Ana sayfa Hastalıklar Yaralar Yanık Yarası

Yanık Yarası

19
0
PAYLAŞ

Isının, elektriğin kimyasal maddelerin ve radyasyon etkisiyle derinin ve deri altı dokunun bütünlüğündeki bozulma yanık yarasıdır. Yanık toplumlarda sakatlıklara, ölümlere, maddi ve manevi birçok zarara neden olan bir olaydır. Türkiye’de yıllık olarak ortalama bir milyon kişinin yanığa maruz kaldığı düşünülüyor. Bunların 12 bin-13 bin civarı hastanede yatıp tedavi ediliyor. Ülkemizde yanık vakalarının %70-%80 civarı kapalı olan alanlarda oluşuyor. Bu kişilerde daha çok sıcak su ile haşlanma ile direkt alev ile temas ederek yanma şeklinde yanıklar oluyor. Yanık olayları genelde 20 yaş altı toplum kesimini etkiliyor. Büyük çoğunluk da 10 yaşın altındaki çocuklar oluyor. Çocuklarda daha çok sıcak su ile haşlanma şeklindeki yanıklar, yetişkinlerde ise alev ile temas şeklindeki yanıklar oluyor. Uygun şekilde tedavi edilemeyen yanık yaraları kişide ağır deformasyon, fonksiyon bozukluğu ve eklem kontraktürlerine yol açabiliyor. Yanık yaraları genelde deri ve komşu dokuları etkiliyor. Hasar derinliği sıcaklık ve süreye bağlı olarak değişiyor.

Yanık Yarası Dereceleri

Yanıkların ağırlık derecesi ve tedavi planlarını belirleyen çeşitli faktörler; yanığın yüzey alanı ve yanık derinliğidir. Bu sebeple yanık yüzey alanı ve derinliğinin iyi şekilde hesap edilmesi önemlidir. Yanık yaralarının derinlikleri genelde üç derece olarak sınıflanır. Birinci dere yanık, ikinci derece yanık ve üçüncü derece yanık.

Birinci Derece Yanık

Bu tür yanıklar çoğunlukla güneş ışınlarıyla meydana gelen yanıklardır. Epidermis yani cildin üst tabakası etkilenir. Deride bir kızarıklık olarak ortaya çıkar. Şişlik ve ağrılar hafif şekilde olur. Ödem arttıkça ağrı da artar. Genelde ağrı, şişlik ve kızarıklıklar iki üç gün sonrasında geçer. Bu tür yanıklar normal olarak bir hafta içinde iyileşir. Yanık olan bölgeyi nemli halde tutacak antibiyotik içeren ya da diğer pomatlar ile pansuman yapılarak kısa sürede iyileşme görülebilir. Enfeksiyon olma riski çok düşüktür ve ciltte iz bırakmadan iyileşme gösterir.

İkinci Derece Yanık

Bu yanık türünde cilt tabakaları birbirinden ayrılıp aralarında sıvı birikir. Bül tipi yanık da denilir. Epidermisin tammaı ve dermisin de bir bölümü hasara uğrar. Hasar dermise ilerleyerek sinir uçlarını etkilediği için hasta şiddetli ağrıdan yakınır. Yanık bölgesinde cilt pembemsi ve kırmızı renktedir, üzerinde büller vardır. Yaranın yüzeyinde 3-4 gün içinde ince kahverengi kabuklar oluşur. Şayet yara enfeksiyon kapmazsa on onbeş günde iyileşir. Yara iyileştikten sonrasında cilt renginde farklılıklar olabilir. Yanık seviyeleri derinleşince iz kalma ihtimali de artabilir. Pansuman yapmak için antibiyotikli pomad kullanılır. İkinci derece yanıkta ödemler ve enfeksiyonlar önlenmez ise yara üçüncü dereceye ilerleyebilir. Derin ikinci derecede yanıkların üçüncü derece yanıklardan ayrılması zordur. Yakın izleme gerekir. Haşlanma ve parlama sonucunda oluşan yanıklar bu tür yanıklara örnektir.

Üçüncü Derece Yanık

Üçüncü derecede olan yanıkta derinin bütün tabakaları yanıktan etkilenip harap olmuştur. Aynı zamada kas ve kemikler yanıktan etkilenebilir. Yaralar soluk, kahverengi ve siyah renklerde olur. Tam kat yanık da denilebilir. Cilt kuru ve kösele gibi olur. Deri esnekliğini kaybetmiştir. Hasta yanık yüzünden fazla ağrı hissetmez, çünkü sinir uçları da yanmıştır. Küçük alandaki üçüncü derece yanık zor da olsa iyileşebilir fakat sonuçta ileri düzeyde izler gelişir. Daha büyük yanıklar kendi kendine iyileşemez ve doku nakilleri gerekebilir. Ateş, sıcak katılar ile temaslar, batırma tarzında haşlanmalar ve yüksek volt elektrik çapmaları bu tür yanıklara örnek verilebilir.

Yanık Yarası Tedavisi Nasıl Yapılır?

  • Yanık yarasında ilk yapılması gereken şey yanma olayını durdurmaktır.
  • Kıyafetler alev almışsa kazazede koşmak yerine yerde yuvarlanmalı ve üzeri halı ve battaniye gibi şeylerle sarılmalıdır.
  • Yanığın kaynağı ortadan kaldırılıp teması kesilir.
  • Kazazedenin aksesuarları yanmışsa ya da sıcak suyla haşlanmış ise giysileri makasla kesilip çıkarılmalıdır.
  • Kazazede kapalı alandaki yangında karbonmonoksit zehirlenmelerine karşın açık alana çıkarılır.
  • Yanık olan alan ılık su ile yıkanır.
  • Kimyasal nitelikte yanıklar, fosfor yanıkları ve radyasyon yanıkları gibi durumda yanık yarası bol su ile yıkanmalıdır.
  • Şayet çeşitli asitlerin tuzlarıyla yanıklar oluşmuş ise ilk önce fırçalanıp sonra bol su ile yıkanır. Fırçalanmadan su döküldüğü zaman tuzlar suyla birleşip asit oluşturur ve daha çok geniş alanda kimyasal yanıklar oluşur. Yıkamadan sonra sağlam deriye temas edilmemelidir.
  • Bütün yanık yaralarına soğutma uygulanması gerekir. Soğutma olayı sadece yanık bölgeye uygulanmalı yoksa vücudun soğutulması hastanın hipotermi geçirmesine sebep olabilir. Buz veya buzlu su kullanılmaz, çünkü daha fazla hasara yol açabilir. Soğutmak ağrıyı azaltır. Yanık yaralarının soğutulması yanan cildin soğuk uygulama ile ilk yarım saatte soğutulma işlemidir.
  • Vücudun geniş alanlarına yayılan yanıklar için hasta asla duşa sokulmamalı ya da geniş alana soğuk suyla uygulama yapılmamalıdır.
  • Yanık hastalarında destek ve tedavi zordur. Çocuk olan yanık yarası hastalarında bu zorluklar daha fazla olur.
  • Çocuk hastaların büyük çoğunluğunda küçük yanıklar olur ve ayaktan tedavi mümkündür. Hastaların  ortalama %5 civarının hastane yatışı gerekebilir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here