Ana sayfa Hastalıklar Otizm Hastalığı

Otizm Hastalığı

31
0
PAYLAŞ

Günümüzde gittikçe artan ve her 110 çocuktan birinde görülen otizm hastalığı tehlikeli olabiliyor. Farklı nedenleri ve tedavi yöntemleri bulunan otizm hastalığıyla ilgili tüm detaylara bu yazımızda yer verdik. Sizler de bu yazıyı okuyarak otizm hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

Otizm Nedir?

Otizm hastalığı genellikle doğumdan sonraki ilk 3 yıl içinde ortaya çıkar. Hayat boyu devam eden bir rahatsızlık olup kişinin yaşamını sosyal açıdan fazlasıyla etkiler. Otizm hastası bireyler genellikle iletişimde problem yaşarlar. Tipik tekrarlayıcı hareket sergiler ve ilgi alanları dardır. Tanısı belirgin olan gelişimsel bir rahatsızlıktır. Otizm tanısı belirgin olduğundan erken tanı önemlidir ve ilk evrede teşhis konup tedaviye başlanırsa olumlu sonuçlar alınabilir. Hamilelik döneminde folik asit kullanımı otizm gelişme riskini önemli ölçüde azaltan bir etkendir. Son yüzyılda ortaya çıkan bu hastalık pek çok aileyi etkilemekte olup her 110 çocuktan birinde görülür.

Otizm hastalığı yıllarca çocuk şizofrenisi ile karıştırıldı. Yapılan araştırmalar neticesinde otizm hastalığının çocuk şizofrenisinden farklı olduğu anlaşılmış ve DSM-3 tanı kitabında otizm resmi olarak literatürde yerini almıştır. 1994 yılında ise DSM-4 tanı kitabında Yaygın Gelişimsel Bozukluklar (Otistik Spektrum Bozuklukları) başlığı altında yer alan otizm hastalığı belirtilerinin farklı olduğu çeşitli alt başlıklara ayrılmıştır.

DSM-4 tanı kitabına göre otizm hastalığına sahip bir çocuk aşağıdaki belirtileri 3 yaşına kadar gösterecektir.

  • Sosyal etkileşimde zayıflık
  • Sosyal iletişimde kullanılan dilde sorun
  • Hayali veya sembolik oyun oynama

Daha Detaylı Bilgi İçin TIKLAYINIZ!

Otizm Tanısı Nasıl Koyulur?

Sosyal Etkileşimde Bozukluk: Otizm hastası çocuklar sosyal etkileşim konusunda zorluk çekerler. Örnek verecek olursak, otizm hastası çocuk duruşuyla, mimikleriyle, yüz ifadesiyle, göz temasıyla birçok davranış sergiler. Otizm hastası çocuk yaşıtlarıyla iletişim kurmakta güçlük çeker. Sevdiği ilgi duyduğu alanlarda paylaşımdan kaçınır. Sosyal veya duygusal olarak bir tepkiye yanıtsız kalabilir. Kendini geri çekebilir. Tanı koyulabilmesi için çocukta en az 2 semptom görülmelidir.

İletişim Bozukluğu: Çocukta dil gelişiminin olmaması veya zayıf gelişmesi bunun sonucunda çocuğun kendini ifade etmek için beden dilini vs. kullanması. Konuşabilen diğer çocuklarla iletişimde yetersiz beceriler. Konuşma başlatamama, devam ettirememe gibi belirtiler. Tekrarlayan konuşmalar, kalıplaşmış bir dil kullanımı. Tanı koyulabilmesi için çocukta en az bir semptom görülmelidir.

Hayali ve Sembolik Oyun Oynama: Çocuğum gelişimsel sürecine uygun oyunları oynamama, hayali ve hayal gücüne dayalı oyun oynamama, taklide dayalı sosyal oyunlar oynamama. Sınırlı ilgi alanları, kısıtlanmış ve tekrarlayan kalıplaşmış davranışlar. Normal olmayan ilgi alanlarıyla meşgul olma. Kalıplaşmış ve tekrarlayan hareketler. Örneğin, bir nesneyi hep aynı şekilde hareket ettirme. Bir amaca yönelik olmayan tekrarlayan hareketleri ısrarla devam ettirme. Birtakım nesnelerin bazı parçalarıyla meşgul olma.Tanı koyulabilmesi için çocukta en az bir semptom görülmelidir.

Otizmin Nedeni Nedir?

Otizmin nedeni net olarak bilinmemekle birlikte otizmin birçok sebebinin olduğu düşünülür. Otizm hastası bireyler beyin hücrelerinde farklılık olduğu ve otistik bireylerde beyinde hücreler arası mesaj taşımakla görevli kimyasal ileticilerde fazlalık veya eksiklik olduğu düşünülüyor. Ayrıca bazı kalıtımsal hastalıklar da otizm hastalığına yol açıyor.

Çeşitli çalışmalarla genetiğin otizm hastalığı üzerinde çok etkili olduğu görülmüştür. Kardeş ve ikiz çalışmaları bunu net olarak ortaya koyar. Otizm hastası bir bireyin kardeşinin otistik olma olasılığı genel popülasyona oranlar 50-100 kat daha fazladır. Ayrıca tek yumurta ikizlerinin her ikisinin otizm hastası olması olasılığı çift yumurta ikizlerinin her ikisinin de otistik olma olasılığından daha fazladır.

Bu çalışmalar bize genetiğin otizm hastalığı üzerindeki etkisini gösterir. Ancak genetik tek başına otizm hastalığı üzerinde etkili değildir. Bunu da tek yumurta ikizlerinin her zaman ikisinin  de otistik olmayışına bakarak anlayabiliyoruz. Sonuç olarak genetik otizm hastalığında önemli bir etken olmakla beraber tek neden değildir.

Yapılan çalışmalar sonucunda tek bir genin değil birden fazla genin etkileşimi sonucunda otizm hastalığı tetiklendiği görülmüştür. Ayrıca görülen çeşitli davranışsal farklılar yine otizmde çevresel faktörlerin de etkili olduğunu gösterir. Ayrıca doğum öncesi, doğum sırası ve doğum sonrası faktörler otizm üzerinde anlamlı etki oluşturmamıştır.

Ancak otizmli çocukların doğum sırasında sorun yaşama riskinin daha fazla olduğu saptanmıştır. Anne karnında geçirilen kızamıkçık virüsünün ise otizme sebep olduğu bilinir. Sonuç olarak otizmin tek bir nedenle ortaya çıkmayan çok kompleks bir hastalık olduğu kesin olarak biliniyor.

Otizm hastalığı erkeklerde kızlara oranla 4 kat daha çok görülür. Ancak kızlarda daha ağır seyreder. Otizm hastası bireylerin yüzde 70’inde zeka geriliği görülür. Yüzde 30’unda ise görülmeyip bu dilimin içindeki yüzde 10’luk kesimde üstün zeka görülür. Otizmin derecesini zeka geriliğinin düzeyi ve otizme eşlik eden diğer hastalıklar belirler. Eşlik eden hastalıklar hiperaktivite bozukluğu, duygu durum bozukluğu, dikkat eksikliği ve epilepsidir. Bunlar arasında epilepsi her 3 otizmli çocuktan birinde risk faktörüdür. Özellikle 0-5 yaş arası otizmli çocuklarda epileptik nöbet riski fazladır.

Otizmin Belirtileri Nelerdir?

  • Göz kontağı kuramazlar ya da kısıtlı bir şekilde kurarlar.
  • Çevrelerine ilgisizdirler.
  • İsmi söylendiğinde tepkisiz kalırlar.
  • Çok fazla hareketli ya da tam tersi hareketsiz olabilirler.
  • Bazıları ilgiye tepki gösterebilir. Sarılma, öpme gibi davranışlara izin vermezler.
  • Çoğu zaman insanlarla, canlılarla değil cansız nesnelerle ilgilenirler.
  • Sosyal ve duygusal olarak kendileri soyutlarlar.
  • İşaret etmezler, ihtiyaçlarını yetişkinin elini kullanarak dile getirirler.
  • Çevresini taklit edemezler. Taklit yetenekleri kısıtlıdır.
  • Çoğu otizmli çocukta konuşma becerisi gelişmemiştir. Gelişse bile kendilerini konuşarak ifade edemezler.
  • Tekrarlayan davranışlar sergilerler. Bunlardan biri söyleneni durmadan tekrar etmeleridir.
  • Mekanik ve monoton bir sesle konuşurlar. Cümlelerdeki ögeleri farklı yerlerde kullanırlar. Kalıp cümlelerle konuşurlar, vurgulamaları yersizdir.
  • Yersiz gülme ve kıkırdamaları vardır.
  • Düzen ve nesne takıntıları vardır. Bazen nesnelere gereksiz bağlanırlar. Araba, cam şişe gibi.
  • Hayali oyun oynamaz sürekli aynı oyunları oynarlar.
  • Bazıları çevresel etkiler fazla hassas olabilir. Örneğin; ışık, ses, sıcak, soğuk gibi etkenlere aşırı duyarlı ya da duyarsız olabilirler.
  • Bazıları tehlikeye tepkisiz kalabilir, duyarsız davranabilir.
  • Bazıları inatçı ve sabırsızdır. İstedikleri hemen olmadığında huzursuzluk çıkarabilir.

Daha Detaylı Bilgi İçin TIKLAYINIZ!

Otizm Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır?

Otizm hastalığında erken tanı çok önemlidir. Erken tedavi ile çocuklar tam potansiyellerine erişebilecek düzeye gelebilirler. Tedavinin öncelikli hedefi çocuğun yapması gereken yükümlülükleri yerine getirebilmesinin sağlanmasıdır. Otizm belirtileri farklı şekillerde kendini gösterebilir.

Otizmli çocukta davranış değişiklikleri görülebilir. Bu sebeplerden dolayı otizm tedavisi bireye ve aileye yönelik olmalıdır. Özel tedavilerle bireye yönelik iyi yapılandırılmış tedaviler etkili sonuç verir. En etkili program aileye yardımcı ve çocuğa sosyal, duygusal, davranışsal, iletişimsel birtakım beceriler kazandırandır. Otizm hastası çocukların erkenden tedaviye başlaması olumlu sonuç alabilmek adına çok önemlidir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here