Ana sayfa Beslenme İçeren Besinler Dopamin Nedir?, Nasıl Yükseltilir? Dopamin İçeren Besinler

Dopamin Nedir?, Nasıl Yükseltilir? Dopamin İçeren Besinler

24
0
PAYLAŞ

Dopamin, beynin salgıladığı ve duygularımızı, hareketlerimizi, zevk ve acı hislerimizi etkileyen bir kimyasaldır. Dopamin nörotransmitterleri, beynin “substantia nigra” olarak adlandırılan orta bölgesinde bulunur. Substantia nigranın içinde doğal olarak dopamin üreten hücreler vardır. Dopamin sadece fiziksel hareketlerden sorumlu değildir, aynı zamanda kişinin neyi nasıl öğrendiğini ve davranışlarını da etkiler. Dopamin fonksiyonları şizofreniden, dikkat eksikliği bozukluklarından, yaşlılıkta bilişsel akıl yürütmenin kaybına kadar her durumla ilgilidir.

Dopamin Ne İşe Yarar?

beyin

  • Dopamin nedirden sonra gelen en önemli soru bu hormonun ne işe yaradığıdır. Bazal gangliyon denilen beynin bir kısmı, hareketlerimizi düzenler. Bazal ganglionlar, en yüksek verimlilikte çalışmak için belirli bir miktarda dopamine ihtiyaç duyar. Dopamin etkisi, dopamin reseptörleri D1-5 ile gerçekleşir. Beyinde dopamin eksikliği varsa, hareketler gecikebilir veya koordine olmayabilir. Kapak tarafında dopamin fazlalığı varsa, beyin, vücudun tekrarlayan tikler gibi gereksiz hareketler yapmasına neden olur.
  • Dopamin belleğinizi etkilediğinden, öğrenme süreçlerinizi ve bilgilerinizi nasıl sakladığınızı da etkiler. Bir olay veya deneyim sırasında beyinde yeterli dopamin mevcut olduğunda, yaşadığımız olayı veya öğrendiklerimizi hatırlarız, ancak yeterli dopamin yoksa hiçbir şey hatırlamayız.
  • Dopamin hormonu, odaklanmanıza ve bir şeyle ilgilenmenize olanak tanır. Dikkatinizi herhangi bir görev veya aktiviteye yönlendirmenize neden olan görüntüye yanıt vererek çalışır. Prefrontal korteksinizin bir kısmı dikkatle ilişkilidir. Burada dopamin konsantrasyonu çok düşük olduğunda dikkat eksikliği bozukluğu ortaya çıkar.
  • Dopamin ayı zamanda beyinde, zevki ve zevkli aktiviteleri nasıl algıladığınızı düzenleyen bir kimyasaldır. Keyifli anlar sırasında, bu nörotransmitter serbest bırakılır, bu da bir kişinin aynı aktiviteyi tekrar tekrar yapmak istemesine neden olur. Özellikle de yemek yemek ve cinsel ilişkiye girmek en büyük dopamin uyarıcılarıdır.
  • Beynin frontal loblarında bulunan dopamin, beynin diğer bölgelerinden gelen bilgi akışını kontrol eder. Bu bölgedeki dopamin bozuklukları özellikle hafıza, dikkat ve problem çözme gibi nörobilişsel işlevlerde azalmaya yol açar. D1 reseptörleri ve D4 reseptörleri, dopaminin bilişsel güçlendirici etkilerinden sorumludur. Şizofreni gibi durumlarda kullanılan antipsikotik ilaçların bir kısmı da dopamin antagonistleri gibi davranır.

Dopamin Seviyesi Nasıl Ölçülür?

Dopamin seviyesi genellikle kan testi ile ölçülür. Dopamin, epinefrine bağlıdır ve kandaki epinefrin seviyesi dopamin ölçümlerinin bir göstergesi olarak alınır. Hedef sayı mililitrede 20 nanogramdır. Stres, egzersiz ve bazı gıda ve ilaçlar test sonuçlarınızı etkileyebilir. Bu nedenle doktorunuz test yapmadan önce hangi aktivitelerin, yiyeceklerin ve ilaçların, testten kaç saat önce kesilmesi gerektiğini size söyleyecektir.

Dopamin Nasıl Artırılır?

proteinler

1. Tirozin alımını artırmak

Proteinler, amino asitler olarak adlandırılan daha küçük yapı bloklarından oluşur. Vücudunuzun sentezleyebildiği ve yiyeceklerden almanız gereken 23 farklı amino asit vardır. Tirozin olarak adlandırılan bir amino asit, dopamin üretiminde kritik bir rol oynar. Aslında tirozin, dopaminin yapı taşı olarak kabul edilir. Vücudunuzdaki enzimler tirozini dopamine dönüştürebildiği gibi fenilalanin adı verilen başka bir amino asitten de dopamin ortaya çıkarabilir. Tirozini artıran, genelde protein ağırlıklı dopamin içeren besinler ise şunlardır:

  • Avokado
  • Badem
  • Muz
  • Sığır ve tavuk eti
  • Kahve
  • Çikolata
  • Yumurta
  • Yeşil çay
  • Süt
  • Yoğurt
  • Karpuz
  • Bakla

2. Daha az doymuş yağ tüketmek

Hayvanlar üzerinde yapılan bazı araştırmalar; hayvansal yağ, tereyağı, tam yağlı süt, hurma yağı ve Hindistan cevizi yağı içeriğinde bulunan doymuş yağların, çok büyük miktarlarda tüketildiğinde beyindeki dopamin sinyallerini bozabileceğini ortaya çıkarmıştır. Bu sonucun insanlar için de doğru olup olmadığı henüz net değildir. Ancak bazı araştırmacılar, insanlarda doymuş yağ alımı ile hafızanın zayıflaması ve bilişsel fonksiyonların azalması arasında bir bağlantı bulmuştur ve bu etkilerin dopamin seviyeleriyle ilişkili olduğunu düşünmektedirler.

3. Egzersiz yapmak

Egzersiz sadece vücudumuzdaki stresi azaltmamıza, formumuzu korumamıza, daha sağlıklı ve daha üretken olmamıza yardımcı olmaz, aynı zamanda dopamin seviyesini de artırır. Yapılan egzersizlerin ağır olması gerekmez. Sadece yürüyüş yapmak ya da biraz merdiven çıkmak bile dopamin seviyesini artırmaya yeter. Ayrıca bazı çalışmalar, düzenli olarak haftada birkaç kez egzersiz yapmanın Parkinson hastalarında motor kontrolünü önemli ölçüde artırdığını ve dopamin sistemi üzerinde yararlı bir etkisi olabileceğini göstermektedir.

4. Müzik dinlemek

Müzik dinlemek beyindeki dopamin salınımını uyarmanın en eğlenceli yolu olabilir. Bugüne kadar, müzik ve dopamin üzerine yapılan tüm çalışmalarda, enstrümantal melodiler kullanılmış ve bu şarkılar dinlendiğinde dopamin düzeylerinde %9’luk bir artış olduğuna rastlanmıştır.

5. İyi uyumak

Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar, dopaminin sabah uyanma zamanı geldiğinde büyük miktarlarda salındığını ve uykuya geçme zamanı geldiğinde bu seviyelerin doğal olarak düştüğünü gösteriyor. Bununla birlikte, az ve düzensiz uyku durumu bu doğal ritmi bozar. Düzenli ve kaliteli bir uyku dopamin seviyelerinizi dengede tutmanıza yardımcı olur. Böylece gün içerisinde de daha aktif olabilirsiniz. Ulusal Uyku Vakfı, yetişkinlere en sağlıklı uyku hijyeni için her gece 7–9 saat uyumalarını öneriyor. Uyku hijyeni, her gün aynı saatte uyuyup uyanarak, yatak odasındaki gürültüyü azaltarak, akşamları kafeinden kaçınarak ve yatağı sadece uyumak için kullanarak geliştirilebilir.

Dopamin İlaçları

beyin

Dopamin eksikliği nasıl giderilir sorusunun diğer bir cevabı da takviye ilaçlardır. Ne kadar doğru beslenirsek beslenelim bazı durumlarda beynimizdeki dopamin seviyelerinin normale dönmesini sağlayamayız. Böyle durumlarda doktorlar genelde dopamini artıran ilaçlara başvurur.

1. Levodopa

Levodopa, Parkinson semptomlarını tedavi etmek için kullanılan başlıca ilaçlardan biridir ve insan vücudunun dopamin üretimini destekleyen bir bileşiktir. Levodopa zaten vücudunuzda doğal olarak oluşur ancak bir ilaç tedavisi olarak alındığında vücudu güçlendirir ve bu sayede sinir hücreleri daha fazla dopamin üretebilir.

2. Mucuna Pruriens

Mucuna pruriens, tohumlarında levodopa ihtiva eden bir bitkidir. Bu takviyeler ruh halini, hafızayı, genel beyin sağlığını ve libidoyu arttırmak için satılır. Yapılan çalışmalarda Mucuna pruriensin düşük dopamin düzeyleri ile karakterize bir hastalık olan Parkinson üzerinde levodopa ilaçlarından daha iyi etki ettiği bulunmuştur.

3. Tirozin

Tirozin dopaminin temel yapı taşı olan bir amino asittir. Beslenme programınızda yeterince l-tirozin yoksa yeterli dopamini sentezleyemezsiniz. Bir l-tirozin takviyesi alarak ya da bol bol yeşil çay ve kahve tüketerek dopamin seviyenizi artırabilirsiniz.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here