Ana sayfa Genel Sağlık Serotonin Nedir? Mutluluk Hormonu Nasıl Artırılır?

Serotonin Nedir? Mutluluk Hormonu Nasıl Artırılır?

21
0
PAYLAŞ

Vücuttaki birçok işlevler, hormonlar sayesinde gerçekleşir. Uyku, stres, kilo alıp verme, hatta yaşamsal faaliyetler dahi hormonların kontrolünde. Bu hormonlardan biri de serotonin. Adını sık sık duyduğumuz, özellikle eksikliği depresyon ve mutsuzluk ile bağdaştırılan serotonin hormonunun bir başka ismi ise mutluluk hormonu.

Serotonin:

  • Merkezi sinir sistemi ve sindirim sistemi üzerinden çeşitli etkileri bulunan bir hormondur.
  • Ruh halinden uyku, hafıza ve öğrenmeye kadar birçok işlev üzerinde etkilidir.
  • Serotonin seviyesinde meydana gelen azalma, ruh halinin olumsuz yönde etkilenmesiyle kendini gösterir.

Serotonin Nedir?

parmaklar

Nörotransmitter uyarıcılar grubunda bulunan serotonin:

  • Sinir hücreleri arasında sinyal gönderir. Beyin ve bağırsaklarda üretilir. Az bir miktarı ise kan trombositlerinde ve merkezi sinir sisteminde yer alır.
  • Beyinde ayrı olarak üretilmesinin nedeni kan-beyin bariyerini geçememesinden kaynaklıdır.

Serotonin Hormonunun Faydaları Nelerdir?

Seretonin seviyesinin salgılanmasının azalması doğrudan depresyonla ilişkilendirilir.

Serotonin hormonu:

  • Bilindiğinin ötesinde sadece insanın kendisini daha mutlu hissetmesine yardımcı olmaz.
  • Bu hormon aynı zamanda mide ve bağırsak hareketlerini de düzenler. Eksikliği durumunda hazımsızlık, şişkinlik, kabızlık gibi sorunlar da ortaya çıkabilir.
  • Bilinen diğer faydası ise uyku üzerindedir. Uyanma ve uyku süreçlerini kontrol eden hormon salgısının azaldığında uyku sorunları ortaya çıkar.

Serotonin Hormonu Neden Düşer?

Serotonin hormonunun düşmesindeki:

  • En önemli etken yüksek stres seviyesidir.
  • Stresin yükselmesine sebep olan hormonlar serotonin salgılanmasının önüne geçer.
  • Normalde insan beyni stres düzeyi düşük durumlarla başa çıkabilir. Ancak stres düzeyinin belirli bir süre boyunca yüksek seviyede seyretmesi sorunlu bir dönemim başlangıcı olarak kabul edilir. Bu aşamada dengenin sağlanabilmesi için daha çok serotonin hormonunun salgılanmasına ihtiyaç duyulur.
  • Hormonun baskılanmasının bir başka nedeni de sağlıksız beslenme ve hareketsiz bir yaşam sürmektir. Bu iki davranış biçim stres seviyesini yükselten durumlar arasında bulunur. Sağlıksız beslenme aynı zamanda hormonun üretilmesine yardımcı olan vitaminlerin de yeteri kadar alınamayacağı anlamına gelir.

Serotonin Hormonu Eksikliği Belirtileri

depresyon

1. Sürekli sinirli hissetmek

Serotonin eksikliği yaşanması halinde:

  • Ortaya çıkan ilk belirti sürekli yaşanan gerginlik hissi ve saldırganlık halidir.
  • Serotonin düşüklüğü ile birlikte stres düzeyinde yükselme, panik atak ve gerginlik durumları had safhaya çıkar.
  • Anksiyete bozuklukları da bu hormonun azalması ile birlikte ortaya çıkabilir. İleri boyutlarda serotonin eksikliği depresyona zemin hazırlayabilir.

2. Aşırı yemek yemek

Serotonin düşüklüğünün belirtileri arasında bulunan iştah artışı:

  • Vücudun hormon seviyesini yükseltmek için gösterdiği bir reflekstir.
  • Beyin, serotonin seviyesinin yükseltilmesi için harekete geçer ve çikolata, hamur işi gibi gıdaların tüketilmesini emreder.
  • Serotonin düşüklüğünün etkilerinden biri de tüketilen sağlıksız gıdalardan dolayı aşırı kilo sorununun oluşmasıdır.

3. Aşırı iştahsızlık

Duygu bozuklukları:

  • Bazı insanların iştahının artmasına sebep olurken bazılarını da daha az yemek yemeye iter.
  • Aşırı iştahsızlık ile birlikte kaygı, uyku sorunları gibi durumlar da yaşanıyorsa, serotonin seviyesinin düştüğünden şüphe edilebilir.
  • Aşırı iştahsızlık ile birlikte ani kilo kaybı, fiziksel hareketlerde yavaşlama ve yorgun hissetme sorunları da meydana gelebilir.

4. Uyku düzensizlikleri

Uyku, vücudun dinlenmesi kadar beynin de kendisini yenilemesi açısından önemli bir süreçtir. Kalitesiz bir uyku birçok sorunu beraberinde getirir.

  • Uykuya dalmakta güçlük, kalitesiz uyku nedeniyle yorgun hissetme gibi sorunların arkasında serotonin eksikliği olabilir.
  • Bu hormon seviyesi düşük kişiler uykularının arasında aniden uyunma sorunuyla da karşı karşıyadırlar.

5. Günlük işleri aksatmak

  • Günlük olarak yapılması gereken işlerin aksatılması, yaşamdan zevk alamama, yalnız kalma isteği gibi sıklıkla depresyon belirtisi olan durumların da kaynağında yeterli serotonin hormonunun üretilmemesi yatar.
  • Bu kişiler sosyal yaşama karışma konusunda çoğunlukla isteksiz tavır içinde bulunurlar.

6. Sindirim sistemi sorunları

  • Sindirim sisteminin doğru bir şekilde işini yapmasının önündeki engellerden biri de serotonin eksikliği olabilir.
  • Hormonun eksikliğinde sindirim problemleri de beraberinde gelir. Yoğunlukla kabızlık, aşırı gaz, hazım şikayetleri ortaya çıkar.

7. Depresyon

Depresyonun en önemli nedenleri arasında:

  • Serotonin eksikliği bulunur.
  • Ancak bu konudaki çalışmalar halen devam etmektedir. Serotonin eksikliğinin mi depresyona, depresyonun mu serotonin eksikliğine yol açtığına dair net veriler olmasa da depresyon halinde serotonin seviyesinde bir düşüş yaşandığı bilinen bir durumdur.

Serotonin Eksikliği Nasıl Ölçülür?

Serotonin eksikliğinin tespitine:

  • Öncelikle hastanın dinlenmesi ile başlanır.
  • Ruhsal durumun, hastanın uyku ve günlük yaşam alışkanlıklarının belirlenmesi odaklı sorulan sorular sonrasında gerekli görülürse kan tahlili yapılarak serotonin seviyesi ölçülür.
  • Serotonin testi sonrasında hormonun kandaki normal seviyesi milimetre başına 101-283 nanogram olmalıdır. Ancak öncelik kan tahliline verilmez. Alınan numunelerde değişiklik olabileceği için hastanın ruhsal incelemesi esas kabul edilir.

Serotonin Eksikliğinin Tedavisi

  • Doktor gözetiminde, antidepresanlar ile salgılanan serotonin seviyesinin artırılmasının amaçlandığı bir tedavi programı uygulanabilir.
  • İlaçların tamamı hekim gözetiminde kullanılır.
  • İlacın içeriği ve dozajı kişiden kişiye göre farklılık gösterir.
  • Bu ilaçlar kişinin içinde bulunduğu kaygı seviyesini de azaltır.
  • Bu ilaçlar serotonin seviyesini kademeli olarak yükseltir. Yani ilacın ilk kullanılmaya başlandığı gün bir mucize beklemek doğru değildir. Bunun için 1-2 hafta, çoğunlukla 1 ayın üzerinde bir sürenin geçmesi beklenir. Net etkiler uzun vadede ortaya çıkar.
  • İlaç tedavisinin yanı sıra yaşam biçiminde yapılacak değişiklikler ile de serotonin seviyesinin yükselmesi hedeflenir.

Serotonin Seviyesi Doğal Yollarla Nasıl Artırılır?

egzersiz yapan kadın ve erkek

1. B Vitaminleri yönünden zengin beslenmek

Serotonin içeren besinler grubunda öncelikle B vitamini yönünden zengin gıdalar yer alır. Özellikle B6 vitamini, serotonin üretiminde kullanılan vitaminlerden birisidir.

B6:

  • Muz, avokado, ceviz, bezelye, patates ve tam tahıl ürünlerinden alınabilir.

Yine aynı grup vitaminler içerisinde bulunan B12 ve B9 vitaminleri de:

  • Serotonin üretimini destekler. B12 karaciğer ve kırmızı et tüketimi ile doğal yollarla alınabilir.
  • Yumurta, peynir, yeşil yapraklı sebzeler ise bu grup vitaminleri yüksek oranda bünyelerinde barındırırlar.

2. Egzersiz yapmak

Sporun vücuttaki stres miktarını düşürdüğü birçok araştırma sonucunda kanıtlanmıştır. Sindirim sisteminden beyin fonksiyonlarına kadar bedensel birçok işlevin düzenlenmesine yardımcı olan spor, serotonin salgılanmasını da tetikler. Hareketsiz bir yaşam yerine sporu günlük yaşamın bir parçası haline getirmek bu konuda büyük fayda sağlar.

Serotonin artıran egzersizler ise:

  • Kişiden kişiye değişiklik gösterir.
  • Bazı insanlarda koşmak, yürümek gibi egzersizler daha çok işe yararken, bazılarında ise pilates, kardiyo egzersizler daha iyi hissetmeye ve dolayısıyla stres seviyesinin azalarak serotonin salgısının artmasına sebep olur.

3. Stres seviyesini düşürmek

Serotonin her ne kadar stres önleyici etki gösterse de yüksek stres seviyesi de serotonin üretimini azaltır.

Bu nedenle stres seviyesini düşürmek:

  • Serotonin salgılanmasını artırmak için önemlidir.
  • Spor, meditasyon, doğa yürüyüşleri, eğlenceli hobiler edinmek gibi etkinlikler ve kendine zaman ayırmak stres seviyesinin düşmesi üzerinde etkili olacaktır.

4. Güneş ışığından faydalanmak

Güneş ışığında bulunan D vitamini:

  • Vücutta serotonin hormonunun salgılanmasını da destekler. Bu nedenle uzmanlar tarafından serotonin seviyesi düşük olan kişilere güneş ışığından maksimum derecede faydalanmaları tavsiye edilir.
  • Kış günlerinde bile güneş yüzünü gösterdiğinde, az da olsa gün ışığı almak insan psikolojisine iyi gelir.

5. Masaj yaptırmak

Serotonin hormonu ne kadar mutluluk verici bir etken ise, kortizol hormonu da stres seviyesini o derece yükseltir. Kortizol aynı zamanda serotoninin salgılanmasını baskılar.

Masaj yaptırmak:

  • Kortizol hormonunu baskılarken keyif hormonu olan dopamin salgılanmasını da tetikler.
  • Özellikle aromaterapi olarak adlandırılan ve rahatlatıcı esanslar ile yapılan masajlar bu konuda daha etkilidir.

Serotonin Sendromu

Serotonin fazlalığı olarak adladırılan bu sendrom:

  • Çoğunlukla ilaç kullanımıyla serotonin takviyesi yapılan kişilerde görülür.
  • Serotonin vücutta birikerek birtakım olumsuz etkiler gösterir. Periferik serotonin reseptörleri aşırı miktarda uyarılarak sendromu tetikler. Burada temel sorun serotonin salgılanmasını artıran ilaçların birden fazlasının bir arada kullanılması veya besin takviyelerinin bilinçsiz olarak tüketilmesidir.

Ayrıca:

  • Migren ilaçları, karsinoid tümör ilaçları, yasa dışı uyarıcı maddeler bu ilaçlarla birlikte kullanıldığı takdirde sendromun tetiklenme olasılığı artar.
  • İlaç kullanımı sırasında takviyeler ve diğer ilaçlar yüzünden ortaya çıkan yan etkiler de acilen bir sağlık kuruluşundan yardım almayı gerektirir.
  • Bu etkileşimin sonuçları yaşamı tehdit edecek boyutlara varabilir.

Serotonin Hormonunun Yan Etkileri

Serotonin seviyesini yükseltmek için kullanılan antidepresanlar nihayetinde sorunu çözücü etki gösterseler de yan etkileri de mevcuttur.

Bunlar:

  • Cinsel işlev bozuklukları, uyku hali, mide bulantısı, kilo alımı, sersemlik, uyuşukluk gibi etkiler ortaya çıkabilir.
  • Bu durumların ciddi boyutlara ulaşması halinde ilacı veren hekim ile yan etkiler hakkında görüşmek gerekir. Gerekirse ilacın dozunda ayarlamaya gidilir veya kullanılan ilaç değiştirilebilir.
  • Ayrıca serotonin fazlası olan kişilerde yerli yersiz gülme, aşırı mutluluk hali gibi durumlar da oluşabilir.

Faydalandığımız Kaynaklar:

Kaynak1

Kaynak2

Kaynak3

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here