Ana sayfa Genel Sağlık HCT (Hematokrit) Nedir? HCT Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

HCT (Hematokrit) Nedir? HCT Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

14
0
PAYLAŞ

HCT; kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) hacminin toplam kan hacmine oranıdır ve yüzde olarak ifade edilir. Örnek olarak HCT kan testinde %25 olarak çıkan hematokrit sonucu, 100 mililitrelik kanda 25 mililitre alyuvar hücresi olduğunu söyler.

Eğer:

  • Enerji eksikliği,
  • Kronik yorgunluk,
  • Nefes darlığı,
  • Baş dönmesi,
  • İdrara çıkamama,
  • Terleyememe,
  • Baş ağrısı,
  • Aşırı kilo kaybı ya da
  • Aşırı susuzluk gibi şikayetler söz konusu ise doktor tarafından HCT testi istenebilir.

Anormal hematokrit değerler görüldüğünde, doktor tarafından istenen rutin kan testleri ile takip süreci devam eder.

HCT Nasıl Ölçülür?

HCT kan testi

Kırmızı kan hücrelerinin toplam kan hacmine oranı, koldan alınan kan örneğinin test edilmesi ile öğrenilir. Buna HCT kan testi denir. Test sonuçlarını alabilmek için; santrifüj yöntemi veya hemogram cihazı kullanılır.

Hematokrit testi:

  • Hastalıkların teşhis ve tedavi edilmesinde büyük rol oynar.
  • Nitekim kırmızı kan hücreleri genel sağlık açısından son derece önemlidir. Vücuda oksijen ve besin taşımakla görevli olan bu hücrelerin çok düşük ya da çok yüksek miktarda olması çeşitli kan hastalıklarına ya da vücudun susuz kalmış olmasına (dehidrasyon) işaret ediyor olabilir.

HCT Normal Değerleri Kaç Olmalıdır?

Hematokritin normal değer aralıkları yaş ve cinsiyet gibi faktörlere göre değişkenlik gösterir.

Bu değerler normal şartlarda aşağıdaki gibidir:

  • Yenidoğanlarda: %55 – %68
  • 1 haftalık bebeklerde: %47 – %65
  • 1 aylık bebeklerde: %37 – %49
  • 3 aylık bebeklerde: %30 – %36
  • 1 yaşındaki bebeklerde: %29 – %41
  • 10 yaşındaki çocuklarda: %36 – %40
  • Yetişkin kadınlarda: %38 – %46
  • Yetişkin erkeklerde: %42 – %54
  • Gebe kadınlarda: En düşük %30- %34, en yüksek %46

Ayrıca rakımı yüksek yerlerde yaşayan bireylerin HCT değerleri oturulan yerin yüksekliğine göre artış gösterir.

Çünkü atmosferdeki oksijen yoğunluğu rakım yükseldikçe azalır. Bu durumda da kırmızı kan hücrelerinin oksijen taşıma isteği artar.

Yüksek rakımlı yerlerde yaşayan:

  • Yetişkin erkeklerin HCT değeri normal şartlarda %45 – %61 arasında değerlendirilirken,
  • Bu değer aralığı yetişkin kadınlarda %41 – %56 seviyesindedir.

HCT Düşüklüğü

hct düşüklüğü

HCT oranının normalin altında olması “hematokrik düşüklük” olarak adlandırılır. Hematokrit düşüklük, yaşam kalitesini düşüren ciddi bir rahatsızlığı işaret ediyor olabilir. Genelde HTC değeri düşük bulunan kişiye anemik olarak atıf yapılır.

HCT Düşüklüğü Nelere Yol Açar?

HCT düşüklüğü “anemi” hastalığının ortaya çıkmasına sebep olur. Halk arasında kansızlık olarak da bilinen anemi, kandaki alyuvar hücresi sayısının gerekenin altına düşmesi durumunda ortaya çıkan rahatsızlıktır. İştahsızlık, yorgunluk, saç dökülmesi, el ve ayaklarda üşüme, solgun görünüm başta gelen belirtileridir.

Ayrıca hematokrik düşüklük tedavi edilmezse kalp yetmezliğine neden olabilecek taşikardi ve çarpıntı gibi durumlarla da karşılaşılabilir.

HCT Düşüklüğü Neden Olur?

HCT düşüklüğüne neden olan belli başlı durumlar aşağıda sıralanmıştır:

  • Kırmızı kan hücrelerinin yetersizliği (anemi)
  • Demir, folat, B12 vitamini içeren besinlerin tüketiminin yetersiz olması
  • Hamilelik
  • Aşırı ve uzun süreli alkol tüketimi
  • Aşırı kan kayıpları
  • Lösemi (kan kanseri)
  • Lenfoma (lenf kanseri)
  • Böbrek yetmezliği
  • İç kanama
  • Kronik iltihaplanmalar
  • Kemik iliği hastalıkları
  • Kolon kanseri
  • Kemoterapi ilaçları
  • Anormal hemoglobin (orak hücreli anemi)

HCT Düşüklüğü Belirtileri

HCT düşüklüğü belirtileri:

  • Halsizlik
  • Yorgunluk
  • Güçsüzlük
  • Saç dökülmesi
  • Nefes darlığı
  • Çarpıntı
  • Dalak büyümesi
  • Baş dönmesi
  • Solgun bir cilt rengi
  • Ağız kuruluğu

HCT (Hematokrit) Nasıl Yükseltilir?

Kişiye ve duruma göre doktorlar kan nakli veya kemik iliğinin kırmızı kan hücre üretimini artırmasını sağlayan ilaçlar önerebilirler. HTC düşüklüğünün en önemli nedenlerinden biri de dengesiz ve yetersiz beslenmedir. Bu yüzden demir, B12 vitamini ve folik asit içeren besinleri düzenli bir şekilde tüketmeye ve düzenli olarak egzersiz yapmaya önem verilmelidir. 

HCT düşüklüğüne iyi gelen yiyecekler:

  • Kırmızı et, deniz ürünleri, keçi boynuzu, fasulye ve barbunya gibi demir açısından zengin besinler
  • Tavuk, yumurta, peynir, süt, yoğurt, üzüm ve dut gibi B12 vitamini içeren gıdalar
  • Brokoli, kuşkonmaz, portakal, mercimek, ay çekirdeği, fındık, ceviz ve domates suyu gibi yapısında folat (folik asit) barındıran yiyecekler

HCT Yüksekliği

Hematokrit değeri

Kandaki kırmızı kan hücresi oranının anormal derecede yüksek olması ve buna bağlı olarak HCT oranının normal değerin üstünde çıkmasına “hematokrik yükseklik” denir. Tedavi edilmezse kalp krizi, felç gibi ciddi olumsuz sonuçlar doğabilir.

HCT Yüksekliği Nelere Yol Açar?:

  • HCT yüksekliği, bir kan hastalığı olan “polisitemi”ye sebep olabilir. Polisitemi (eritrositoz), kırmızı kan hücrelerinin aşırı üretimi sonucunda kanda ihtiyaçtan fazla bulunması halidir.
  • Hematokrik yüksekliği bulunan kişiler sıcağa katlanamaz, terleme ve halsizlik gibi durumları sıklıkla yaşarlar.
  • Ayrıca uzun süreli HCT yüksekliği kanın damar içinde pıhtılaşmasına ve kalp sorunlarına yol açabilir.

HCT Yüksekliği Neden Olur?

HCT değerinin yüksek olmasının başlıca nedenleri aşağıdaki gibidir:

  • Yüksek rakımlı yerlerde ikamet etme
  • Aşırı sigara tüketimi
  • Doğuştan gelen kalp rahatsızlıkları
  • Dehidrasyon (aşırı su kaybı ve vücudun susuz kalması durumu)
  • Doping kullanımı
  • Polisitemi (eritrositoz); kemik iliğinde kırmızı kan hücrelerinin aşırı üretimi
  • İshal
  • Akciğer hastalıkları nedeniyle vücuda yeterli oksijenin gitmemesi

HCT Yüksekliği Belirtileri

Hematokrit seviyesi yüksek olan bireylerde:

  • Eklem ve kas ağrıları, ciltte kaşıntı, aşırı hassasiyet ve kolay morarma, halsizlik, yorgunluk, güçsüzlük, baş ağrısı, karın ağrısı, dışkıda kan gibi belirtiler görülebilir.
  • Hematokrik yükseklik bunlara ek olarak baş dönmesi, kulak çınlaması, diş eti kanaması, el ve ayaklarda karıncalanma gibi belirtiler ile de kendini belli edebilir.

HCT (Hematokrit) Nasıl Düşürülür?

HCT yüksekliği tedavisi için:

  • Mutlaka bir dahiliye doktoruna başvurulmalıdır. Eğer doktor tavsiye ederse hacamat ya da kan alımı (bağışı) yapılabilir. Kan alımı işlemine “flebotomi” denir.
  • HCT yüksekliği söz konusu olduğunda demir içeren besinlerin kullanımı azaltılmalıdır. HCT yüksekliğine sebep olan bu yiyeceklerin başında et, ıspanak, balık ve midyeyi sayabiliriz.

Hematokrit değerini düşürmek ve normal değerlerde seyretmesini sağlamak için aşağıdaki önerilere dikkat edilmelidir: 

  • Alkol, çay, kahve ve sigara tüketimi minimuma indirilmelidir.
  • Vücudun susuz kalmaması için gün içerisinde en az 8 bardak su içilmelidir.
  • Ağır egzersiz yapmak vücudun oksijen ihtiyacını, dolayısıyla alyuvar üretimini artıracağı için tavsiye edilmez.
  • HCT değerinin düşürülmesi için uygulanabilecek bir başka yöntem de günlük 1 doz aspirin kullanımıdır. Aspirin kanı sulandırarak hematokrit değerini normale düşürebilir.
  • Eğer HCT değerinin yüksek olmasının nedeni kişinin yüksek rakımlı bir yerde yaşıyor olması ise bu kişiye deniz seviyesine yakın bir yere taşınması tavsiye edilebilir.

Faydalandığımız Kaynaklar:

Kaynak1

Kaynak2

Kaynak3

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here