Ana sayfa Faydaları Çavdarın Faydaları

Çavdarın Faydaları

76
0
PAYLAŞ

Bilimsel araştırmalar insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken bir şekilde uzun yıllar hayatta kalabilmesi için yaklaşık 70 civarında besin ögesine ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Ve yine bilimsel araştırmalar ışığında ortaya konan kanıtlara göre her bir ögenin, günlük ne kadar alınması gerektiği de belli. Bunlardan biri eksik ya da fazla alındığında büyüme ve gelişme olmaz, sağlık bozulur. Sıkça duyduğumuz “dengeli beslenme” kavramıyla da işte bu ögelerin dengesi kast ediliyor. Sağlıklı beslenme, yeterli ve dengeli beslenmeyle mümkün olabilir ancak. Anne karnından başlayarak sürdürülen sağlıklı beslenme alışkanlığı sayesinde ideal vücut ağırlığı korunabilir, kronik hastalıklar önlenebilir.

Çavdar, buğday, pirinç, mısır ve yulaf gibi tahıl taneleri ve bu tanelerden imal edilen unlar, bulgur, yarma, makarna, şehriye ve benzeri ürünler, tahıl grubu besinler içinde yer alırlar. Tahıl ve tahıllardan elde edilmiş ürünler, beslenmemizde önemli bir yere sahip. Sağlıklı beslenmeyle ilgili konu açıldığında hep karşımıza çıkan meşhur beslenme piramidinde, en geniş yere sahiptir tahıllar. Vücudumuzun enerji ihtiyacını karşılayan karbonhidratları en sağlıklı şekilde çavdar ve diğer tahıl ürünlerinden edinebiliriz. Öte yandan, en çok ekmek olarak tükettiğimiz tahılların yüklü karbonhidrat içeriğinden ötürü kilo artışına sebep olması, tahıl ve tahıl ürünlerine karşı mesafeli bir duruşu da getiriyor beraberinde. Doğrusu çok da yanlış değildir bu duruş. İşte bu noktada, çavdar ve diğer tüm tahıl ürünlerini tüketirken dikkat edilecek noktalardan bahsetmek zorundayız.

Çavdarın Faydaları

1. Kilo Kontrolünü Sağlar

Çavdarın içeriğindeki zengin diyet posası, yüksek su tutma kapasitesine sahiptir. Bu nedenle mide ve bağırsaklarda şişerek daha fazla yer kaplar ve daha uzun süre tokluk hissi verir. Bu da çavdarı, kilo vermek isteyenler için ideal bir besin kaynağı yapar. Yetişkin bir birey, günlük lif ihtiyacının yaklaşık olarak %20’sini çavdarlı gıdalardan sağlayabilir.

2. Diyabet Hastaları İçin Uygun

Çavdar unundaki nişasta molekülleri daha sert ve gözenekli yapıya sahiptir. Bu da çavdar taneciklerinin sindirim sistemine girdiğinde genişlemesine ve nişastanın daha yavaş parçalanmasına yani şekere dönüşmesine sebep olur. Böylece kanda ani şeker yükselmelerini engelleyerek aynı zamanda daha uzun süre tokluk sağlar. Çavdar üzerinde yapılan araştırmalar, şeker hastaları için en zararsız tahıl olduğu konusunda birleşiyor.

3. Kansere Karşı Korur

Dolaşım ve sindirim sistemlerine ait kanser hastalıklarına karşı koruyucu etki sağlar. Çavdarda bulunan lif, bağırsaktaki zehirli atıklara bağlanarak vücuttan uzaklaştırılmasını sağlar. Kanser hastalığına yol açabilecek kimyasal atıkları da aynı şekilde bağlayarak sindirim sistemindeki hücrelerin zarar görmesini ve bozulmasını engeller. Mayalanarak yapılan çavdar ekmeği bileşimindeki lignanlar ise kıymetli bir bitkisel östrojen kaynağıdır. Bitkisel östrojenler, vücudun kendi ürettiği östrojen etkisini azaltarak ya da tamamen yok ederek, hormonlara bağlı gelişen kanser hastalıklarından koruma sağlarlar.

4. Kolesterole Karşı Etkili

Lifler, bağırsaktaki istenmeyen mikroorganizmalarla ve kimyasallarla birlikte safra asitlerini de kendilerine bağlayarak vücuttan uzaklaştırırlar. Böylece vücudun yeniden safra asidi üretmesi gerekir. Vücudun, safra üretebilmesi için de kolesterolü parçalaması gerekir. Böylece kolesterol artışı engellendiği gibi aynı zamanda safra kesesi taşları oluşumunun da önüne geçilmiş olur.

5. Menopoz Şikayetlerini Azaltır

Fito-östrojen yani bitkisel östrojen kaynağı olan çavdar, menopoz dönemini yaşayan kadınlarda östrojen eksikliğine bağlı şikayetlerin azaltılmasında fayda sağlar. İçeriğindeki selenyum, magnezyum, manganez, fosfor mineralleriyle de menopoz sonrası kemik erimesi, ciltte kuruluk, saç dökülmesi gibi durumlardan koruma sağlar.

Çavdar Tüketiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Ne kadar doğal, ne kadar “organik”, ne kadar bitkisel olursa olsun herhangi bir besin maddesinden gereğinden çok tüketmek, enerji ve besin ögelerini gerektiğinden çok almak demektir ve bu durumda sağlıklı bir beslenmeden söz edilemez. Kişinin yaşına, cinsiyetine, yaşam tarzına, hastalıklarına bağlı olarak değişen enerji ihtiyacından fazlasının alınması, vücutta yağlanmaya yani kilo artışına sebep olur. Aşırı ve dengesiz beslenme olarak tanımlayabileceğimiz bu durumda obezite, diyabet, hipertansiyon ve kalp damar hastalıkları gibi sağlık sorunları ortaya çıkar. Besin maddelerini yeterince tüketmek kadar, uygun besinlerin seçimi ve pişirme yöntemleri de önemlidir. Protein, karbonhidrat, yağ, vitamin, mineral ve su, vücudun sağlıklı çalışması için gerekli olan temel besin ögeleridir. Yeterli ve dengeli beslenme modelinde ise bu besin ögelerini içeren; süt – süt ürünleri grubu, et – yumurta – kuru baklagil grubu, sebze – meyve grubu ve ekmek – tahıl grubu besinlerden yeterince tüketmek gerekir. Çavdarın da dahil olduğu tahıl grubunda ise özellikle dikkat edilmesi gereken nokta, kepeği, özü, tohumu ayrıştırılmamış, rafine edilmemiş, işlem görmemiş, tam tahılların tercih edilmesi.

Tahılların Beslenmedeki Yeri

Tahıl ve tahıl ürünleri vücudumuzun enerji kaynağı karbonhidratlar dışında vitaminler, mineraller, protein ve lif gibi diğer pek çok besin ögesini de içerirler. Bu yüzden sağlık açısından çok değerli besinlerdir. İçerdikleri proteinin kalitesi düşüktür ama kuru baklagiller ya da et, süt, yumurta gibi hayvansal besinlerle bir arada tüketilerek protein kalitesi arttırılabilir.

Tahıl taneleri ayrıca, E vitamini bakımından zengin olan yağları da içerirler. Tahıllarda bulunan vitaminlere gelince, B12 dışındaki B grubu vitaminlerinden özellikle B1 vitamini için en iyi kaynaktır. Gelelim tahılların içeriğindeki nişasta bazlı karbonhidratların kilo artışı üzerindeki etkilerine. Aslında bunun sebebi günümüzde tahıllara uygulanan ayrıştırma işlemleri. Tahıllardan imal edilen ürünlerin raf ömrünü uzatmak başta olmak üzere pek çok sebepten, tohum ve sapları ayrılan tahıllar, daha yoğun bir karbonhidrat yani nişasta içeriğiyle ortaya çıkarlar. Oysa bahsi geçen vitaminler ve lif en çok tahıl tanelerinin kabuk ve özünde bulunurlar. Lifler bağırsaklardaki suyla şişerek daha çok yer kaplar ve daha uzun süre tokluk hissi verirler. Sindirimi yavaşlatarak nişasta yani şekerin kana karışmasını da yavaşlatır böylece kan şekerindeki ani yükselme ve düşmeleri de engellerler. Tam tahıllarda bulunan posa, kanser, kalp damar hastalıkları, diyabet ve şişmanlık gibi hastalıkların önlenmesi için de gereklidir ve günlük beslenmede mutlaka yer almalıdırlar. Ayrıca yapılan araştırmalar, tahıl grubunda yer alan besinlerin sinir sistemi ile deri hastalıklarına karşı önemli görevleri olduğu yönünde ciddi veriler içeriyor.

Günümüzde en yoğun kullanımı olan tahıl ürünü buğdaydan elde edilen un ve bu unla yapılan ürünlerdir. Beyaz un olarak adlandırılan bu un, buğdayın kepeği ve özü ayrıştırılarak elde edilir ve tüm besin değerini kaybeder. Ne yazık ki her gün tükettiğimiz ekmekler bu unla yapılıyor. Yufka ve bazlama gibi ekmek türleri mayalama yöntemiyle yapılırsa, besin değeri yükselir. Ülkemizde çok tüketilen bir başka buğday ürünü ise bulgur. Bulgur beyaz una kıyasla çok daha değerli bir tahıl kaynağıdır. Çünkü işleme sırasında besin değerini çok fazla kaybetmez. Çok sık kullandığımız bir başka tahıl ürünü de nişasta. Buğday, pirinç, mısır ve patatesten de elde edilebilen nişastanın hiçbir besleyici değeri yoktur. Yine beyaz undan imal edilen makarna ve şehriyeler de vitamin ve mineral bakımından vücuda bir katkı sağlamazlar.

Çavdarın Diğer Tahıllar Arasındaki Yeri

Buğdaygiller familyasına dahil olan çavdar, zor iklim ve toprak şartlarına karşı en dayanaklı tahıldır. Tüm dünyada ekmek yapımında, içki imalatında, hayvan yemi olarak ve kağıt, mukavva yapımında kullanılır. Çavdarın bileşiminde önemli miktarda karbonhidrat, protein, potasyum ve B vitamini vardır. Daha çok ekmeklik Un ve hayvan yemi olarak değerlendirilen çavdarın bileşiminde karbonhidrat, protein, potasyum ve B vitamini bulunur. Pirinç, yulaf, arpa gibi diğer tahılların aksine, buğday ve çavdarda bulunan proteinler, bunlardan elde edilen unla yapılan hamurun kabarmasını böylece esnek ve yumuşak olmasını sağlar. Buğday ve çavdar dışındaki tahıllar, tek başlarına ekmek yapımı için uygun değillerdir ve mutlaka buğday ya da çavdar unuyla karıştırılmaları gerekir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here