Ana sayfa Genel Sağlık Ruh Sağlığı Konversiyon Bozukluğu

Konversiyon Bozukluğu

252
0
PAYLAŞ
Konversiyon Bozukluğu Nedir?

Türkçe’de “döndürme” anlamına gelen konversiyon ruh sağlığını tehdit eden önemli bozukluklardan bir tanesidir. Konversiyon bozukluğu, bu sorundan muzdarip olan kişide organik bir sebep olmaksızın ortaya çıkma eğilimi gösteren duyu kaybı, baygınlık, felç geçirme gibi nörolojik semptomlara sahiptir. Konversiyon bozukluğuna sahip olan kişiler ruhsal sebepler yüzünden bu hastalığa maruz kaldıklarının farkında olmadıkları için bilinçli bir şekilde hastalık yüzünden ortaya çıkan belirtileri kontrol edemezler. Bu bozukluk hem halk arasında hem de uzmanlar arasında “histeri” olarak da bilinir. Bilimsel araştırmalar gelişme göstermeden önce, milattan önce 400 senelerinde Mısırlılar bu bozukluğun belirtilerini tanımlamaya çalışmış ve sebep için insan bedeninde dolaşım gösteren rahmi öne sürmüştürler. Konversiyon kelimesini kullanan ilk isim ise Freud’dur. Ruh sağlığı alanında önemli çalışmalar yapan Freud’a göre insanların bilinç dışında bastırdıkları ve onları rahatsız eden şeyler döndürme mekanizmasını aktif edip kullanmak yoluyla bu bozukluğa sebep olur. Diğer yandan konversiyon hastalığı insanların ruhsal problemlerinin vücut diliyle ifade edilmiş hali olarak da tanımlanabilir.

Konversiyon Bozukluğunun Sebepleri

Bu bozukluğun hangi sebep ya da sebeplerden ötürü ortaya çıktığı hâlâ kesin bir şekilde ifade edilemez. Diğer yandan kesin bir ifade olmasa da ortaya bazı teoriler atılmıştır. Freud’un en büyük temsilcisi olduğu psikanalitik görüşün ortaya attığı teoriye göre, bilinç dışı çatışmalar yüzünden konversiyon bozukluğu ortaya çıkabilir.

Diğer bir teori ise insanların çevreleri ile sözlü iletişim kuramadığı ya da kurmakta sıkıntı çektiği durumlarda bu sıkıntıyı vücut dilleri ile ifade ettiğini savunur. Meydana gelen bu belirti “benim ruhsal sıkıntılarım var, sözlü olarak anlatamasam da büyük acılar yaşıyorum, lütfen biri bunu görsün ve hem beni hem de sıkıntılarımı önemsesin” anlamına gelen bir yardım çığlığı olarak yorumlanabilir. Bu yorumun yanı sıra bu belirti ile kişi, çevresine istediği şeyleri yaptırma amacı güdüyor, kontrolü ele geçirmek istiyor da olabilir.

Konversiyon bozukluğuna kimi bedensel rahatsızlıklar da sebep olmuş olabilir. Bedensel hastalıklar geçirmiş ya da geçirmeye yatkın olan kişiler de bu durumu takiben somatizasyon ya da konversiyon ile alakalı belirtiler ortaya çıkabilir.

Anne, baba, kardeş gibi aileden önemli bireylerin ya da aile dışı olup kişiye yakın olan birinin ölmesi, boşanma, ayrılık gibi ağır olaylar karşısında da konversiyon bozukluğunun görülme sıklığının arttığı saptanmıştır.

Konversiyon bozukluğuna binaen birtakım belirtilerin ortaya çıkmasının ardından birincil ve ikincil kazançlar da karşımıza çıkar. Kısaca tanımlamak gerekirse birincil kazanç kişilerin ruhsal sıkıntıyı atlaması, bozukluktan kurtulması iken ikincil kazanç da zor bir olaydan konversiyon bozukluğu sayesinde kurtulan kişilerin sırf hasta oldukları için bazı ayrıcalıklı haklar elde etmesine denir. Dolayısıyla ikincil kazanç elde eden ve durumun farkına varan birisi bu kazancı sürdürmek için bilinçli olarak belirti ortaya koymaya devam edebilir.

Diğer taraftan eğer ki bir çocuk görmemesi gereken bir vakaya şahitlik ettiyse, duymaması gerektiği bir şeyi duyduysa psikolojik olarak körlük ya da sağırlık yaşayabilir. Bir başka örnek vermek gerekirse okulda herhangi bir arkadaşını sara nöbeti geçirirken gören bir çocuk ileride konversiyon bozukluğuna sahip olursa sara nöbetine benzer tipte bayılmalar gösterebilir.

Konversiyon Bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?

Bu hastalığın belirtileri çoğunlukla nörolojik bozuklukları taklit etme eğilimi gösterir. Aynı zamanda nörolojide karşımıza çıkan neredeyse tüm belirtilerin psikolojik altyapısı olduğu da biliniyor. Bu bozukluk kapsamında karşımıza çıkan belirtiler genel anlamda şiddetli diyebileceğimiz niteliktedir ve kişilerin günlük işlerini kolayca yapmasını engeller. Konversiyon bozukluğunun en sık rastlanan belirtilerini şu şekilde sıralayabiliriz:

Vücudun herhangi bir bölgesinde uyuşma ya da o bölge ile alakalı hislerin kaybolması, hiçbir şey hissedememe (daha çok kol ile bacakta görülür). Nöroloji servisi kişiyi muayene ettiği zaman herhangi bir sebep bulamaz.

Sara tipi nöbet geçirme ya da bayılma; daha çok kalabalık mekanlarda bayılma sorunu ile karşı karşıya kalınır. Konversiyon bozukluğu çeken hastaların tek başlarına oldukları zamanlarda bayılma çok fazla görülmez. Hastaların bayılma esnasında kendilerini yaralama olasılıkları oldukça düşüktür, bilinç kaybı da çok fazla karşımıza çıkan bir durum değildir. Daha çok uzun süreli bir bayılma ortaya çıkar ve hasta çoğunlukla çevresinde neler olduğunu duyup anladığını ama bunlara yanıt veremediğini, bedeninin felç olmuş bir vaziyete geldiğini hissettiğini söyler. Konversiyon bozukluğundan mustarip kişiler bayılma geçirdikten sonra ağlayarak eski ve sağlıklı durumlarına gelirler. Kişilerin kendilerine gelme sürecinde saldırgan hareketler gösterdiği de rapor edilmiştir.

Körlük, görme kaybı; daha çok tek gözde yaşanan görme kaybı, zaman zaman da iki gözün birden görme işlevini bir süreliğine yitirmesi olarak bilinir. Geçici bir körlüktür, altında herhangi bir sebep yoktur, daha çok psikolojik bir işlev kaybıdır.

Titreme; vücudun herhangi bir bölgesinde tremor (titreme) görülebilir ya da istemsiz vücut hareketlerine rastlanılabilir.

Hastalar bazı durumlarda konuşmakta zorluk çeker, bazı durumlarda ise çok kısık sesle konuşurlar.

Konversiyon bozukluğuna sahip kişilerde duruş bozuklukları da görülebilir. Kişi ayakta durmakta güçlük çeker, yürüyemez. Bu tip belirti daha çok kişi, kendini başkalarının izlediğini fark ettiği anda ortaya çıkar.

Bu bozukluğa sahip kişilerin çoğu hastalıklarına karşı kayıtsızdırlar. Kendi hastalıklarını anlatırken başka birinde görülen bir sorunu anlatıyormuş gibi rahat ve kayıtsız bir tutum sergileyebilirler.

Konversiyon bozukluğuna ilişkin belirtiler genelde vücudun sol tarafında görülür.

Konversiyon Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?

Stresli bir durumun ardından konversiyon bozukluğu dahilinde meydana gelen dil tutulması, bayılma gibi vakalar için hasta ve hasta yakını ilk olarak hastanelerin acil servislerine gelirler. Kişide konversiyon bozukluğu olduğu anlaşılana kadar nörolojik bir vakanın olup olmadığı incelenir. Bu yüzden bozukluktan mustarip olan hastaların ayrıntılı hikayeleri öğrenilmeli hem fiziksel hem de nörolojik muayeneleri detaylı bir biçimde yapılıp biyokimya ve radyolojik tetkikleri gerçekleştirilmelidir. Organik bir sebeple karşılaşılmadığı halde hastanın hikayesi ile stresör birleştirilip psikiyatri hekime yönlendirilmelidir. Vaka nörolojik değil de psikolojik olduğu için acil serviste muayene söz konusu değildir.

Hastalarda konversiyon bozukluğunun ilerlemesine engel olmak maksadıyla hasta yakınlarının ve çevresinin dikkat göstermesi gereken kimi noktalar vardır, hastanın psikolojik sorunlarıyla ilgilenen doktorlar ilk olarak aileyi bu konularda uyarır. Hastanın ikincil kazançlar elde edip hastalığı sayesinde yaşamını kolaylaştırması konversiyon bozukluğunun pekişmesine sebep olacağı için ikincil kazançlar konusunda hasta yakınlarının dikkat etmesi gerektiği belirtilir.

Stres sonrası konversiyon bozukluğuna bağlı biçimde bayılan kişi kimsenin olmadığı bir odaya getirilip yalnız bırakıldığı zaman daha hızlı biçimde kendine gelecektir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi konversiyon bozuklukları sonrası ortaya çıkan durumlar genelde kalabalık ortamlarda meydana gelir, kişi yalnızken bayılma, körlük gibi vakalar yaşamaz.

İlaç tedavisi ile birlikte psikoterapi ve hipnoz gibi tedavi yöntemleri konversiyon bozukluğunun tedavisinde kullanılan türlerdir.

Konversiyon Bozukluğu Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Bu soruya verilecek net bir yanıt yoktur. Kişiden kişiye farklılık gösteren bir tedavi süreci ile karşı karşıya kalınır.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here