Evinize Gelen En Sağlıklı Bilgiler!

Çocuklarda Depresyon Belirtileri Nelerdir? Nasıl Davranılmalıdır?

Depresyon; stres ve kaygı sebebiyle uyaranlara karşı duyarlılığın azalması, öz güvenin düşmesi ve dolayısıyla umutsuzluk, karamsarlık gibi hissiyatların güçlenmesi şeklinde tanımlanabilecek ruhsal bir bozukluktur. Depresyona neden olan durumlar kişiden kişiye değişkenlik gösterir. Özellikle yaş faktörü bu durumların değişkenlik göstermesindeki başlıca sebeptir. Buna bağlı olarak her yaş grubunun depresyon belirtilerinin de farklı olduğu söylenebilir. Yetişkinlerde depresyon genellikle agresiflik, içe kapanıklık, çevredeki insanlara veya kendine zarar verme eğilimi gibi belirgin belirtilerle kendini gösterirken çocuklarda depresyonun anlaşılabilmesi için belirtiler konusunda daha dikkatli bir gözlem gerekir.

Çocukluk Depresyonu Nasıl Anlaşılır?

depresyondaki çocuk

Yaygın kanı çocukların depresyona girmelerinin ve ruhsal bir bozukluk sebebiyle aykırı davranışlar sergileyebilecekleri ihtimalinin düşük olduğu yönünde. Buna istinaden özellikle ebeveynlerin depresyondaki çocuk nasıl davranır sorusunun cevabı hakkında pek bilgi sahibi olmadıkları söylenebilir. Fakat çocuklarda ve hatta bebeklerde de depresyon gözlemlenebilir.

Aslında çocukların depresyonda olduğunu anlamak pek de zor değil. Yaygın olarak karşılaşılan bir durumdan ötürü yaşanan huzursuzluk, zamansız ağlamalar depresyon şüphesi uyandırabilecek önemli belirtilerdir. Bununla birlikte depresyondaki çocuklarda sevdikleri şeylere karşı dahi aşırı isteksizlik görülür. Gün içerisinde yaptıkları rutinleri yapmak istemezler. Örneğin normalde okula seve seve giden bir çocuk depresyonda ise aniden okuldan uzaklaşabilir. Ayrıca yalnız kalma korkusu olmasa da yalnız kalmama isteği oluşabilir. Bu durumda depresyondaki bir çocuk ilginin odağında olmak ister.

Çocuklarda meydana gelen depresyon ebeveynlerin aklına çocuğun akli dengesini yitirmiş gibi hareketler sergileyeceği ihtimalini getirmemelidir. Çocuklar depresyona yavaş yavaş girer ve bu zamanlarda en çok ebeveynlerinin desteğine ihtiyaç duyarlar. Çocuğun konuşmalarına ve davranışlarına yansıyan depresyon belirtileri ciddiye alınıp çocuğun uygun şekilde desteklenmesi halinde depresyonun da bir ölçüde önüne geçilmiş olur.

Çocukluk Depresyonu Nasıl Ortaya Çıkar?

1. Aile içerisinde yaşanan kavgalar

Aile içerisindeki kavgalar, tartışmalar, yüksek sesle yapılan konuşmalar çocukların ruh sağlığını olumsuz yönde etkiler. Anne ve babanın sürekli olarak yüksek sesle bağırarak kavga ettiği, tartıştığı bir ortamda büyüyen çocuk konuşma yetisini kazanmakta, tuvalet alışkanlığı edinmekte zorlanır. Yerli yersiz ağlama, ağlarken birden gülmeye başlama gibi duygu karmaşaları meydana gelir. Dışarıdan gelen uyarıcı etkenlere karşı tepkisizleşir ve beklentinin dışında bir tavır sergiler.

2. Tek çocuk olarak büyüyen çocuğun bir kardeşinin olması

Kardeşi olmadan, ailenin tek çocuğu olarak yaşamaya alışmış çocuğun ebeveynlerinin ilgisi her zaman onun üzerindedir. Bu çocukların henüz ruhsal gelişimlerinin sürdüğü yaşlarında kardeşlerinin olması depresyona girmelerine sebep olabilir. Bazen bu durum sessiz bir şekilde ilerleyip çocuğun üzerinde fazla bir etki bırakmaz. Bazen ise kalıcı etkilere rastlanabilir. Kalıcı etkiden kasıt, çocuğun kendine ya da kardeşine zarar verme isteğinin doğurduğu sonuçlardır.

Bu çocuklardan bazıları kardeşini çok seviyormuş gibi davranışlar. Dolayısıyla ebeveynleri kardeşlerini kıskandıklarını düşünmez. Fakat çocuk kendi içinde çatışma yaşıyor olabilir. Bu durumda ise;

  • İştah bozukluğu
  • Uyku problemi
  • Yönlendirilme isteği
  • Sık ve anlam verilemeyen korkular gözlenir.

Çocuk kendini güvende hissetmediği için yukarıda bahsi geçen durumlar ortaya çıkmaktadır.

3. Okul hayatındaki sorunlar

Çocukların okul hayatları da psikolojik gelişimlerinde önemli bir rol oynar. Okulda yaşanan bir olay sebebiyle çocukta depresyon ortaya çıkabilir. Sınavdan düşük not almak, arkadaşlarının yanında küçük düştüğünü düşünmek bu olaylara örnek gösterilebilir. Bu tip olayların yaşanması neticesinde çocuk ilk başlarda okula gitmek istemez. Arkadaşlarından ve sosyallikten uzaklaşır.

4. Aile bireylerinden birinin depresyonda olması

Çocuklar özellikle küçük yaşlarda anne ve babalarını, varsa ağabey ve ablalarını örnek alırlar. Aile bireylerinden hayatı öğrenen çocuk onlara özenir ve onlar gibi davranmaya başlar. Eğer aile bireylerinden birinde depresyon söz konusu ise bu durumdan çocuğun etkilenme olasılığı yüksektir. Bu durumun çocuklarda depresyonu tetiklemesi dolayısıyla özellikle anne ve babaların yaşadıkları problemleri çocuklarına hissettirmeleri oldukça önemli ve gereklidir.

5. Çocuğun alışmış olduğu birinden uzaklaşması

Çocuğun büyüme çağındaki anlarının tamamında var olan bir kişinin daha sonradan çocuktan uzaklaşması da depresyona yol açabilir. O kişiye alışmış çocuğun bu uzaklaşma durumunu kabullenmesi zor olabilir.

Bebekte Depresyon Nasıl Anlaşılır?

depresyondaki bebek

Depresyon durumu bebeklerde yaşça büyüklere ve çocuklara kıyasla daha farklı şekilde ortaya çıkar. Bebeklerin kendilerini konuşarak aktarma şansı olmadığı için depresyon, davranışlarının izlenmesiyle tespit edilebilir. Depresyondaki bebeklerin şu belirtileri gösterecekleri söylenebilir:

  • Bebeğin gelişme evrelerinde belirlenen ve beklenen gelişme hızından geride kalması
  • Belirli zamanda kazanması gereken davranışları kazanamaması, öğrenememesi durumu, (örnek olarak konuşmayı ve kelime telaffuzunu öğrenmede sıkıntılar yaşaması)
  • Geç yürümesi
  • Tuvalet alışkanlığını kazanması beklenen zamanda bu alışkanlığı kazanamaması
  • Motor becerilerinde aksamalar ya da bozukluklar görülmesi

2 yaş depresyon belirtileri de yukarıdaki durumlarla örtüşür.

Bebeklerde depresyon yalnızca aile içindeki sıkıntılar sebebiyle meydana gelmez. Ancak bebeklerin kendilerini ifade etmelerinin olanaksız olması sebebiyle depresyonun tespit edilesi ailenin sorumluğundadır ve bu, özellikle dikkat ve sabır isteyen bir durumdur. Bebeğin yaşadığı depresyon aslında aileye de yansır. Bebeğin depresyonda olması ailenin de psikolojisinin bu durumdan kötü yönde etkilenmesine sebep olur. Bu sebeple ailelerin depresyon şüphesi duydukları haller için mutlaka bir çocuk psikiyatri uzmanına danışmaları gereklidir.

Çocuklarda Depresyon Belirtileri Nelerdir?

  • Yer yer ve normalden farklı olarak görülen ağlamalar, duygusallıklar
  • Günlük yaşantısı sırasında fark edilebilir derece varlık gösteren huzursuzluk halleri
  • Uyku düzeninde yaşanan bozukluklar
  • İştah azlığı ve buna bağlı olarak meydana gelen gözle görülür derecede kilo kaybı
  • İletişim sırasında göz kontağı kurulamaması
  • Uyaranlara karşı tepkisizlik
  • Normal zamanlarda yapmaktan zevk aldığı, eylenerek yaptığı şeyleri yapmak istememesi
  • Sindirim problemleri
  • Sebepsiz yere ortaya çıkan şiddetli ağrılar
  • Oyuncaklarını atması, kırması, evin kapılarını çarparak kapatması

3-4 Yaş Depresyonu Belirtileri Nelerdir?

Bu dönemde çocuğun merakı artar ve her şeye sahip olmak ister. Dünyayı tanır, hal ve hareketleri şekillenir ve duygu kavramının farkında olmaya başlar. Çocuğun iç dünyadan çok dış dünyanın etkisi altına girdiği bu dönemde anne ve babaya fazlasıyla bağımlılık söz konusudur.

3-4 yaşındaki bir çocuğun algısının henüz yeterince gelişmediği, kolay unutan bir zihne sahip olduğu düşünülse de aslında durum bunun tam tersidir. Çocuk bu yaşlar gördüğü, duyduğu, dokunduğu her şeyi hafızasına kazır. Bu da davranışlarının şekillenmesinde önemli rol oynar. Konuşma kavramı daha yeni yeni oturmaya başlamıştır, bu sebeple vücut dili ile iletişim kurmaya çalışır. Bu yaşlardaki çocuklarda ortaya çıkması muhtemel depresyon belirtileri aşağıdaki gibidir:

  • Aşırı hareketli olur ve günlük yaşantısında, oyunlarında, insani ilişkilerinde hırçınlaşır.
  • Bazı çocuklar bulunduğu çevreye ya da kendilerine zarar verme eğilimine girebilir.
  • Çocuk içine kapanıp sessizleşebilir ve sosyal ortamlardan uzak kalmak isteyebilir.
  • Tekrarlayıcı nitelikte olan ve durdurulamayan bir olumsuz ruh hali içine girebilir.
  • Ruh halinin tutarsız bir hal alması ve anlık duygu değişimlerinin olmasıyla birlikte ruhsal çökün söz konusu olabilir.
  • Uyku ve beslenmede bozukluk yaşanabilir.
  • Tekrardan parmağını emmeye başlayabilir, altını ıslatabilir. Bu yaş aralığındaki çocuklarda geriye dönük hareketlere sıklıkla rastlanır.

8 Yaş Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Bu yaştaki çocuklar gelişmiş bir hayal gücüne sahiplerdir. Şaka yapmaktan (özellikle el şakaları) çok hoşlanırlar. Aniden kahkahayla gülerler, oldukça hareketlidirler, dikkatsiz olurlar, münakaşaya girmekten çekinmezler ve aynı zamanda da arkadaş canlısıdırlar. Eleştiriler karşısında çok hassas ve kırılgan olurlar. Hayatta karşılaşabilecekleri problemleri halletmek için çaba gösterirler. Saldırgan durumlar hoşlarına gitmeye başlar ve sözlü kabalaşma girişiminde bulunurlar. Gittikçe bağımsız bir hale girmeye çalışırlar ve kendilerine oldukça güvenirler. Bu dönemdeki çocuklara karşı yapılacak yanlış bir hareket ve sergilenebilecek yanlış bir tutum ya da bir etki depresyona girmeleri için yeterli bir nedendir. Aşağıdaki belirtiler 8 yaş depresyonu halinde söz konusu olabilir:

  • Baş, kas, mide ağrısı
  • Sebepsiz yere hissedilen yorgunluk
  • Okul başarısında yaşanabilecek düşüş ve ardından meydana gelen okula gitmeme isteği
  • Evden memnun olmadığını belirtmesi ve kaçmaktan söz etmesi
  • Ani öfkelenme halleri
  • Can sıkıntısı
  • Sıklıkla ölümden söz etme
  • Arkadaşlarına karşı saldırgan tavırlar içerisine girme

Depresyondaki Çocuğa Nasıl Davranılmalı?

depresyondaki çocuk ve annesi

  • Duyguları hakkındaki yapacağınız konuşmalarda empati kurmanız ve ona yakın davranmanız gerekir. Yaptığının yanlış olduğu değil, doğrunun nasıl olacağı anlatılmalıdır.
  • Aile ile beraber vakit geçirebileceği ve onun sevdiği, aynı zamanda rahatlamasını sağlayabilecek aktiviteler gerçekleştirilebilir.
  • Ekran karşısında geçirdiği süreyi yasaklama yapmadan kısıtlayın. Örneğin keyifli vakit geçirmesini sağlamak adına ailecek bir etkinlik düzenleyebilir ya da bir yere gezi yapabilirsiniz.
  • Zor ve başaramayacağı durumlarda veya görevlerde ona yardımcı olun ve bu işi başardığını ona hissettirin.
  • Ev ortamındaki konuşmalarınıza dikkat edin ve çocuğunuza samimi, sıcak bir ev ortamı sağlayın.
  • Yaşamındaki olaylarda bardağın dolu tarafını ona gösterin
  • Belki de en önemli konu olan inanç konusunda çocuğun yanında olun ve her zaman ona inandığınızı yineleyin.

Depresyondaki Çocuk Nasıl Tedavi Edilir?

Çocuklardaki depresyonun tedavisinde çocukla birlikte çevresi de ele alınır ve probleme bütünsel bir yaklaşımla çözüm üretilmeye çalışılır. Tedavi sürecinde aile, çocuk, tedavi ekibi ve hatta okuldaki öğretmenler iş birliği içerisinde hareket ederler. Çocuğun depresyonunun şiddetine bağlı olarak oyun terapisi, bireysel psikoterapi, aile danışmanlığı, grup halinde aile terapisi veya ilaç tedavisi uygulanabilir.

Çocuklar Hangi Durumlarda Pedagoga Götürülmeli?

Ailenin davranış odaklı çözümlerinin başarılı olamaması halinde mutlak suretle bir uzmana başvurulması gerekir. Bir uzman tarafından psikoterapiye alınan çocuğa karşı yaklaşımda uzmanların tercih ettikleri ilk yöntem aile çalışması olur. İlk önce aile ile tutumlar çalışılır ve çocuğa ne şekilde etki edebileceği yönünde araştırma yapılır. Daha sonra da çocuğa bu doğrultuda uygulamalar yapılır.

Ailenin çocuğa karşı yanlış davranışlarının düzeltilmesi çocuğun ruh sağlığı açısından büyük önem taşır. Tedavi ekibi, aile ve okulun iş birliği bu durumda çok etkilidir. Çocukta düzelmeler gözlenene kadar pedagog tarafından tedavi sürdürülür. Bu uygulamalar sırasında daima aile ile iş birliği söz konusudur.

Kaynaklar:

Kaynak 1

Kaynak 2

Kaynak 3

 

 

 

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.