Evinize Gelen En Sağlıklı Bilgiler!

Sjögren Sendromu Belirtileri Neler? Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Sjögren sendromu otoimmün bir hastalıktır. Bağışıklık sisteminin vücuttaki sağlıklı hücrelere saldırmasıyla oluşur. Bu hastalığın temel nedeni tam olarak belirlenememiştir. Ancak lenfosit olarak adlandırılan beyaz kan hücrelerinin salgı bezlerini işgal etmesiyle vücuttaki salgı düzeyinin azalmasına yol açması sonucu sjögren sendromunun ortaya çıktığı düşünülüyor. Bu hastalığa bağlı olarak tükürük bezleri, ter bezleri ve vajinal bezlerde salgı azalır. Sjögren sendromu çoğunlukla 40 yaş üstündeki kadınlarda görülür. Hastalığın teşhisini sağlayan temel belirtiler göz, ağız ve vajina kuruluğudur.

Sjögren Sendromu Nedir?

sjögren sendromu

Sjögren sendromu:

  • Ağız ile göz kuruluğuna yol açan, bağışıklık sisteminin kendi kendisine zarar vermesi suretiyle ortaya çıkan bir hastalıktır.
  • Bu hastalıkta bağışıklık sistemi vücuttaki bakteri ve virüslerle savaşmak yerine kendisine zarar verecek şekilde işlev gösterir.
  • Hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan en yaygın belirtiler ise göz ve ağız kuruluğudur.
  • Hastalarda gözyaşı ve tükürük üretimi azalır.
  • Ayrıca kas ağrısı, eklemlerde sertlik, sürekli devam eden yorgunluk hissi de yaşam kalitesini düşüren diğer belirtilerdendir.

Sjögren sendromu birincil ve ikincil olmak üzere iki farklı şekilde varlık gösterir:

  • Birincil Sjögren sendromu: Bu rahatsızlık kendi başına meydana gelir. Başka bir hastalığın sonucu olarak ortaya çıkmaz.
  • İkincil Sjögren sendromu: Romatroit artrit, polimyozit veya lupus gibi iltihaplı romatizmal hastalıklarla birlikte görülebilir.

Bu hastalığın görülme sıklığı 40 yaşından sonra önemli ölçüde artış gösterir. 20 yaşın altındaki kişilerde nadiren görülür. Hastalığa yakalanan kişilerin %90’ı kadındır.

Ailede bir kişide Sjögren sendromuna sahip birinin olması hastalığa yakalanma riskini artırır. Sjögren sendromunu tamamen iyileştiren bir tedavi henüz geliştirilmemiştir. Ancak uygulanan düzenli tedavi programı sayesinde hastalığa ait belirtiler hafifletilebilir.

Sjögren Sendromunun Nedenleri Nelerdir?

Sjögren sendromu bağışıklık sisteminin yanlışlıkla vücudun kendi hücrelerine saldırmasıyla oluşan bir hastalıktır. Bu hastalığın nedeni tam olarak belirlenememiştir. Bilim adamları tarafından virüs, bakteriye bağlı olarak gelişen enfeksiyon veya genetik özelliklere bağlı olarak oluşabileceği üzerinde durulmaktadır.

Sjögren sendromuna rastlanma olasılığını artıran faktörler şu şekildedir:

  • Sjögren sendromu büyük çoğunlukla 40 yaş üstü kişilerde görülür.
  • Kadınların erkeklere oranla bu hastalığa yakalanma olasılığı daha yüksektir.
  • Romatizmal artrit veya lupus gibi bir romatizma hastalığı, Sjögren sendromuna yakalanma riskini artırır.

Sjögren Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Sjögren Sendromunun Nedenleri Nelerdir?

Sjögren sendromu belirtileri arasında en yaygın görülen bulgular ağız ve göz kuruluğudur. Öte yandan vajinal kuruluk da sıkça rastlanan diğer bir belirtidir. Belirtiler dumanlı, rüzgarlı veya klimalı ortamlarda artış gösterir. Uçak ile seyahat etmek ise belirtilerin şiddetini daha da artıran bir etmendir.

Hastalığa ilişkin belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

  1. Ağız kuruluğuyla ilgili belirtiler
  2. Göz kuruluğuyla ilgili belirtiler
  3. Tükürük bezleriyle ilgili belirtiler
  4. Diş hastalıklarıyla ilgili belirtiler
  5. Akciğer hastalıklarıyla ilgili belirtiler
  6. Vajina kuruluğla ilgili belirtiler

Ağız kuruluğuyla ilgili belirtiler:

  • Ağızdaki tükürük yutmaya ve çiğnemeye yardımcıdır. Ancak Sjögren sendromu hastalarında normalden daha az seviyede tükürük üretilir.
  • Bu duruma bağlı olarak yutma, çiğneme ve konuşma zorlaşır.
  • Ses çatallı bir hal alır.
  • Dişler çürür, diş kaybı görülür. Kuru öksürük oluşur.
  • Tat alma duyusu bozulur.
  • Tükürük bezleri şişebilir ve ağızda kronikleşen pamukçuklar görülebilir.

Göz kuruluğuyla ilgili belirtiler:

  • Göz kuruluğunun 3 aydan fazla bir süredir devam etmesi halinde Sjögren sendromundan söz edilebilir.
  • Sjögren sendromuna bağlı olarak gözler hep kuru ve gözün içinde kum, çakıl varmış gibi hissedilir.
  • Gözler yorgun görünür. Sürekli kaşınır, akıntı görülür. Göz kapakları şişer ve gözde batma, yanma hissi yoğundur. Özellikle de sabahları gözde çapaklanma meydana gelir.
  • Ayrıca fotofobi olarak adlandırılan ışığa duyarlılık gelişir.

Tükürük bezleriyle ilgili belirtiler:

  • Ağızda 3 adet büyük tükürük bezi bulunur. Kulakların önünde, yanak altında ve ağzın arkasında yer alır.
  • Sjögren sendromu nedeniyle tükürük bezlerinin şiştiği hissedilir. Bazı hallerde bu şişkinlik kabakulak hastalığıyla karıştırılır.

Diş hastalıklarıyla ilgili belirtiler:

  • Ağız kuruluğu, tükürük azlığı nedeniyle diş çürümesi görülür. Tükürük içinde ağızdaki bakterilerle savaşan enzimler bulunur. Bu bakteri koruyucu enzimlerin azalmasıyla birlikte diş çürümesi ve diş kaybı meydana gelir.

Akciğer hastalıklarıyla ilgili belirtiler:

  • Sjögren sendromuna bağlı olarak sürekli devam eden kuru öksürük, ses kısıklığı, zatürre, bronşit gibi rahatsızlıklar görülebilir.

Vajina kuruluğuyla ilgili belirtiler:

  • Vajinada kuruluk, ağrı ve yanma meydana gelir.

Sjögren sendromu pek çok farklı belirtiyle ortaya çıkabilir. Hastalığın işaretçisi olan diğer belirtiler ise şöyledir:

  • Burun tıkanıklığı ve burunda kuruma hissi
  • Koku duyusunda azalma ve burundaki kuruluğa bağlı olarak burun kanaması
  • Kol ile bacaklarda şiddetli uyuşma
  • Şiddetli halsizlik, bitkinlik ve uzun süreli kas ağrısı
  • Sürekli yorgun hissetmek
  • Vaskülit olarak adlandırılan damar iltihaplanması
  • Raynaud fenomeni olarak adlandırılan soğuk veya sıcak havaya bağlı bir şekilde vücutta şişkinlik ve kızarıklıkların oluşması
  • Şiddetli eklem ağrısı, kas zayıflığı ve eklemlerde sertleşme

Sjögren sendromu akciğer tutulumu gibi ciddi bir rahatsızlığa neden olabilir. Bu sendrom sebebiyle akciğerin dokusu zarar görür, bronşlardan akciğere iletilen sıvı yoğunlaşır. Akciğer tutulmasına yakalanan kişilerde sıklıkla tıkanma, nefes darlığı gibi sorunlar ortaya çıkar.

Sjögren Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Sjögren sendromu için hangi doktora gidilir sorusu üzerine düşünüldüğünde hastalığın teşhis edilebilmesi için romatoloji uzmanına görünülmesi gerektiği bilgisine ulaşılır. Romatoloji biriminde düzensiz ve yanlış çalışan bağışıklık sistemine bağlı olarak gelişen hastalıklarla mücadele edilir.

Sjögren sendromu için nasıl tanı konur diye düşünüldüğünde:

  • Doktor tarafından öncelikle hastanın şikayetleri dinlenir.
  • Ardından fiziki muayene uygulanır. Fiziki muayene sırasında kuruluk olan göz ve ağız kontrol edilir.
  • Lenf bezlerinin şiş olup olmadığına bakılır.
  • Hastanın kaslarında hassasiyet veya eklemlerinde sertlik olup olmadığı kontrol edilir.
  • Kesin bir tanı için son olarak bazı testler uygulanır.
  • Ayrıca hastanın aile geçmişinde Sjögren sendromuna yakalanan bir yakının olup olmadığı da sorgulanır.

Hastalığın teşhisi kapsamında yapılan göz ve ağız kuruluğunu ölçen testler şu şekildedir:

  1. Göz için yapılan testler
  2. Ağız için yapılan testler

Göz için yapılan testler:

  • Göz kuruluğunun ölçülebilmesi için schirmer testi ve rose bengal testi yapılır.
  • Bu testlerle gözyaşı miktarı ölçülür.
  • Gözyaşının kalitesi tespit edilir.
  • Ayrıca korneadaki kuruluğa bağlı olarak gelişen epitel hasarının ölçülmesi için boya testi de yapılır.

Ağız için yapılan testler:

  • Ağız kuruluğunu ölçmek için tükürük bezlerinden alınan örnekler laboratuvarda incelenir.
  • Bu amaçla minör tükürük bezi biyopsisi, parotis silografisi veya parotis sintigrafisi yapılır.
  • Minör tükürük bezi biyopsisi alt dudağın iç kısmından alınan tükürük örneğiyle yapılır.
  • Genel olarak tükürük testinin yapılabilmesi için en az 4 saat boyunca aç olmak gerekir.
  • Ayrıca tükürük salgısını uyaran bir uyarıcı olmaksızın 15 dakikalık süre boyunca tükürük birikmesi sağlanır.
  • Bu süreç sonunda biriken tükürük 1,5 ml altında ise ağız kuruluğu teşhisi konulur.

Ayrıca göz ve ağız testlerine ek olarak akciğer grafisi, akciğer tomografisi, kan ve idrar tahlillerine de başvurulur. 

Sjögren Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Sjögren sendromunun kesin bir tedavisi yoktur. Ancak birtakım tedavi yöntemleri sayesinde hastanın daha rahat ve kaliteli bir şekilde yaşaması sağlanabilir.

Hastalığın belirtileri arasında yer alan ağız kuruluğuna karşı:

  • Bol sıvı tüketimi,
  • Düzenli diş fırçalama,
  • Şekersiz sakız çiğnenmesi önerilir.

Göz kuruluğu için ise:

  • Yapay göz damlası kullanımı tavsiye edilir.

Hastalığa bağlı olarak gelişen cilt kuruluğunun giderilmesi için:

  • Doktorun önerdiği nemlendirici kremler kullanılabilir.

Eklem ağrısı, eklemlerde sertlik ve şişlik görülmesi ile kas ağrılarının oluştuğu hastalar iltihap oluşumunun önlenmesi amacıyla kortizon içermeyen antiromatizmal ilaçları kullanabilirler.

Tükürük salgısının artırılması için:

  • Kullanılabilecek ilaç Pilokarpin’dir.
  • Pilokarpin ağız kuruluğunu yok eder ve daha fazla tükürükle gözyaşı salgılanmasını sağlar.

Bağışıklık sisteminin tedavi edilebilmesi için:

  • Hidroksiklorakin adlı ilaç doktor kontrolünde kullanılabilir.
  • Bu ilaçla halsizlik, eklem ile kas ağrıları hafifletilip bağışıklık sisteminin gözyaşıyla tükürük bezlerine olan saldırısı yavaşlatılır.

Sjögren sendromu bulunan hastaların egzersiz yapması oldukça yararlıdır. Hastalığa bağlı olarak oluşan kas ve eklem ağrıları, eklemlerdeki sertlik ve kronik yorgunluğa karşı mücadele etmeyi sağlar. Yürüyüş yapmak, yüzmek, pilates ve yoga kasların esneklik kazanmasına yardım eder.

Sjögren sendromunun tedavisinde hastaların dikkat etmesi gereken hususlar şöyledir:

  • Ağız sağlığına özen gösterilmesi ve düzenli olarak diş hekimine muayene olunması gerekir.
  • Ağız hijyeninin korunması oldukça önemlidir. Ağız gargarası, hassas diş macunlarının kullanılması gereklidir.
  • Sigara içmek tükürüğün buharlaşmasını hızlandırır ve ağzın tahriş olmasına yol açar. Bu sebeple sigara kullanımı bırakılmalıdır.
  • Burundaki kuruluk hissinin giderilmesi için tuzlu su spreyleri burnun içine sıkılarak nemlilik sağlanabilir.
  • Hastanın bulunduğu ortamdaki havanın kuru olması sakıncalıdır. Havayı nemlendirmek için nemlendirici cihazlar kullanılabilir. Klima havayı kuruttuğundan tercih edilmemesinde yarar vardır.  Kalorifer peteklerinin üzerine ıslak havlu koymak da odadaki havanın nemlenmesini sağlar.
  • Tükürük veya ter bezlerinin şişmesi farklı sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu sebeple kulak önü, koltuk altı veya çene altında bir şişlik hissedildiğinde mutlaka doktora gidilmelidir.
  • Ciltteki kuruluğu önlemek için her banyodan sonra tüm vücuda nemlendirici sürülebilir.

Sjögren Sendromu Bitkisel Tedavisi

Bilinen kesin sonuçlu bir tedaviye sahip olmaması nedeniyle Sjögren sendromu beslenme konusunda hassas olunmasını gerektirir. Bol sıvı tüketmek, aşırı tuzlu yememek ve ağızda tükürük salgılanmasını tetikleyen limonlu sakızların çiğnenmesi yararlıdır. Sjögren sendromu bitkisel tedavi yöntemlerinin uygulanmasıyla göz ile ağız kuruluğunun önlenmesine yardımcı olur. Bitkisel tedavi kapsamında lahana ile karnabahar kürü yapılabilir.

Lahana kürü yapmak için:

  • 300 gramlık lahana ince ince kıyılıp 1 litrelik kaynar suda haşlanır.
  • Haşlanan lahanalar birer gün ara verilerek düzenli olarak tüketilir.

Karnabahar kürü yapmak için de:

  • 300 gramlık karnabahar 1 litrelik suyla haşlanır.
  • Lahana küründeki şekilde düzenli olarak tüketilir.

Bu iki kür sayesinde ağız ve göz kuruluğu hafifletilebilir.

Faydalandığımız Kaynaklar:

Kaynak1

Kaynak2

Kaynak3

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.