Ana sayfa Genel Sağlık Göz Sağlığı Şalazyon

Şalazyon

132
0
PAYLAŞ
şalazyon

Göz kapaklarımızda da tüm cildimizde olduğu gibi, ter bezleri, yağ bezleri ve kıllar bulunur. Fakat ciltten farklı olarak göz kapaklarının, tars adı verilen kıkırdak benzeri bir yapısı vardır. Göz kapaklarına şekil veren bu yapının içinde, özel yağ bezleri bulunur. Meibomian adı verilen bu bezlerin salgısı, göz küresinin nemli kalmasına yardımcı olur. Deri, kirpik ve kirpik kökü, yağ ve ter bezlerinden meydana gelen göz kapaklarında, bu yapılara bağlı olarak blefarit, arpacık ve şalazyon gibi hastalıklar meydana gelir. Her üç hastalık bir arada ortaya çıkabileceği gibi, teker teker ya da birbiri peşi sıra da meydana gelebilirler. Bu üç hastalıktan biri meydana geldiğinde, diğerinin gelişmesi için ortam hazırlamış olabilir.

Şalazyon Nedir?

Kapak kisti olarak da adlandırılan şalazyon, göz kapağında yer alan salgı bezlerinden bir tanesinin tıkanması ve buna bağlı olarak o bölgede yağ birikmesi ve şişme meydana gelmesidir. Kısaca, göz kapağında meydana gelen sivilce olarak tanımlayabiliriz. Çoğu vakada herhangi bir tedaviye gerek olmaksızın kendiliğinden iyileşir. Şişliğin çok fazla olması ya da gereğinden uzun sürmesi durumunda bir göz hekimine danışılmalıdır. Yine göz kapaklarında meydana gelen, beze, şişkinlik gibi belirtiler gösteren diğer hastalıklarla karışması olasıdır. Bu nedenle göz ve çevresinde, alışılmışın dışında ve beklenmedik bir oluşum meydana geldiğinde, bir hekime danışmak çok yerinde bir davranış olur. Bazı insanlarda tekrar etmeye meyillidir. Daha çok üst kapakta görülmekle birlikte, alt kapakta da olabilir. Arpacık (hordeolum) şeklinde başlar. Başladığı andan itibaren sık sık sıcak pansuman yapılırsa, bir hafta içinde kendiliğinden iyileşebilir. Tedaviye rağmen geçmezse sertleşir ve kapakta ağrısız, sert bir kitle olarak görülür. Her kirpiğimizin dibinde bir adet salgı bezi ve ağzı bulunur. Bu salgı bezlerinin ağzı tıkanırsa içinde enfeksiyon oluşması ihtimali de artar. Salgı kapak içinde birikir mikropla beraber kapakta kist halini alır. Kapakta arpacıktan daha büyük, ağrısız, sert ve yuvarlak bir şişlik şeklinde görülür. Şalazyon ve hordeolum (arpacık) arasındaki farklar:

  1. Şalazyon kitlesi arpacıktan daha büyük ve ağrısızdır.
  2. Arpacık alt ve üst kirpiklerin diplerinde, şalazyon alt ve üst göz kapaklarında kirpiklerden uzakta meydana gelir.
  3. Şalazyonun büyümesi, arpacığa göre daha yavaştır. Arpacık, 3 gün içinde patlayacak kıvama gelir.

Yukarıda şalazyonun,  Meibomian adı verilen salgı bezinin tıkanması nedeniyle ortaya çıktığından ve bu salgının gözün kurumasını engellediğinden bahsetmiştik. Tıkanma sebebiyle şalazyon meydana geldiğinde, bu salgı göze geçemez ve göz kuruluğu şikayetini de beraberinde getirir. Bulaşıcı değildir.

Şalazyon Neden Olur?

Göz kapağına şeklini veren kıkırdak benzeri yapının (tars) içinde bulunan yağ bezlerinin (meibomian) kanalları, göz kapağının kenarına açılır ve salgılar buradan göz kapağının içine girerek gözyaşına karışır. Bu salgının görevi gözyaşının buharlaşmasını azaltarak göz küresinin nemli kalmasını sağlamaktır. Bazı durumlarda bu salgı koyulaşır ve akışkanlığını kaybeder. Buna bağlı olarak kanal tıkanır ve üretilen salgı, bezin dışına çıkamaz, içinde birikmeye başlar. Yağ biriktikçe kapak şişer,  göz kapağında ağrısız bir kitle meydana gelir. Göz ve çevresinin temizliğinin ihmal edilmesi de şalazyon oluşumuna kolaylık sağlar. Kirli ellerle, sık sık gözlere dokunmak, kir ve tozların gözenekleri tıkamasına sebep olur.

Şalazyondan Korunmak İçin Neler Yapılabilir?

Bazı kişilerin cilt yapısı şalazyon oluşumu için daha elverişlidir. Şalazyon oluşmasını önlemek herkes için, her zaman çok da kolay olmayabilir. Fakat genel hijyen kurallarını uygulamak yani elleri düzenli olarak yıkamak, yüzü temiz tutmak pek çok hastalık gibi şalazyon oluşma riskini de azaltır. Gözünüzde şalazyon oluşmuşsa, geçene kadar göz makyajı yapmaktan kaçının. Lens kullanıyorsanız, aynı şekilde, iyileşene kadar kullanmayın. Şalazyon ve diğer salgı bezi tıkanıklıklarından korunmak için;

  1. Gözlerinde sık sık şalazyon gelişen kişiler, göz çevresini temiz tutmak için bebek şampuanı kullanabilirler. suyla karıştırılan bebek şampuanı, bir kulak pamuğu yardımıyla kirpik dipleri iyice temizlenir ve ılık suyla durulanır.
  2. Haftada birkaç gece, yatmadan önce göz kapaklarına sıcak kompres uygulamak, yağ bezelerinin tıkanma olasılığını azaltır.
  3. Kadınların, tüm makyaj malzemelerini altı ayda bir değiştirmesi genel cilt sorunları için çok faydalıdır. Özellikle göz makyajında kullanılan malzemelerin, kaliteli ve antialerjenik olanları tercih edilmelidir.
  4. Düzenli göz muayeneleri, diğer sistemik muayeneler gibi, alışkanlık haline getirilmelidir.
  5. Beslenmeyle direkt bir ilişkisi ortaya konmamış olmakla beraber; özellikle hormonal düzensizliklerin yaşandığı ergenlik çağında, ciltte sivilce yapan yiyecekler, göz kapaklarında da yağ birikimine sebep olabilir.

Şalazyon Tedavisi

Tedavide öncelik enfeksiyonun önüne geçmektir. Bunun için hastaya antibiyotik içeren göz damlaları verilir. Ayrıca bölgeye sıcak tampon yapılır. Sıcak tamponun amacı kistin oluşturan yağ birikintisinin yüzeye dağılmasını sağlamaktır. Şalazyonun tedavisinde, özellikle de uzun süren ve kistleşmiş durumlarda damla, merhem veya ağızdan alınacak antibiyotikler pek bir fayda sağlamazlar. Tedavi yolu çoğunlukla, şişliğin içine kortizon enjekte etmek ya da cerrahi olarak kitlenin boşaltılmasıdır. Hastalık tekrar edici olabilir ve eğer hastada blefarit gibi başka bir hastalık varsa şalazyona zemin hazırlayabilir. Mevcut blefaritlerin tedavisi, tekrarlayan şalazyondan korunmak için de önemlidir. Şişliğin içine ya da etrafına yapılan kortizonlu iğnelerin tedavideki başarı oranı, cerrahi müdahale kadar yüksek değildir. Cerrahiden korkan hastalara, henüz hastalığın ilk günleriyse, enjeksiyon tedavisi uygulanabilir. Hala hakkında tam bir görüş birliği sağlanamamış olan kortizon enjeksiyonu yöntemiyle, cerrahi müdahale arasında, hastanın hissedeceği acı bakımından hiç bir fark yoktur. Hatta, kortizon sebebiyle göz damarlarında tahribat olacağı ve kalıcı görme kayıplarına sebep olabileceği hakkında görüş yaygındır. Enjeksiyon uygulamasını göze alan bir hastanın operasyondan çekinmesi gereksizdir. Lokal anestezi altında gerçekleşen cerrahi müdahale, toplam 5-10 dakika sürer ve neredeyse tamamen acısız, ağrısızdır.

Operasyon kapak içinden yapılırsa, dikişe gerek yoktur. Üstten yapılan operasyonlarda ise, doktorun tercihine bağlı olarak estetik dikişler kullanılabilir. İşleme tabi tutulan göz bantlanarak kapatılır ve hasta hemen günlük yaşantısına geri döner, 1-2 hafta içinde de tamamen iyileşir. Bu tür operasyonlar, ne kadar kısa sürede yapılırsa hem daha kolay gerçekleşir hem de başarı şansı artar. Çoğu vakada sıcak kompres iyileşmeyi kolaylaştırır ve cerrahi müdahale hekimlerin ilk tercihi değildir. Ameliyat korkusuyla doktora başvurmakta geç kalınmamalıdır. Ne kadar erken teşhis konur ve tedaviye başlanırsa o kadar hızlı ve sorunsuz iyileşme sağlanır. Çok nadir de olsa, gözde oluşan bu kitle bir kanser türünün habercisi de olabilir. Alışık olunmayan herhangi bir oluşumda önce bir doktora görünüp, bunun şalazyon olup olmadığı tespit edilmeli, tedavi ona göre planlanmalıdır. Halk arasında yaygın olan bir takım uygulamalardan kaçınmak gerekir. Örneğin arpacığın üzerine sarımsak sürmenin, tedaviye hiç bir faydası yoktur. Tam tersine, gözlerde tahrişe sebep olur. Göze çay banyosu-pansumanı yapılması da yaygın bir davranıştır. Bu faydalı bir uygulamadır fakat, burada etkili olan çay değil, sıcaklıktır ve pansumanı sıcak suyla yapmaktan hiç bir farkı yoktur. Göz kurumasını engelleyen salgının azalmasına bağlı olarak gözde kuruluk şikayeti varsa, buna yönelik damlalar kullanılabilir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here