimlerine neden olan bir hastalıktır. Depresyon döneminde kişi kendini üzgün veya ümitsiz hissedebilir ve çoğu aktiviteye karşı olan ilgisini kaybedebilir ya da bunlardan zevk almayabilir.

Ruh hali mani ya da hipomaniye geçtiğinde ise:

  • Kendini coşku dolu, enerjik ya da alışılmadık şekilde sinirli hissedebilir.
  • Bu ruh hali değişimleri uyku, enerji, aktivite, yargı, davranış ve sağlıklı düşünebilme yeteneğini etkileyebilir.

Bipolar Bozukluk Türleri

bipolar kişi

Bipolar bozukluk 3 ana tip altında toplanır:

  • Bipolar I,
  • Bipolar II ve
  • Siklotimik bozukluk.

1. Bipolar I

Bipolar I:

  • En az bir manik atak yaşanması ile tanımlanır.
  • Manik dönemden önce ve manik dönemden sonra hipomanik ya da majör depresyon dönemleri deneyimlenebilir.
  • Bipolar bozukluğun bu tipi, erkekler ve kadınlarda aynı oranda görülür.

2. Bipolar II

Bipolar II bozukluğu:

  • Bipolar I bozukluğunun daha hafif bir şekli değildir, ayrı bir tanıdır.
  • Bu tip bipolar bozukluğa sahip olan hastalar, iki hafta süren bir majör depresyon dönemi geçirirler ve genellikle dört gün süren bir veya daha fazla hipomanik atak yaşarlar.
  • Bipolar II bozukluğunun kadınlarda daha sık görüldüğü bilinmektedir.

3. Siklotimi

Siklotimik bozukluğa sahip olan hastalar:

  • Hipomani ve depresyon atakları yaşarlar.
  • Bu belirtiler bipolar I veya II bozukluğunun sebep olduğu mani ve depresyon sürecinden daha kısa sürelidir ve daha hafiftir.
  • Bu durumdaki çoğu insanın ruh hali, yılda sadece bir veya iki ay boyunca stabildir.

Bipolar Bozukluk Ne Sıklıkta Görülür?

Bu bozukluk nispeten yaygın bir akıl sağlığı rahatsızlığıdır ve her 100 kişiden 1 ile 3’ü hayatları boyunca bipolar bozukluk geçirebilir. Bipolar bozukluğu olan kişilerin belirtileri göstermeye başladığı yaş ortalaması ise 25’tir.

Bipolar Bozukluk Nedenleri Nelerdir?

Bipolar bozukluk yaygın görülen bir rahatsızlık olsa da, doktorlar ve araştırmacılar için hala bir gizemdir. Bazı insanların bu rahatsızlığa sahip olmalarının nedeni henüz tam olarak bilinmiyor.

Ancak olası nedenler şunlardır:

  1. Genetik.
  2. Çevresel faktörler.

1. Genetik

Bipolar bozukluk genetik mi?:

  • Bu rahatsızlık ebeveynlerden çocuğa geçebilir.
  • Birinci derece akrabalarından birinde bipolar bozukluk öyküsü olan bir kişi için risk faktörü, diğer insanlara göre dört ila altı kat daha fazladır.
  • Günümüzde araştırmacılar, hala bipolar bozukluğa sebep olabilecek genlerin hangileri olduğunu bulmaya çalışıyorlar.

2. Çevresel faktörler

Dış faktörler de bipolar bozukluğa katkıda bulunabilir.

Bunlar:

  • Aşırı stres
  • Travmatik deneyimler
  • Fiziksel bir hastalık

Bu faktörlerin her biri, bipolar bozukluk geliştirmeye yatkın olan kişileri etkileyebilir. Bununla birlikte daha muhtemel olan seçenek, bu faktörlerin birleşiminin hastalığın gelişimine katkı sağlıyor olmasıdır.

Genetik ve çevresel faktörlerin haricinde, beyin yapısı da hastalık riskini etkileyebilir. Beyin yapısındaki veya fonksiyonlarındaki anormallikler bipolar bozukluk geliştirme riskini artırabilir.

Bipolar Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

bipolar kadın

Bipolar bozuklukta meydana gelebilecek üç ana semptom vardır:

  • Mani,
  • Hipomani ve
  • Depresyon.

Maniyi tecrübe ederken, bipolar bozukluğu olan bir kişi kendini duygusal açıdan yüksek hissedebilir. Heyecanlı, fevri, sevinçli veya enerji dolu olabilir.

Manik ataklar sırasında bipolar kişiler, aynı zamanda aşağıdaki gibi davranışlarda da bulunabilirler:

  • Alışveriş çılgınlığı
  • Korunmasız seks
  • Uyuşturucu kullanımı

Hipomani genellikle bipolar II bozukluğu ile ilişkilidir. Maniye benzer, ancak şiddeti daha azdır. Maniden farklı olarak hipomani iş, okul veya sosyal ilişkilerde herhangi bir sorunla sonuçlanmayabilir.

Yine de hipomanisi olan insanlar, ruh hallerinde değişiklikler fark ederler:

  • Derin üzüntü
  • Enerji düşüklüğü
  • Umutsuzluk
  • Önceden keyif alınan aktivitelere karşı ilgisizlik
  • Uykusuzluk çekmek veya çok fazla uyumak
  • İntihar düşüncesi

Nadir bir durum olmamasına rağmen, bipolar bozukluğun semptomlarının çeşitli olması nedeniyle teşhis edilmesi zor olabilir.

Kadınlarda Bipolar Bozukluk Belirtileri

Erkekler ve kadınların bipolar bozukluk tanısı alma oranları eşittir. Ancak rahatsızlığın esas semptomları, iki cinsiyet arasında farklılık gösterebilir.

Bipolar bozukluğu olan bir kadın:

  • 20’li veya 30’lu yaşlarda bu rahatsızlığa yakalanabilir.
  • Daha hafif mani atakları deneyimler ancak manik dönemlerden daha fazla depresif dönemler yaşar.
  • Aynı zamanda tiroit hastalığı, obezite, anksiyete bozukluğu veya migren gibi rahatsızlıkları da tecrübe edebilir.

Bipolar bozukluk kadınlarda daha sık tekrar edebilir. Bunun menstrüasyon dönemi, hamilelik veya menopoza bağlı hormonal değişikliklerden kaynaklandığı düşünülüyor.

Erkeklerde Bipolar Bozukluk Belirtileri

Erkekler ve kadınlar genel olarak bipolar bozukluğun ortak semptomlarını tecrübe ederler.

Bununla birlikte, erkekler kadınlardan farklı semptomlar yaşayabilirler:

  • Bipolar bozukluk tanısı kadınlara göre daha erken yaşlarda konulabilir.
  • Daha şiddetli ataklar, özellikle manik ataklar yaşarlar.
  • Madde bağımlılığı sorunları yaşayabilirler.
  • İntihara meyillidirler.

Ayrıca bipolar bozukluğu olan erkeklerin, kendi başlarına tıbbi yardım alma oranları kadınlara göre daha düşüktür.

Bipolar Bozukluk Nasıl Tedavi Edilir?

psikoterapi gören kadın

Bipolar bozukluk ne yazık ki yaşam boyu devam eden bir hastalıktır. Bu nedenle, bipolar bozukluk tedavisi ne kadar sürer sorusunun net bir cevabı yoktur. Tedavi çeşidi ve süresi, hastanın hangi dönemde (mani, depresyon veya hipomani) olduğuna göre değişir. Hastalık tam anlamıyla tedavi edilemese de semptomların hafifletilmesine ve yönetilmesine yardımcı olabilecek tedaviler mevcuttur.

Bunlar:

  • İlaçlar, danışmanlık ve yaşam tarzı değişikliklerini içerir.
  • Bazı doğal ilaçlar da yardımcı olabilir.

1. İlaçlar

Çoğu zaman, ruh halini olabildiğince kısa sürede dengelemek için ilaç almaya başlamak gerekir.

Önerilen ilaçlar genelde şunlardır:

  • Lityum gibi duygudurum düzenleyicileri
  • Olanzapin (Zyprexa) gibi antipsikotikler
  • Fluoksetin-olanzapin (Symbyax) gibi antidepresan-antipsikotikler
  • Kısa süreli tedavi için kullanılabilecek alprazolam (Xanax) gibi anti-anksiyete ilacı olan benzodiazepinler

Bu ilaçların hafif yan etkileri genellikle işe yarayan doğru ilaçları ve dozları buldukça azalır ve vücut bu ilaçlara uyum sağlar. Rahatsız edici yan etkilerin olması durumunda doktorla veya ruh sağlığı uzmanıyla iletişim halinde olunması gerekir. Doktor bilgisi dışında ilaç kullanımının sonlandırılması, belirtilerin kötüleşmesine, manik ya da hipomanik bir dönemeye girmeye neden olabilir.

2. Psikoterapi

Önerilen psikoterapi tedavileri şunlardır:

Bilişsel davranışçı terapi:

  • Bilişsel davranışçı terapi, bir tür konuşma terapisidir.
  •  Bir terapist eşliğinde bipolar bozukluğun yönetmenin yolları hakkında konuşulur.
  • Terapist, düşünce kalıplarını anlamanıza ve pozitif baş etme stratejileri geliştirmeye yardımcı olur.

Psikoeğitim:

  • Psikoeğitim, bu bozukluğun anlaşılmasına yardımcı olan bir tür danışmadır.
  • Bipolar bozukluk hakkında daha fazla bilgi sahibi olmak, hasta ve yakınlarınızın bu süreci daha kolay yönetmesine yardımcı olacaktır.

Kişilerarası ve sosyal ritim terapisi:

  • Kişiler arası ve sosyal ritim terapisi uyku, yemek ve egzersiz gibi günlük alışkanlıkların düzenlenmesine odaklanır.
  • Bu günlük temelleri dengelemek, bipolar bozuklukla mücadele edilmesine yardımcı olabilir.

3. Yaşam tarzı değişiklikleri

  • İçki içmeyi ya da eğlence amaçlı uyuşturucu kullanmayı bırakmalısınız. Bipolar bozuklukla ilgili en büyük kaygılardan biri, uyuşturucu ya da alkol kullanımının ve risk almanın yarattığı olumsuz sonuçlardır. Kendi başınıza bırakmakta sorun yaşarsanız yardım alabilirsiniz.
  • Sağlıklı bir düzen oluşturun. Uyumak, yemek yemek ve fiziksel aktiviteler için düzenli bir programa sahip olmak ruh halinizi dengede tutmaya yardımcı olabilir. Ancak herhangi bir egzersiz programını uygulamaya başlamadan önce doktorunuza danışın. Olabildiğince düzenli ve sağlıklı beslenin. Uyumakta güçlük çekiyorsanız, ne yapabileceğiniz konusunda doktorunuzla veya terapistinizle konuşun.
  • Başka bir doktor tarafından önerilen reçeteli veya reçetesiz ilaçları almadan önce sizi bipolar bozukluk için tedavi eden doktora başvurun. Bazen diğer ilaçlar depresyon ya da mani ataklarını tetikler ya da bipolar bozukluk için kullandığınız ilaçları etkileyebilir.
  • Bir ruh hali grafiği tutmayı düşünebilirsiniz. Günlük ruh halinizin, tedavilerinizin, uykunuzun, aktivitelerinizin ve hislerinizin bir kaydını tutmanız; tetikleyicileri, etkili tedavi seçeneklerini ve tedaviye ne zaman uyum sağladığınızı belirlemenize yardımcı olabilir.

Bipolar Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Bozukluk tedavi edilmediği takdirde:

  • Yaşanan mani ve hipomani dönemlerinin nüksetme aralığı azalır veya mani ve hipomani süreleri uzar.
  • Depresyon döneminde herhangi bir tedavi uygulanmazsa en az 6 ay boyunca rahatsızlık devam edebilir.

Bipolar Bozukluk İçin Doğal Tedavi Yöntemleri

balık yağı

Bazı doğal ilaçlar bipolar bozukluk için yararlı olabilir. Ancak, doktorunuzla konuşmadan bu ilaçları kullanmamanız önemlidir. Bu tedaviler, aldığınız ilaçları etkileyebilir.

1. Balık yağı

Balık yağı ve balık, üç ana tipteki omega-3 yağ asidinin iki ortak kaynağıdır:

  • Eikosapentaenoik asit (EPA)
  • Dokosaheksaenoik asit (DHA)

Bu yağ asitleri, beyindeki duygudurum bozuklukları ile ilişkili kimyasalları etkileyebilir. Bipolar bozukluk, insanların bol miktarda balık ve balık yağı tükettikleri ülkelerde daha az görülmektedir. Depresyonda olan insanların da kanlarında daha düşük seviyelerde omega-3 yağ asitleri olduğuna rastlanmıştır.

Omega-3 yağ asitleri:

  • Sinirlilik ve saldırganlığı azaltmaya,
  • Ruh halinin stabilize edilmesine,
  • Beyin fonksiyonlarının iyileştirilmesine ve
  • Depresyon belirtilerinin azalmasına yardımcı olur.

2. Altın kök

Rhodiola rosea veya altın kök:

  • Hafif ve orta dereceli depresyonu tedavi etmeye yardımcı olabilir. Ancak hafif bir uyarıcıdır ve uykusuzluğa neden olabilir.
  • Diğer yan etkileri arasında rüyalarda canlılık ve mide bulantısı vardır.
  • Ayrıca özellikle göğüs kanseri öyküsü varsa, altın kök kullanmadan önce doktora danışılmalıdır.
  • Bu bitki, östrojen reseptörleri ile bağlanır ve meme kanseri riskini artırabilir.

3. S-adenosilmetionin

Yapılan çalışmalar:

  • Vücutta doğal olarak bulunan s-adenosilmetionin adı verilen bileşenin ek formunun depresyon için yararlı olabileceğini göstermektedir.
  • Bu amino asit takviyesi, bipolar bozukluk için de etkili olabilir. Ancak bu takviyelerin bazı dozajları, manik atakların tetiklenmesi gibi ciddi yan etkilere de neden olabilir. Bu yüzden, uygun dozajların belirlenmesi için doktorla iletişime geçilmelidir.

Faydalandığımız Kaynaklar:

Kaynak1

Kaynak2

Kaynak3

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.