Ana sayfa Hastalıklar Pankreatit Hastalığı

Pankreatit Hastalığı

28
0
PAYLAŞ
Pankreatit Hastalığı nedir?

Karnın arka bölümünde yer alan pankreas, pankreatik kanal isimli bir tüp aracılığını kullanarak bağırsaklara sindirim enzimleri ve su salgılar. Pankreas tarafından salgılanmış olan bu enzim ve sular, öd suyu olarak da bilinen safra suyu ile birleşip gıdaların sindirimini gerçekleştirir. Pankreasın önemli görevlerinden bir diğeri ise glukagon ve insülin hormonlarını sağlamak ve tüketilen gıdalardan bedene gelen şeker yani glikozun hücrelere ulaşmasını sağlamak ve böylece vücudun ihtiyacı olan enerjinin üretilebilmesi için katkıda bulunmak olur. Kanda yer alan glikozun hücrelere dağıtılması insülin sayesinde olur ve böylelikle seviye dengede kalır. sağlıklı bir pankreasa sahip olan kişilerin, sindirim ve üretim sırasında üretmiş oldukları sıvılar ince bağırsağa ulaşana dek aktif hale gelmez. Fakat pankreasın iltihaplanması sebebi ile bu sıvılar pankreasta aktif hale gelir ve üretimini gerçekleştiren maddelere saldırmaya başlar.

Pankreatit Hastalığı Nedir?

Pankreatit hastalığı akut ya da kronik isimlerine sahip olan iki farklı türe sahip olarak karşımıza çıkar. Karnın üst bölümünden sırta doğru yayılan ve pankreasın hafif şişmesi ile ölüme sebep olacak düzeyde organ yetmezliğine kadar geniş bir yelpazeye sahip olan etkilere sahip olan akut pankreatit hastalığı bir yana konu kronik pankreatit hastalığında bu duru aralıklı ya da sürekli bir şekilde gerçekleşen ağrılara sebep olur ve bu da organlarda kalıcı hasara sebep olur.

Pankreas, karın boşluğunun derin bölgelerinde yer alan düz ve dar bir organ olarak, ince bağırsakta yer alan karbonhidrat, protein, karbonhidrat ve yağların sindirimine yardımcı bir rol oynayan güçlü enzimleri ve mide asidinin nötr hale getirilebilmesi için egzokrin dokuları tarafından üretilmiş olan bikarbonatı ile vücudu korur. Bununla birlikte glükozun taşınması için de önemli görevlere sahip olan glukagon ve insülin hormonlarını üreten endokrin dokusuna sahiptir.

Genellikle pankreas tarafından üretilen ve sindirimde kullanılacak olan enzimlerin büyük bir çoğuuluğu on iki parmak bağırsağına gidene dek aktif hale gelmez. Her ne kadar sebebi tam olarak anlaşılamasa da pankreatit atakları ile birlikte bu enzimler on iki parmak bağırsağına ulaşamadığı için pankreas içinde aktif hale gelir ve böylelikle pankreası sindirerek yok etmeye başlar.

Pankreatit hastalığı genellikle erkeklerde ortaya çıkar ve pankreas kanalı, safra kanalı ve on iki parmak bağırsağının birleştiği yeri tıkayarak ya da alkol sebebi ile şiddetlenir. Bahsi geçen bu durumlar akut pankreatit ataklarının %80’inini oluşturur. %10’luk kısım idiyopatik geriye akalan %10’luk kısım ise östrojen ve valproil asit gibi ilaçlar, Hepatit A ve B gibi enfeksiyonlar, kabalulak, kistik fibroz, Epstein-Baar, hiperkalsemi, hiperparatioridi, hipertrigliseridemi, pankreas kanseri, çocuklarda Reye sendromu, travma ya da pankreas bölgesinde yapılan safra kanalı gibi cerrahi müdahalelerden oluşur.

Pankreatit Neden Olur ve Türleri Nelerdir?

Pankreatit yani pankreas iltihabı hastalığı akut ve kronik şeklinde iki farklı türe sahip olarak karşımıza çıkar. Her iki hastalıkta pankreası ciddi şekilde mahveder. Zamanında müdahale edilmeyen pankreatit hastalığı kanamaya, dokularda kalıcı hasarlara ve enfeksiyonlara sebep olur.

1. Akut Pankreatit

Akut pankreatit birdenbire ortaya çıkar ve birkaç gün içinde iyileşme gösterir. Tedavi edilmemesi halinde ise ölüm dahi mümkün olur. Ülkemizde bu konuda yapılmış bir istatistik olmasa da Amerika Birleşik Devletlerinde her yıl 200 binden fazla kişinin bu hastalığı yaşadığı sonucuna varılmış.

Akut pankreatit hastalığına sebep olan en temel neden ise safra taşı olarak biliniyor. Bunun yanı sıra aşırı alkol üretimi, enfeksiyonlar, çeşitli ilaçlar, pankreas anormallikleri, pankreas ve çevresinde yer alan tümörler ve karın bölgesinde gerçekleşen travmalar da bu hastalığa sebep olabiliyor. Bununla birlikte bu hastalığa yakalanan her 10 kişiden 3’ünde hastalık sebebi bilinmiyor.

2. Kronik Pankreatit

Kronik pankreatit hastalığında dokularda kalıcı tahribat oluşma ihtimali olduukça yüksek olur. Hem akut hemde kronik pankreatit hastalığında , sinirim enzimleri ankreas ve yakın dokulara saldırır. Kronik pankreas iltihabının genellikle uzun yıllar boyunca alkol tüketilmesi sebebi ile meydana geldiği bilinir. Bunun yanı sıra yüksek kalsiyum düzeyi yani hiperkalsemi, çeşitli ilaçlar, kanda çok fazla yağ olması, çeşitli bağışıklık sistemi hastalıkları, kistik fibrozis ve çeşitli kalıtsal pankreas bozuklukları da kronik pankreatit sebepleri arasında yer alır.

Pankreatit Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

1. Akut Pankreatit

Akut pankreas iltihabı genellikle kendisini birdenbire gösterir ve giderek artan ağrılar ile iyiden iyiye kendini belli eder. Genellikle karnın üst bölümlerinde olsa da kimi zamanlar sırta vurduğu da görülen ağrı, yemek sonrasında daha da kötüleşir ve birkaç gün boyunca durmaksızın devam eder. Akut Pankreatit hastalığına sahip olan kişiler kendilerini oldukça hasta hisseder ve ateş, kusma, mide bulantısı ve karın şişliği gibi belirtiler gösterirler. Bu hastalık su kaybına ve tansiyonun düşmesine sebep olur. Böbreklerde, akciğerde ve kalpte hasara yol açabilen akut pankreatit, kanamaya yol açtığı takdirde hasta şoka girer.

2. Kronik Pankreatit

Kronik pankreas iltihabı genellikle karnın üst bölümlerine ortaya çıkan ağrılar ile kendini belli eder. Ağrının yemek yedikten ya da bir şey içtikten sonra şiddetlenmesi mümkün olup sırta yayılması da muhtemeldir. Kimi zamanlarda iltihabın ilerlemesi ile birlikte ağrı da ortadan yok olur. Buna sebep olan şey ise ağrıyı hissetmemizi sağlayan hücrelerin üretilmemesidir. Bu hastalık genellikle yağlı dışkı, ishal, kilo kaybı, kusma ve mide bulantısı şeklinde belirtiler gösterir. Bireyler normal yeme alışkanlıkların sürdürecek olsalar dahi kilo kaybedebilirler. Bunun sebebi ise pankreas tarafından sindirim sıvılarının tam olarak üretilememesi ve gıdaların da tam anlamı ile sindirememesi şeklindedir. Sindirim bozulduğu için yap, protein, karbonhidrat, mineral ve vitaminler tam olarak alınamaz.

Pankreatit Hastalığının Tedavisi Nasıl Yapılır?

1. Akut Pankreatit

Akut pankreatit hastalığı birkaç gün içinde istirahat ile birlikte antibiyotik, ağrı kesici ve intravenöz sıvılar yardımı ile geçirilir. Hastalar genellikle yiyecek içecek tüketimini en aza indirgeyerek pankreasa yüklenmez. Kusan hastaların burnuna tüp takılarak midedeki fazla hava ve sıvının dışarı çıkması sağlanır. Akut pankreas iltihabına sebep olan komplikasyonların kötüleşmemesi halinde birkaç gün içinde iyileşen bu hastalık söz konusu olduğu zamanlarda hastalara birkaç hafta süresince nazogastrik beslenme adı verilen ve boğaz ve buruna takılan ince bir boru sayesinde besin verilebilir ve böylelikle pankreasa binen yük hafifletilmiş olur.

İltihabın geçmesi ile birlikte hasta taburcu edilse de bu kişilerin yağlı gıdalar, alkol ve sigaradan uzak durması gerekir. Akut iltihaplanmanın sebebi bilinmediği takdirde hastaneye çeşitli testler yaptırmak üzere geri gitmeniz gerekebilir.

2. Kronik Pankreatit

Kronik pankreatit iltihabına sahip olan kişiler hastaneye yatırılacak ve ağrıları için ağrı kesici verilecektir. Kilo kaybı devam eden hastalara nazogastrik beslenme uygulanır.

Normal beslenmeye geçilmesi halinde pankreasın enzimleri üretemeyecek bir durumda olması halinde her öğün hastalar sentetik enzim takviyesi alır. Böylelikle bireylerin kaybettiği kiloları geri alması sağlanır.

Bu aşamanın ardından hastalara az yağlı, küçük ama sık öğünlerden oluşan bir beslenme programı düzenlenir. Bireylerin kafein içeren içeceklerden uzak durması ve bol su tüketmesi tavsiye edilir.

Pankreas İltihabının Önlenmesi Mümkün Mü?

Pankreas iltihabının kalıtım sebebi ile ortaya çıkması halinde önüne geçilmesinin imkanı bulunmasa da yaşam tarzı ve beslenme konusunda yapılacak olan değişimler sayesinde diğer nedenler sebebi ile her ne kadar risk devam edecek olsa da bu riski azaltmanız mümkün olur.

Pankreatitin en önemli sebeplerinden biri olan alkolün tüketilmemesi ya da azaltılması halinde risk büyük oranda azalır. Bu bir yana taze meyve ve sebzelerin tüketilmesi, az yağlı gıdalar ile beslenilmesi ve ideal kilonun korunması ile birlikte safra taşı oluşma riskinin azaltılması mümkün olur.

Bununla birlikte hızlı kilo kaybına neden olan diyetlerden uzak durulması gerekir. Zira bu tür diyetler hem kolesterol seviyesini arttırır hem de safra taşı oluşumuna sebep olur.

Araştırmalara göre sigara içmek sahip olduğu tüm zararlara ilave olarak akut pankreas iltihabını da tetikler. 85.000 kişiden oluşan bir araştırma grubunda yapılan araştırmaya göre 20 yıl boyunca günde bir paket sigara içen kişiler ile daha fazla sigara içen kişiler arasında pankreas iltihabının oluşması olasılığının farkı iki kat kadar belirlenmiş bulunuyor.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here