Ana sayfa Hastalıklar Şizofreni Hastalığı

Şizofreni Hastalığı

24
0
PAYLAŞ
Şizofreni

Şizofreni Hastalığı; Bireylerin hareketlerini, düşüncelerini duygularını ifade ediş şeklini, gerçeklik algılarını ve diğer kişiler ile olan ilişkilerini ciddi bir şekilde bozan ve beyin kaynaklı rahatsızlıklar olarak karşımıza çıkar. Şizofreni hastaları evde, okulda, işte, toplumda ve kurduğu ilişkilerde her daim sorun yaşarlar.

Yaygın olarak inanılan bilgilerin aksine şizofreni hastaları bölünmüş kişiliklere sahip değildir. Şizofreni bireylerin neyin gerçek neyin hayal olduğunu anlayamamalarına sebep olan bir tür zihinsel hastalık ya da psikozdur. Psikotik rahatsızlıklara sahip olan kişilerin bazı zamanlarda gerçeklik algıları ortadan tamamen kaybolur. Görüntüler, sesler, düşünceler tamamen kafa karıştırır. Şizofren hastalarının hareketleri oldukça tuhaf ve şok edici olabilir. Bu hastalığa sahip olan bireylerin kimi zaman ani davranış ve kişilik değişiklikleri psikotik epizod olarak adlandırılır. Bu hastalık kişiden kişiye göre değişiklik gösterir. Kimi insanların hayatı tek epizod ile geçse de kimi hastalar birkaç tane epizod yaşar. Bu epizodlar haricinde hastaların kısmen de olsa normal bir şekilde yasadığı görülür. Relaps yani nüksetme ve remisyon yani duraksama olarak da bilinen döngülerin ortaya çıkması da mümkün olur.

Şizofreni Türleri Nelerdir?

1. Paranoid Şizofreni

Paranoid şizofreni hastaları bir başkası tarafından cezalandırıldıklarını ve zulüm gördüklerini düşünerek bu tür sanrılar görür. Buna rağmen konuşmaları, düşünceleri ve duyguları oldukça normal seyreder.

2. Hebefrenik Şizofreni

Bu hastalığa sahip olan kişilerin zihni karmaşık ve bu sebeple de tutarsız olur.  Konuşmaları da oldukça karışık olan bu kişilerin hareketleri dışarıdan bakıldığı zaman yüzeysel, duygusuz ya da uygunsuz görülebilir. Bununla birlikte çocuksu ve şapşalca hareketlerin görülmesi de mümkün. Duş almak ya da yemek yemek gibi günlük basit hareketlerin dahi bozulmasını sağlayan davranışlar görülür.

3. Katatonik Şizofreni

En çarpıcı semptomları fiziksel olarak görülen katatonik şiozfren hastaları genel olarak hareketsiz durur ve dünyaya karşı herhangi bir tepki vermezler. Sert ve katı bir şekilde duran bu kişilerde hareket etme eğilimi görülmez. Arada bir yüzlerinin buruştuğunu ya da biçimsiz bir şekilde durduklarını görürsünüz. Bir başkası tarafından söylenmiş olan kelime ya da cümlelerin tekrar edildiği de görülür. Kendilerini yaralamaları, bitkin düşmeleri ve sağlıksız bir şekilde beslenmeleri sebebi ile kendilerini tehlikeye atarlar.

4. Ayrışmamış Şizofreni

Buraya kadar belirtilmiş olan üç hastalığa da tam olarak uyum göstermeyen hastalara bu tanı konur.

5. Rezidüel (Kalıntı) Şizofreni

Bu hastalığa sahip olan kişilerde şizofreni diğer hastalıklar kadar şiddetli gözükmez. Delüzyonlar, halüsinasyonlar ya da diğer belirtiler olsa da diğer şizofreni hastalıkları kadar şiddetli olmaz.

Şizofreni Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Şizofreni hastalarında kişilik ve beceri açısından birçok farklı değişiklik görülür. Bu da bu kişilerin farklı zamanlarda farklı şekillerde davranış göstermelerine sebep olur. İlk defa görüldüğü zaman ani ve şiddetli belirtiler ortaya koyan bu hastalığın belirtilerini pozitif, dezorganize ve negatif belirtiler olmak üzere üç farklı grupta gösterir.

Pozitif Belirtiler

Pozitif belirtiler sanıldığı gibi olumlu bir anlam taşımaz. Şizofreni rahatsızlığına sahip olmayan hastalarda görülmeyen yani yalnızca bu hastalık türünde karşılaşılan belirtileri belirtme amacı ile kullanılır. Bu belirtilerin bazıları psikotik semptomlar olarak karşımıza çıkar;

Delüzyonlar: Gerçek ile herhangi bir ilişkisi olayan, gerçeğe dayanan bilgiler ile ifade edilse dahi vazgeçirilemeyen inançlara delüzyonlar adı verilir. Bir kişi başkalarının düşüncelerini duyabildiğini, şeytanın ya da Tanrı’nın onunla konuştuğunu ya da doğrudan doğruya şeytan ya da Tanrı olduklarını düşünebilir.

Halüsinasyonlar: Gerçekte olmayan şeyleri gören, olmayan sesleri duyan, tuhaf bir ağız hissine sahip olan, garip kokular duyan ve herhangi bir temas olmamasına rağmen bedenine dokunulduğunu hisseden çeşitli gerçek dışı durumların ortaya çıkması halinde bu halüsinasyonları işaret eder. Şizofreni hastalığı söz konusu olduğu zaman en yaygın olarak seslerin duyulduğu görülür. Bu sesler kişileri taciz edebilir, kişilere emir verebilir ya da kişilerin davranışları hakkında yorumlarda bulunabilir.

Dezorganize Belirtiler

Bu tür belirtiler kişilerin tepki verme ve düşünme becerilerini engeller. Dezorganize belirtiler şu şekilde görülür;

  • İletişim kurmakta ve konuşmakta zorluklar
  • Herhangi bir anlamı olmayan kelime ya da cümleler kurmak
  • Ağır hareket etmek
  • Aşırı fakat hiçbir anlamı olmayan bir şekilde yazmak
  • Karar verme yeteneğine sahip olmamak
  • Bazı şeyleri kaybetmek ya da unutmak
  • Ses, günlük görüntü ve duygulardan anlam çıkartma konusunda sorunlar çekmek
  • Yürüyüşlerin daire şeklini alması ve bu hareketlerin tekrar etmesi

Negatif Belirtiler

Negatif kelimesi bu noktada hastalar için normal davranışların yoksunluğu anlamını içerir ve şu şekilde belirtilere sahiptir;

  • Düşük enerji
  • Motivasyon yoksunluğu
  • Arkadaş, aile ve sosyal etkinlikerden uzak olma
  • Duygu ve duygu ifade etme eksikliği çekme
  • Ana uymayan duygu, düşünce ve ruh hali (Cenazede gülmek gibi)
  • Okulda, işte ve diğer aktiviteler sırasında sorunlar yaşama
  • Temizlik alışkanlığına sahip olmama
  • Hayattan zevk almama
  • Yaşamaya ilgi duymama
  • Çok üzgün ya da çok mutlu olma gibi dengesiz ruh halleri
  • Uzun süre boyunca pozisyon değiştirmeme yani katatoni

Detaylı Bilgi Almak için TIKLAYINIZ!

Şizofreni Neden Olur?

Şizofreni hastalığının ortaya çıkmasına sebep olan şey henüz tam olarak bilinmiyor. Diyabet ve kanser gibi biyolojik bazda gerçekleşen bir hastalık olduğu bilinse de buna sebep olan şey tam olarak netlik kazanmış değil. Bununla birlikte kişilik zayıflığı ya da kötü ebeveynlik gibi durumlardan dolayı ortaya çıkmadığı da biliniyor. Şizofrenini ortaya çıkması için belirlenmiş olan çeşitli risk faktörleri aşağıda verilmiş bulunuyor;

Genetik (Katılım): Aile geçmişinde şizofreni hastalığına sahip olan kişilerde şizofreni hastalığının görülme olasılığı bulunur.

Beyin Kimyası: Şizofreni hastalığına sahip olan kişilerin beyin kimyasallarında çeşitli dengesizlikler bulunur. Dopamin adı verilen nörotransmitere karşı hassas olan ya da aşırı dopamin üretimine sahip olan kişiler bulunur. Dopamin üretiminde oluşan dengesizlikler bireylerin ses, görüntü ve koku gibi tepkilere karşı verecekleri tepkileri etkileyerek delüzyon ya da halüsinasyonlara yol açar.

Beyin Anomalisi: Son zamanlarda yapılan araştırmalara göre şizofreni hastalarının beyinlerinde fonksiyon bozukluğu ve anormaliklere rastlanmış bulunuyor. Yine de bu tür anormalikler her şizofreni hastasında görülmüyor. Üstelik bu tür belirtilerin şizofreni hastası olmayan kişilerde görüldüğü de oluyor.

Çevresel Faktörler: Yapılan araştırmalara göre zayıf sosyal etkileşimler, yüksek sesli durumlar ya da viral enfeksiyon gibi sosyal faktörler kalıtımsal açıdan şizofreni hastalığına yakın olarak kişilerde tetiklenir. Şizofreni genel olarak buluğ çağı ve gençlik dönemlerinde ortaya çıkan fiziksel ya da hormonsal değişiklikler ile birlikte kendini gösterir.

Dünyada yer alan herhangi bir ırk ya da kültürde bu hastalığa rastlamak mümkün olup, herhangi bir yaş aralığında görülebilen bu hastalık genellikle 20’li yaşlarda ortaya çıkar ve kadınları da erkekleri de eşit derecede etkiler. 20’li ve 30’lu yaşların başında erkeklerde daha sık rastlanılan bu durum buluğ çağı ve 20’li yaşlarda görülür. Buluğ çağından sonra pek nadir ortaya çıkan bu hastalık, 5 yaşın üstünde olan çocuklarda görülür.

Şizofreni Teşhisi Nasıl Yapılır?

Şizofreni belirtilerine sahip olan kişilerin tıbbi geçmişi incelenir ve fiziksel muayeneden geçirilir. Şizofreni için özel olarak üretilmiş olan herhangi bir laboratuvar testi olmadığı için doktorlar genellikle bu tür durumlara yol açabilecek rahatsızlıkların bulunup bulunmadığını tespit edebilmek için kan ve röntgen testleri ister. Daha sonra kişi zihinsel hastalıklar konusunda uzman olan psikolog ya da psikiyatriste gönderilir. Psikiyatristler özel olarak dizayn edilen testleri kullanarak psikotik hastlıkları tespit edebilir. Terapistler hastalar tarafından gösterilmekte olan davranış ve tavırları gözlemledikten sonra tespit ettiği belirtilere göre teşhis koyar. Fakat bir kişinin şizofreni olup olmadığını tespit edebilmek için şizofreni belirtilerine en az 6 ay boyunca sahip olması gerekir.

Şizofreni Tedavisi Nasıl Yapılır?

Şizofreni tedavisinde kişilerde görülen belirtileri hafifletmek ya da hastalığın riskini azaltmak şeklinde tedaviler uygulanır.

1. İlaç Tedavisi

Şizofreni hastalarına anti psikotik ilaçlar verilir. Bu ilaçlar delüzyon, halüsinasyon ve düşünme ile ilgili ortaya çıkan problemleri hafifletse de bu tür sorunların ortadan kalkmasını ve bir daha ortaya çıkmamasını sağlamaz. Uzun süredir kullanılmakta olan Mellaril, Trilafon, Stelazine, navane, Haldol, Prolixin ve Thorazine ilaçları bir yana yeni yeni kullanılmaya başlanan Clozaril, Abilify, Saphris, Risperdal, Invega, Geodon, Zyprexa ve Seroquel gibi ilaçlar da bulunur.

2. Psikososyal Terapi

İlaçlar şizofreni belirtilerini hafifletirken psikososyal tedaviler yardımı ile hastalık ile alakası olan sosyal, psikolojik, davranışsal ya da mesleki sorunların üzerinde durulur. Bu tür terapiler sayesinde bireyler hastalıklarını kontrol altına alma, erken uyarı işaretlerini tespit etme ve tekrarlamaları önleme gibi konularda neler yapabileceğini öğrenir. Psikososyal terapiler şu şekilde görülür;

  • Rehabilitasyon: Şizofreni hastalarının toplum içinde mümkün olduğunca bağımsız bir şekilde faaliyette bulunma ve yaşamalarını sağlayabilmek için yapılan meslek ve sosyal beceri eğitimleri
  • Bireysel Psikoterapi: Bireylerin hastalıkları konusunda bilgi sahibi olmasını, bu sorunlar ile nasıl başa çıkacağını ve karşılaştıkları sorunları nasıl çözeceğini öğrenme eğitimleri
  • Aile Terapisi: Ailelerinde şizofreni hastalığına yakalanmış biri olan kişilerin bu kişilere nasıl yardım edeceklerini ve onlar ile en iyi nasıl ilgileneceklerini öğrenebilecekleri eğitimler
  • Destek Grupları / Grup terapisi: Karşılıklı yardımlar süreklilik sağlar.

3. Hastaneye Yatma

Şizofreni hastaları genellikle ayakta tedavi görür. Fakat yüksek şiddetli belirtilere sahip olan ya da kendileri ya da bir başkasına zarar verme eğilimi gösteren kişilerin dengelerini sağlayabilmek için hastaneye yatırıldığı durumlar bulunur.

4. EKT (Elektrokonvulsif Terapi)

Kişilerin kafa yüzeylerine elektrotların yerleştirilmesi ve beyne elektrik şokunun verilmesi ile uygulanan bu işlem, nörotransmitterlerin salınmasını sağlar. Bu tedavi yöntemine günümüzde rastlamak pek mümkün olmaz. İlaçların yetersiz olduğu, katatoni ya da depresyonun şiddetlendiği ve tedavi edilemediği durumlarda EKT’ye başvurulabilir.

5. Beyin Cerrahisi

Beyinde yer alan çeşitli sinir bağlantılarının kesilmesi şeklinde yapılan lobotomi geçmişte kronik ve şiddetli şizofreni hastalarında uygulanıyordu. Fakat günümüzde oldukça nadiren kullanılıyor. Zira bu tür cerrahi yöntemler bireylerin kişiliklerinin değişmesine sebep oluyor. Üstelik bu tür yöntemlerde daha iyi sonuçlara daha az şiddetli ve tehlikeli işlemler aracılığı ile ulaşmak mümkün.

Detaylı Bilgi için TIKLAYINIZ!

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here