Ana sayfa Genel Sağlık Fosfor Nedir? Düşüklüğü ve Yüksekliği Neden Olur?

Fosfor Nedir? Düşüklüğü ve Yüksekliği Neden Olur?

14
0
PAYLAŞ

Kalsiyumun ardından insan vücudunda en çok bulunan temel minerallerden birisi olan fosforun vücutta bulunma oranı ağırlığın %1’i kadardır. Vücuttaki fosforun %85’i kalsiyum ile kompleks bir halde fosfat olarak kemiklerde yer alır. Kandaki fosfor miktarı ise toplam fosfor miktarının %1’i kadardır. Sağlıklı bir vücut için ihtiyaç duyulan günlük fosfor ihtiyacı 2 gramdır. Vücuttan fosfor atılımı ise inorganik fosfat halinde idrar yoluyla gerçekleşir.

Fosfor Ne İşe Yarar?

Fosfor

  • Diş ve kemiklerin yapısında bol miktarda bulunan fosfor, DNA ve RNA’nın tamamlayıcı elemanlarından birisidir. Hücrelerin onarılmasına ve büyümesine etki eder, enerji üretimine yardımcı olur. Aynı zamanda enerjinin depolanmasını ve gerektiğinde kullanılmasını da sağlar.
  • Fiziksel aktivitelerden sonra kas ağrılarının giderilmesinde ve kalp kasının kasılmasında görev alır.
  • Böbreklerin işlevlerini sağlıklı bir şekilde yerine getirmelerini destekler, sinirler arası iletişimde rol oynar.
  • Yapısına katıldığı protein ve enzimlerin aktive ve inhibe faaliyetlerini kontrol eder.

Fosfor Testi Neden Yapılır?

Laboratuvar

Fosfor testinin yapılmasının amacı genel olarak paratroid bezleri, kemikler ve böbrekler ile ilgili hastalıkları teşhis etmektir. Ayrıca bu hastalıkların teşhisinin ardından takibi için de fosfor testine ihtiyaç duyulabilir. Uygulanması gereken tedavi test sonuçlarında elde edilen değerlere göre belirlenir.

Normal Fosfor Değerleri

Fosfor normal değeri, belirli yaş aralıkları için farklı düzeylerdedir. Küçük yaşlarda vücutta daha çok bulunan fosfor miktarı yaş ilerledikçe azalır. Yaş aralıklarına göre ideal fosfor değerleri aşağıdaki gibidir:

  • 0-7 günlük yenidoğanlar: Desilitrede 5,00-10,00 miligram
  • 7 gün-1 yaş arasındaki bebekler: Desilitrede 4,50-6,70 miligram
  • 2-12 yaş arasındaki çocuklar: Desilitrede 4,50-5,50 miligram
  • 13-60 yaş arasındaki yetişkinler: Desilitrede 2,70-4,50 miligram
  • 60 yaş ve üzerindeki kadınlar: Desilitrede 2,80-4,10 miligram
  • 60 yaş ve üzerindeki erkekler: Desilitrede 2,30-3,70 miligram

Bu değerler testin yapıldığı laboratuvara, hastanın ve hastalığın durumuna, testin yapıldığı saate ve koşullara göre değişkenlik gösterebilir.

Fosfor Yüksekliği

Tüpler

Fosfor Yüksekliği Nedenleri

  • Böbreklerde ortaya çıkan herhangi bir işlev bozukluğu, fosfor yüksekliğine de yol açar.
  • Fosfor yüksekliğine neden olan diyabetik ketoasidoz, yüksek ketondan dolayı kanın asidik hale geçme durumudur. Bu durum vücutta insülinin tükendiği ve vücudun yağ asidini yakmaya başladığı sırada ortaya çıkar.
  • D vitamini fazlalığı, kalsiyum ve magnezyum eksikliği de fosfor yüksekliğine neden olabilir.

Fosfor Fazlalığında Görülen Hastalıklar

  • Böbrek yetmezliği
  • Karaciğer hastalıkları
  • Şiddetli iltihaplı hastalıklar
  • Kas dokularının ani yıkımı (rabdomiyoliz)
  • Tümör lizis sendromu
  • Paratiroid bezlerinin normalden az çalışması (hipoparatiroidizm)
  • Yalancı hipoparatiroidizm

Fosfor Yüksekliği Tedavisi

Çeşitli hastalıklara sebep olan fosfor yüksekliğinin tedavisi için öncelikle vücuttaki fosfor miktarının artmasına neden olan durum saptanmalı, tedavi buna göre planlanmalıdır. Örneğin; beslenme yolu ile vücuda gereğinden fazla fosfor alınmış ve böbrekler bu fosforu dışarı atamamış olabilir. Bu durumda fosfor içeren gıdaların tüketiminin azaltılması bir çeşit tedavi yöntemidir. Fosfor miktarı yüksek olan gıdalar ise süt ve süt ürünleri, kuru yemişler, fasulye şeklinde örneklendirilebilir.

Fosfor yüksekliğinin sebebi tümör lizis sendromu gibi bir hastalık ise tedavi sürecinde idrar miktarını artırmak hedeflenir. İdrar miktarının artması için tuz solüsyonları kullanılır. Bunun dışında bumatenid ve furosemit gibi loop diüretik yani idrar söktürücü etkisi olan ilaçlar da reçete edilebilir. Kalsiyum karbonat tabletleri de kullanılan ilaçlar arasındadır.

Fosfor Düşüklüğü

Test

Fosfor Düşüklüğü Nedenleri

Böbrekler, vücuttaki fosforu süzerek belirli bir miktarını vücuttan dışarı atar. Bu nedenle vücuda yeterli miktarda fosfor alınması gerekir. Yeterli fosforun alınmaması durumunda ise fosfor düşüklüğü ortaya çıkar. Fosfor düşüklüğünü ortaya çıkartan diğer nedenler arasında magnezyum dengesizliği, kalsiyum fazlalığı, çocuklarda raşitizm, yetişkinlerde ise osteomalazi adı verilen kemik yumuşaması hastalığı bulunur. Ayrıca uzun süre aç kalmak, alkol tüketmek ve bazı ilaçları düzensiz kullanmak da fosfor düşüklüğüne yol açabilir.

Fosfor Eksikliğinde Görülen Hastalıklar

  • Dent hastalığı
  • Uzun süreli ishal
  • Fanconi sendromu
  • Metal zehirlenmesi
  • Hiperparatiroidizm

Fosfor Düşüklüğü Tedavisi

Fosfor düşüklüğü ani gelişen durumlardan ötürü ortaya çıkmamış ise fosfor eksikliği nasıl giderilir sorusunun yanıtı doğru gıdalarla oluşturulmuş bir beslenme programıdır. Daha ciddi durumlarda doktor kontrolünde fosfor tabletleri kullanılabilir. Aniden ortaya çıkan fosfor eksikliği durumlarında ise damar yolu ile verilen elektrolit sıvı desteğine ihtiyaç duyulur.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here